किं पुनः श्रद्धयोपेताः पर्वकाल उपस्थिते
मग जे श्रद्धेने योग्य वेळी तिथे येतात, त्यांचे काय वर्णन करावे?
तत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महर्षिणा
त्या ठिकाणी महर्षी नारद यांनी एक जुनी गाथा गायली होती:
किं व्रतैर्नियमैर्वापि तपोभिर्विविधैर्मखैः
व्रत, नियम, विविध तप किंवा यज्ञांची गरजच काय?
एकः सर्वेषु तीर्थेषु स्नानं मर्त्यः समाचरेत्
जर मनुष्य सर्व तीर्थांमध्ये एकदाच स्नान करतो,
एको दानानि सर्वाणि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति
कोणी एक सर्व दान ब्राह्मणांना देतो,
पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे वर्षास्वाकाशमाश्रितः
कोणी दुसरा उन्हाळ्यात पंचाग्नि साधना करतो किंवा पावसाळ्यात आकाशाखाली राहतो,
अन्यो विष्णुपदीतोये स्नात्वा विष्णुपदं स्पृशेत्
तर आणखी एकजण विष्णुपदीच्या पाण्यात स्नान करून विष्णूंच्या पावलाला स्पर्श करतो,
एकांतरोपवासी य एकः स्याज्जीवितावधि
कोणी एकजण आज एक दिवस उपवास, उद्या जेवण, असे आयुष्यभर करतो,
त्रिरात्रोपोषितस्त्वेको यावद्वर्षशतं नरः
किंवा कोणी एकदा तरी शंभर वर्षांत तीन रात्र उपवास करतो,
विरराम मुनीनां स बहूनां पुरतोऽसकृत् ॥ 6.24.
तो अनेक ऋषींच्या उपस्थितीत वारंवार थांबला.
तस्मात्सर्व प्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत
म्हणून तिथे सर्वतोपरी प्रयत्न करून स्नान करावं.
विष्णोः पदस्य संप्राप्ते अयने दक्षिणोत्तरे
विष्णूचं पाऊल जेव्हा दक्षिण किंवा उत्तरायणाला येतं,
तत्केन विधिना सूत मन्त्रैश्च वद सत्वरम्
हे सूत, ते कसं करावं आणि कोणते मंत्र म्हणावेत, हे लवकर सांग.
दक्षिणे चोत्तरे चापि संप्राप्ते चायनद्वये
दक्षिणायन आणि उत्तरायण या दोन्ही संधींना,
षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यद्यकस्माद्भवेन्मम
त्या सहा महिन्यांच्या आत अचानक मृत्यू आला,
एवं प्रोच्य हरिं पश्चात्पूजयेद्ब्राह्मणांस्ततः
असं म्हणून, नंतर हरिची पूजा करावी आणि मग ब्राह्मणांची.
तद्वोऽहं संप्रवक्ष्यामि गंगामाहात्म्यसंभवम्
आता मी तुम्हाला गंगेच्या महात्म्याचा उगम सांगतो.
चमत्कारपुरे विप्रः पुरासीत्संशितव्रतः
चमत्कार या नगरीत एक ब्राह्मण होता, जो कठोर व्रत पाळणारा होता.
स यदा यौवनोपेतस्तदा वेश्यानुरागकृत्
तो जेव्हा तारुण्यात आला, तेव्हा त्याला एका वेश्या स्त्रीवर प्रेम जडलं.
स कदाचिन्निशीथेऽथ तृषार्तश्च समुत्थितः
एकदा मध्यरात्री तहान लागून तो उठला.
अथ सा सलिलभ्रांत्या करकं मद्यसंभवम्
तेव्हा तिने चुकून पाणी समजून दारूचं भांडं त्याला दिलं.
मुखमध्यगते मद्ये सोऽपि तां कोपसंयुतः
दारू तोंडात गेल्यावर तो रागाने भरून गेला.
किमिदंकिमिदं पापे त्वया कर्म विगर्हितम्
"हे काय, हे काय पापीण? तू हे निंदनीय कृत्य का केलंस?"
ब्राह्मण्यमद्य मे नष्टं मद्यपानादसंशयम्
"आज माझं ब्राह्मणत्व दारू प्यायल्यामुळे नक्कीच नष्ट झालं."
एवमुक्त्वा विनिष्क्रम्य तद्गृहाद्दुःखसंयुतः
असं म्हणून तो दुःखाने त्या घरातून बाहेर पडला.
ततः प्रभातवेलायां स्नात्वा वस्त्रसमन्वितः ६.२५.
मग पहाटे स्नान करून स्वच्छ वस्त्र घातलं.
संप्राप्तो विप्रमुख्यानां सभा यत्र व्यवस्थिता
तो श्रेष्ठ ब्राह्मणांची सभा जिथे होती तिथे पोहोचला.
अथासौ प्रणिपत्योच्चैः प्रोवाच द्विजसत्तमान्
मग त्याने वाकून मोठ्याने त्या श्रेष्ठ द्विजांना सांगितलं.
अथ ते धर्मशास्त्राणि प्रविचार्य पुनःपुनः
त्यांनी धर्मशास्त्रं पुन्हा पुन्हा विचारात घेऊन नीट पाहिली.
अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि सुरां चेद्ब्राह्मणः पिबेत्
कोणताही ब्राह्मण अज्ञानानं किंवा जाणूनबुजून जर मद्यपान करतो,