यावदस्य पिता वृद्धः पुत्रदर्शनविह्वलः ३९. आगत्य वसुधापृष्ठं तस्यैवाश्रमसंनिधौ ॥ ६.२१.
जोपर्यंत त्याचा वृद्ध वडील, आपल्या मुलाच्या भेटीच्या ओढीने व्याकुळ होऊन, आपल्या आश्रमाजवळ पृथ्वीवर येत नाही—
अमुंचन्नग्नितीर्थे तं समाभाष्य ततः परम्
त्याच्याशी बोलून, मग त्याला अग्नितीर्थावर सोडावे.
एतस्मिन्नंतरे विप्रो मृकंडः सुतवत्सलः
इतक्यात, आपल्या मुलावर प्रेम करणारा ब्राह्मण मृकंड—
अहो मे तनयोऽभीष्टः कथमद्य न दृश्यते
अरे बापरे! माझा लाडका मुलगा आज का दिसत नाही?
कृत्वा मां दुःखसंतप्तं मातरं चापि पुत्रकः
माझ्या आणि त्याच्या आईच्या मनाला दुःख देऊन, माझा मुलगा—
पश्य ब्राह्मणि पापेन मया दुष्कृतकारिणा
पाहशील का ब्राह्मणी, माझ्या पापामुळे, मी वाईट कर्म केल्यामुळे—
कथितं ज्ञानिना तेन मम पूर्वं महात्म ना
त्या ज्ञानी पुरुषाने मला हे पूर्वी समजावून सांगितले होते, हे महात्मा.
सोऽहं पुत्रस्य दुःखेन साधयिष्ये हुताशनम्
आता मुलाच्या दुःखाने व्याकुळ होऊन मी अग्निहोत्र करणार आहे.
तत्किं चिरयसि ब्रह्मञ्छीघ्रं दारूणि चानय
ब्रह्मणा, तू कशाला उशीर करतोस? लवकर लाकूड आण.
येनाऽहं भवता सार्धं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्
माझ्या सोबत तूही त्या पवित्र अग्नीत प्रवेश करावा म्हणून.
आजगामाऽथ संहृष्टः स बालः सन्निधिं तयोः ॥ ६.२१.
मग तो मुलगा आनंदाने त्यांच्याजवळ आला.
तं दृष्ट्वा ब्राह्मणो हृष्टो ब्राह्मण्या सहितस्तदा
त्याला पाहून ब्राह्मण आपल्या पत्नीसमवेत आनंदित झाला.
भूयोभूयः परिष्वज्य सभार्यः पृष्टवांस्तदा
पुन्हा पुन्हा पत्नीबरोबर त्याला मिठी मारून विचारपूस केली.
शोकार्णवे परिक्षिप्य मां सभार्यं वयोऽधिकम्
माझ्या आणि माझ्या वृद्ध पत्नीला तू दुःखाच्या समुद्रात टाकलेस—
क्रमेण विनयात्तात स्मरमाणेन ते वचः ॥ ५४ दीर्घायुर्भव तैरुक्तः सर्वैरेव द्विजोत्तमैः
हळूहळू, नम्रतेने, तुझी वचने आठवत, त्या सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी त्याला आशीर्वाद दिला— 'दीर्घायुष्य होवो.'
अथ तात समालोक्य तेषां मध्यगतो मुनिः
मग, बाबा, त्या ऋषींमध्ये उभा राहून तो मुनी सर्वांना पाहू लागला.
तृतीये दिवसे सोऽयं बालः पंचत्वमेष्यति
तिसऱ्या दिवशी हा मुलगा मृत्यू पावेल.
ततस्ते मुनयो भीता असत्यात्तात तत्क्षणात्
तेव्हा, बाबा, त्या असत्यामुळे ऋषी घाबरले आणि त्या क्षणी—
नमस्कृतेन तेनाऽपि प्रोक्तोऽहं पद्मयोनिना ॥ दीर्घायुर्भव पृष्टश्च कुतस्त्वमिह चागतः
त्याने वंदन करून मला कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाने म्हटले— 'दीर्घायुष्य होवो.' आणि विचारले, 'तू इथे कुठून आलास?'
अथ तैर्मुनिभिः सर्वैर्वृत्तांतं तस्य कीर्तितम् ६.२१.
मग त्या सर्व ऋषींनी त्याची गोष्ट सांगितली.
यथाऽयं बालको देव त्वत्प्रसादात्पितामह
जसा हा मुलगा, देवा, तुझ्या कृपेने, पितामह—
ततोऽहं ब्रह्मणा तात जरामरणवर्जितः
मग, बाबा, ब्रह्मदेवाने मला म्हातारपण आणि मृत्यूपासून मुक्त केले.
ते तु मां मुनयोत्रैव प्रमुच्याश्रमसन्निधौ
त्या ऋषींनी मला इथेच, आश्रमाजवळ सोडले.
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मृकंडो हर्षसंयुतः
त्याची वचने ऐकून मृकंडा आनंदाने भरून गेला.
प्रणम्य तान्मुनीन्सर्वान्कृताञ्जलिपुटः स्थितः
त्यांनी सर्व ऋषींना वंदन करून, हात जोडून तेथे उभा राहिला.
साधु प्रोक्तमिदं कैश्चिदाचार्यैर्मुनिसत्तमाः
हे श्रेष्ठ ऋषींनो, काही आचार्यांनी हे अगदी योग्य सांगितले आहे.
साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थभूता हि साधवः
सज्जनांचे दर्शन पुण्यदायक असते, कारण सज्जन लोक हे तीर्थासारखेच असतात.
तस्मादतिथयः प्राप्ता यूयं सर्वेऽद्य मे गृहम्
म्हणूनच, आज तुम्ही सर्व माझ्या घरी पाहुणे म्हणून आले आहात.
अल्पायुरपि ते बालो यज्जातो मृत्युवर्जितः
मुलाचे आयुष्य जरी थोडे असले, तरी तो मृत्यूपासून मुक्त जन्माला आला आहे.
भवद्भिरद्य संरक्ष्य कुलं कृत्स्नं समुद्धृतम् ॥ ६.२१.
आज तुमच्यामुळे माझे संपूर्ण कुटुंब सुरक्षित आणि उन्नत झाले आहे.