कस्मिंश्चिदथ संप्राप्ते प्रस्तावे त्रिदशेश्वरः
मग संभाषणाच्या एका वेळी देवांचा स्वामी म्हणाला:
भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि प्रमाणं युगसंभवम्
भगवंत, मला युगांची उत्पत्ती कशी होते हे ऐकायचे आहे.
यत्प्रमाणं स्वरूपं च शृणुष्वावहितः स्थितः
त्याचे प्रमाण आणि स्वरूप काय आहे, ते मी सांगतो, तू लक्ष देऊन ऐक.
अष्टाविंशतिसहस्राणि लक्षाः सप्तदशैव तु ६.२७.
अठ्ठावीस हजार आणि बरोबर सतरा लक्ष इतके आहेत.
कामक्रोधविनिर्मुक्ता भयद्वेषविवर्जिताः पञ्चतालप्रमाणाश्च दीप्तिमन्तो बहुश्रुताः
जे काम, क्रोध, भीती आणि द्वेष यांपासून मुक्त आहेत, ज्यांची उंची पाच ताल आहे, जे तेजस्वी आणि विद्वान आहेत.
तत्र षोडशसाहस्रं बालत्वं जायते नृणाम्
तेथे माणसांचे बालपण सोळा हजार वर्षे असते.
ततः परं च वार्द्धक्यं शनैः संजायते नृणाम्
त्याच्या नंतर हळूहळू माणसांना वार्धक्य येते.
तत्र सत्त्वाश्च ये केचित्पशवः पक्षिणो मृगाः ॥ दैवीं वाचं प्रजल्पंति न विरोधं व्रजंति च ।ा
तेथे जी कोणतीही सत्त्वे, जनावरे, पक्षी किंवा हरिण आहेत, ती सर्व दैवी भाषेत बोलतात आणि कोणत्याही गोष्टीस विरोध करत नाहीत.
धेनवश्च प्रयच्छंति वांछितं स्वादु सत्पयः
गायी हव्या तसा गोड आणि उत्तम दूध देतात.
न तत्र विधवा नारी जायते न च दुर्भगा ६.२७.
तेथे कोणतीही स्त्री विधवा होत नाही किंवा कोणतीही दुर्दैवी राहत नाही.
यथाजन्म तथा मृत्युः क्रमात्संजायते नृणाम्
माणसांना जन्म आणि मृत्यू योग्य क्रमाने येतो, जसे जन्मतात तसेच मरतात.
न प्रेतत्वं च लोकानां मृतानां तत्र जायते
त्या जगात मृत लोकांना प्रेतावस्था येत नाही.
वेदांतगा द्विजाः सर्वे नित्यं स्वाध्यायशीलिनः
सर्व ब्राह्मण वेदांचे अभ्यासक आणि दररोज स्वाध्याय करणारे होते.
क्षत्रियाश्चापि भूपालमेकं कृत्वा सुभक्तितः
क्षत्रियांनीही एक राजा मोठ्या भक्तीने निवडला.
वैश्या वैश्यजनार्हाणि चक्रुः कर्माणि भूरिशः
वैश्यांनी आपल्या समाजाला योग्य अशी अनेक कर्तव्ये पार पाडली.
मुक्त्वैकां द्विजशुश्रूषा न शूद्रास्तत्र चक्रिरे
ब्राह्मणांची सेवा सोडून, शूद्रांनी तिथे दुसरे कोणतेही काम केले नाही.
न तत्र चांत्यजो जज्ञे न च संकरसंभवः
तिथे कुणीही नीच जातीचा जन्मला नाही, किंवा कुठल्याही मिश्र जातीचे संतती निर्माण झाली नाही.
यजनं याजनं दानं व्रतं नियम एव च
यज्ञ, यजन, दान, व्रत आणि नियम यांचा तिथे आचार केला जात असे.
एवंविधं सहस्राक्ष मया ते परिकीर्तितम्
हे सहस्त्रनेत्रा, मी तुला अशी स्थिती सांगितली आहे.
ततस्त्रेतायुगं नाम द्वितीयं संप्रवर्तते ६.२७.
यानंतर 'त्रेतायुग' नावाचा दुसरा युग सुरू होतो.
सोऽपि साक्षाजगन्नाथः श्वेतद्वीपाश्रयाश्रितः
त्या युगातही जगाचा स्वामी श्वेतद्वीपात वास करतो.
त्रिपादस्तत्र धर्मः स्यात्पादेनैकेन पातकम्
तिथे धर्म तीन पायांवर उभा असतो आणि एक पाय अधर्माचा असतो.
ततः फलानि वांछंति तीर्थयात्रोद्भवानि ते
मग लोक तीर्थयात्रेने मिळणाऱ्या फळांची इच्छा करतात.
ततः कामवशान्मोहं सर्वे गच्छंति मानवाः
नंतर सर्व माणसे इच्छेच्या आणि मोहाच्या अधीन होतात.
ततस्तु रौरवादीनि नरकाणि यमः स्वयम्
यानंतर यम स्वतःच रौरव वगैरे नरकात लोकांना पाठवतो.
कर्मानुसारतस्तानि सेवयंति नराधमाः
आपल्या कर्मानुसार नीच माणसे ती नरके भोगतात.
त्रिविधाः पुरुषास्तत्र श्रेष्ठाश्चाधममध्यमाः
तिथे पुरुष तीन प्रकारचे असतात: श्रेष्ठ, मध्यम आणि कनिष्ठ.
उन्नतास्तालमात्रेण तेजोवीर्यसमन्विताः
श्रेष्ठ पुरुष ताडाच्या झाडाएवढे उंच आणि तेजस्वी असतात.
उप्तक्षेत्रं सकृच्चापि सप्तवारं लुनंति ते
ते एकदाच पेरलेल्या शेतात सात वेळा नांगरणी करतात.
यथर्तु पत्रसंयुक्तास्तत्र स्युः सुमनोहराः ६.२७.
तिथे ऋतू बदलल्यावर झाडांना सुंदर पानांची शोभा येते.