अथ सा सलिलभ्रांत्या करकं मद्यसंभवम्
तेव्हा तिने चुकून पाणी समजून दारूचं भांडं त्याला दिलं.
मुखमध्यगते मद्ये सोऽपि तां कोपसंयुतः
दारू तोंडात गेल्यावर तो रागाने भरून गेला.
किमिदंकिमिदं पापे त्वया कर्म विगर्हितम्
"हे काय, हे काय पापीण? तू हे निंदनीय कृत्य का केलंस?"
ब्राह्मण्यमद्य मे नष्टं मद्यपानादसंशयम्
"आज माझं ब्राह्मणत्व दारू प्यायल्यामुळे नक्कीच नष्ट झालं."
एवमुक्त्वा विनिष्क्रम्य तद्गृहाद्दुःखसंयुतः
असं म्हणून तो दुःखाने त्या घरातून बाहेर पडला.
ततः प्रभातवेलायां स्नात्वा वस्त्रसमन्वितः ६.२५.
मग पहाटे स्नान करून स्वच्छ वस्त्र घातलं.
संप्राप्तो विप्रमुख्यानां सभा यत्र व्यवस्थिता
तो श्रेष्ठ ब्राह्मणांची सभा जिथे होती तिथे पोहोचला.
अथासौ प्रणिपत्योच्चैः प्रोवाच द्विजसत्तमान्
मग त्याने वाकून मोठ्याने त्या श्रेष्ठ द्विजांना सांगितलं.
अथ ते धर्मशास्त्राणि प्रविचार्य पुनःपुनः
त्यांनी धर्मशास्त्रं पुन्हा पुन्हा विचारात घेऊन नीट पाहिली.
अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि सुरां चेद्ब्राह्मणः पिबेत्
कोणताही ब्राह्मण अज्ञानानं किंवा जाणूनबुजून जर मद्यपान करतो,
स त्वं वांछसि चेच्छुद्धिमग्निवर्णं घृतं पिब
तुला शुद्धी हवी असेल तर अग्नीला स्पर्श केलेलं तूप प्यावं.
स तथेति प्रतिज्ञाय घृतमादाय तत्क्षणात्
त्याने 'तसं करतो' असं मान्य करून लगेचच तूप घेतलं.
तावत्तस्य पिता प्राप्तः श्रुत्वा वार्तां सभार्यकः अश्रुपूर्णेक्षणो दीनो वाष्पगद्गदया गिरा
तेवढ्यात त्याचे वडील, बातमी ऐकून, पत्नीला घेऊन आले; त्यांच्या डोळ्यांत अश्रू होते, ते खूप दुःखी होते आणि रडत बोलत होते.
संचिन्त्य धर्मशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः ६.२५.
त्यांनी धर्मशास्त्रं पुन्हा पुन्हा मनातल्या मनात विचारात घेतली.
नान्यदस्ति सुरापाने प्रायश्चित्तं द्विजन्मनाम्
द्विजांकरता मद्यपानाचं दुसरं कोणतंही प्रायश्चित्त नाही.
ततः स स्वसुतं प्राह नैव त्वं कर्तुमर्हसि
मग त्याने आपल्या मुलाला सांगितलं, 'हे तू करू नकोस.'
ततः शुद्धिं समाप्नोषि क्रमान्नियमसंयुतः
नियमाने एकेक पायरी पाळली तर मग शुद्धी मिळते.
न ब्राह्मणसमादिष्टं प्रायश्चित्त विशुद्धये
ब्राह्मणांनी सांगितलेलं नसलेलं प्रायश्चित्त शुद्धीसाठी उपयोगाचं नाही.
तस्मात्कार्यो मया तात मौंजीहोमो न संशयः
म्हणून, मुला, मला मौंजी होम करायलाच पाहिजे, यात शंका नाही.
यन्मया तु कृतं बाल्ये तत्सर्वं क्षंतुमर्हसि
मी लहानपणी जे काही केलं, ते सगळं तू मला माफ करावंस.
सर्वस्वं प्रददौ रुष्टो मरणे कृतनिश्चयः
रागाने आणि मृत्यूचा निर्धार करून त्याने आपली सर्व संपत्ती दान केली.
साऽपि तस्य सती भार्या कृत्वा मृत्युविनिश्चयम्
त्याची सती पत्नीही मृत्यूचा निर्धार करून तयार झाली.
आवाभ्यां संप्रविष्टाभ्यां वह्नौ पुत्र ततस्तदा ६.२५.
मग, मुला, त्या दोघांनी एकत्र अग्नीत प्रवेश केला.
ततस्तौ दम्पती हृष्टौ यावद्वह्निसमीपगौ
ते दांपत्य आनंदाने अग्नीच्या जवळ गेले.
तावत्प्राप्तो मुनिर्नाम शांडिल्यो वेदपारगः
तेव्हाच वेदांमध्ये पारंगत शांडिल्य नावाचे एक ऋषी आले.
स वृत्तांतं समाकर्ण्य कोपसंरक्तलोचनः
घडलेली गोष्ट ऐकून त्यांचे डोळे रागाने लाल झाले.
अहो मूढतमा यूयं यदेतद्ब्राह्मणत्रयम्
अहो, किती मूर्खपणा केलात तुम्ही! या तीन ब्राह्मणांवर असं वागलात.
अत्र कात्यायनेनोक्तं यद्वचः सुमहात्मना
इथे त्या महान आत्मा कात्यायन यांनी सांगितलेलं वचन लागू पडतं.
चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च
चांद्रायण, कृच्छ्र आणि संतपन — ही सर्व तपं आहेत.
अत्र विष्णुपदी गंगा तत्क्षेत्रे तु द्विजोत्तमाः
इथे विष्णूच्या पायातून उत्पन्न झालेली गंगा आहे; त्या पवित्र स्थळी, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो,