गयाश्राद्धसमं पुण्यं तेषां चंद्र भविष्यति
हे चंद्रा, त्यांना गायाश्राद्धाइतके पुण्य मिळेल.
चन्द्रोऽपि बुभुजे सर्वाः पत्नीश्च दक्षसंभवाः
चंद्रानेही दक्षाच्या सर्व कन्या भोगल्या.
तीर्थं यत्र तपस्तप्तं पिण्डोदकद्विजातिना
जेथे द्विजांनी पिंड व पाणी अर्पण करून तप केले, ते तीर्थ.
पुरा पिण्डोदकोनाम ब्राह्मणोऽभून्महामते
पूर्वी, हे महाबुद्धीमान, पिंडोदक नावाचा एक ब्राह्मण होता.
अशक्तोऽध्ययनं कर्तुं जाड्यभावान्महीपते
राजा, जडत्वामुळे तो अभ्यास करू शकत नव्हता.
एतस्मिन्नेव कालेतु तत्रैव च सरस्वती
त्याच वेळी, त्याच ठिकाणी सरस्वती देवी प्रकट झाली.
तं दृष्ट्वा ब्राह्मणं खिन्नं वैराग्येण समन्वितम्
वैराग्याने भरलेला, थकलेला तो ब्राह्मण पाहून,
कस्मान्न हृष्यसि हृदा कस्मादत्र त्वमागतः
तुला मनापासून आनंद का वाटत नाही? इथे का आलास?
ज्ञानहीनो महाभागे मृत्युं वांछामि सांप्रतम्
ज्ञान नसल्यामुळे, हे भाग्यवती, मला आता मृत्यूची इच्छा आहे.
न मे सरस्वती देवी जिह्वाग्रे परिवर्तते मरणं हि मम श्रेयो मूकभावान्न जीवितम्
माझ्या जिभेच्या टोकावर सरस्वती देवी फिरत नाही; मूक अवस्थेत जगण्यापेक्षा मृत्यूच मला श्रेष्ठ वाटतो.
. निशासुखे त्रयोदश्यां करोमि वसतिं द्विज 7.3.21.
त्रयोदशीच्या सुखद रात्री, हे द्विजा, मी इथेच राहीन.
एतत्तीर्थं तु मन्नाम्ना ख्यातिं यातु शुचिस्मिते
हे शुचिस्मिते, हे तीर्थ माझ्या नावाने प्रसिद्ध होवो.
नाम्ना तव तथा तीर्थमेतत्ख्यातिं प्रयास्यति
हे पवित्र स्थान तुझ्या नावाने प्रसिद्ध होईल.
निशामुखे त्रयोदश्यां योऽत्र स्नानं करिष्यति
जो कोणी येथे त्रयोदशीच्या रात्री स्नान करील—
अत्र मे सततं वासो भविष्यति द्विजोत्तम
हे श्रेष्ठ द्विजा, येथे माझे नेहमीच वास्तव्य राहील.
एवमुक्त्वा ततो देवी तत्रैवांतरधीयत व्यस्मापयज्जनान्सर्वांस्तत्तीर्थस्य समाश्रयात्
अशी वाणी बोलून ती देवी तिथेच अदृश्य झाली आणि त्या तीर्थाच्या प्रभावामुळे सर्व लोक आश्चर्यचकित झाले.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे पिण्डोदकतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकविंशोऽध्यायः
अशा प्रकारे एक्याविसावा अध्याय, 'पिंडोदक तीर्थाचे माहात्म्य' नावाचा, स्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सातव्या प्रभासखंडातील तिसऱ्या अर्बुदखंडात संपला.
सर्वकामप्रदां नृणामिहलोके परत्र च
ती या जगात आणि परलोकातही सर्व मनोकामना पूर्ण करणारी आहे.
या च सर्वमयी शक्तिर्यया व्याप्तमिदं जगत्
ती सर्वत्र व्यापणारी शक्ती आहे, जिने हे संपूर्ण जग भरले आहे.
पुरा देवयुगे राजा कलिंगोनाम दानवः
पूर्वी देवयुगात कलींग नावाचा एक दैत्यराजा होता.
तेन सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् ब्रह्मलोकमनुप्राप्तो देवैः सर्वैः समन्वितः
त्याने हे संपूर्ण त्रैलोक्य, जडजंगम सर्व व्यापले आणि सर्व देवांसह ब्रह्मलोकात गेला.
तेन दैत्येन सर्वेऽपि त्रासिताः सुरमानवाः
त्या दैत्यामुळे सर्व देव आणि माणसे घाबरली.
वसवो मरुतः साध्या विश्वेदेवाः सुरर्षयः
वसु, मरुत, साध्य, विश्वदेव आणि दिव्य ऋषी—
यज्ञभागान्स्वयं सर्वे बुभुजुस्ते च दानवाः
त्या सर्व दानवांनी यज्ञातील भाग स्वतःच घेतले.
अद्यापि देवताखातं त्रैलोक्ये ख्यातिमागतम्
आजही देवांकडून जे हिरावले गेले त्याची कीर्ती त्रैलोक्यात प्रसिद्ध आहे.
अव्यक्ताः परमत्रासाद्ध्यायंतस्ते च संस्थिताः
तीव्र भीतीमुळे ते अदृश्य झाले आणि तिथेच राहिले.
एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथा परे 7.3.22.
काही एकदा जेवत, काही उपवास करत, तर काही केवळ वायूवर जगत.
कृच्छ्रसांतपने निष्ठा महापाराकिणः परे
इतरांनी कठोर तपश्चर्या करून मोठ्या यातना सहन केल्या.
जपहोमपराश्चान्ये ध्यानासक्तास्तथा परे
काही जप आणि होम यांना वाहिले, तर काही ध्यानात मग्न झाले.
पूजयंतः परां शक्तिं देवीं स्वकार्यहेतवे विमुक्तिरभवद्राजन्सर्वेषां कर्मबन्धनात्
स्वतःच्या कार्यासाठी त्या पराशक्ती देवीची पूजा करून, राजन, सर्वांना कर्मबंधनातून मुक्ती मिळाली.