ततश्च कुतपे प्राप्ते काले ते द्विजसत्तमाः
कुटपाचा योग्य काळ आल्यावर, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो,
एतस्मिन्नंतरे सीता प्लक्षवृक्षांतरे स्थिता ६.२०.२० स तां सीतेति सीतेति व्याहृत्याथ मुहुर्मुहुः
इतक्यात सीता पिंपळाच्या झाडाच्या फांद्यांमध्ये उभी होती; आणि तो तिला पुन्हा पुन्हा 'सीते! सीते!' असं हाक मारू लागला.
वत्स लक्ष्मण शुश्रूषां विप्राणां श्राद्धसंभवाम्
लक्ष्मणा, ब्राह्मणांची श्राद्धाच्या विधीत सेवा कर.
बाढमित्येव संप्रोक्तो लक्ष्मणः शुभलक्षणः
शुभलक्षण असलेला लक्ष्मण म्हणाला, 'हो, नक्की करतो.'
ततो निर्वर्तिते श्राद्धे ब्राह्मणेषु गतेष्वथ
मग श्राद्ध पूर्ण झाल्यावर आणि ब्राह्मण निघून गेल्यावर,
तां दृष्ट्वा राघवः सीतां कोपसंरक्तलोचनः
राघवाने सीतेकडे पाहिलं, तेव्हा त्याच्या डोळ्यांत रागाने लालसरपणा आला.
आयातेषु द्विजातेषु श्राद्धकाल उपस्थिते
ब्राह्मण आले आणि श्राद्धाचा वेळ जवळ आला,
नैतद्युक्तं कुलस्त्रीणां विशेषादत्र कानने
हे कुलीन स्त्रियांसाठी योग्य नाही, विशेषतः या जंगलात.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीता सा जनकोद्भवा
त्याचं ते बोलणं ऐकून जनकनंदिनी सीता घाबरली.
न मामर्हसि कार्येऽस्मिन्गर्हितुं रघुसत्तम
रघुकुळातील श्रेष्ठ, या गोष्टीसाठी मला दोष देऊ नकोस.
पिता तव मया दृष्टः साक्षाद्दशरथः स्वयम् ६.२०.
तुझ्या वडिलांना, दशरथांना, मी स्वतः प्रत्यक्ष पाहिलं आहे.
पितुः पितामहोऽन्यस्य तृतीयस्य रघूत्तम
तुझ्या वडिलांचे वडील आणि आणखी एक तिसरे, हे रघुकुळातील श्रेष्ठ,
ब्राह्मणानां मया दृष्टाः शरीरस्थाः सुहर्षिताः
मी ब्राह्मणांना त्यांच्या देहात राहून आनंदित झालेलं पाहिलं आहे.
ततो ऽहं लज्जया नष्टा दृष्ट्वा श्वशुरसंगमान्
म्हणून मी लाजेनं हरवले, कारण मी माझ्या सासरच्या मंडळींच्या एकत्र येणं पाहिलं.
तथा खाद्यानि लेह्यानि चोष्याणि च विशेषतः भक्षयिष्यति दत्तानि स्वहस्तेन मया विभो
म्हणून, खाण्याच्या, चाटण्याच्या आणि शोषण्याच्या पदार्थ मी स्वतः हाताने दिले आहेत, हे स्वामी, आणि ते तेच खाणार आहेत.
एतस्मात्कारणान्नष्टा त्वत्समीपादहं विभो
या कारणासाठी, हे स्वामी, मी तुझ्या जवळून नाहीशी झाले आहे.
तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टात्मा रामो राजीवलोचनः
ते ऐकून कमळासारखी डोळे असलेला राम आनंदित झाला.
ततो भुक्त्वा स्वयं रामो लक्ष्मणेन समन्वितः
नंतर रामाने लक्ष्मणासोबत स्वतः जेवण केले.
प्रोवाच लक्ष्मणं वत्स पर्णान्यास्तीर्य भूतले
रामाने लक्ष्मणाला सांगितले, "बाळ, जमिनीवर पाने पसर."
ततः कोपपरीतात्मा सौमित्रिः प्राह राघवम्
तेव्हा रागाने भरलेल्या मनाने सौमित्र रामाला म्हणाला.
तथाऽन्यदपि यत्किंचित्कर्म स्वल्पमपि प्रभो ॥ ६.२०.
आणि प्रभो, अजून काही लहानसुद्धा काम असेल,
प्रेष्यत्वेन रघुश्रेष्ठ सत्यमेतन्मयोदितम् अपि स्वल्पतरं राम मया त्वं किं करिष्यसि
रघुकुळातील श्रेष्ठा, मी सेवक म्हणून बोललो ते खरेच आहे; अगदी लहानसुद्धा काही काम असेल, राम, ते मला करायला सांगशील का?
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विकृतं चापि राघवः
लक्ष्मणाचे ते बोलणे ऐकून आणि राघवाचा बदललेला चेहरा पाहून,
ततः स्वयं समुत्थाय कृत्वा स्वा स्तरकं शुभम्
मग राम स्वतः उठला आणि आपली चादर नीट घातली.
लक्ष्मणोऽपि विदूरस्थः कोपसंरक्तलोचनः
लक्ष्मणही दूर उभा राहिला, रागाने डोळे लाल झालेले.
हत्वैनं राघवं सुप्तं सीतां पत्नीं विधाय च
त्याने झोपलेल्या राघवाला मारून, सीतेला पत्नी बनवावी असे मनात ठरवले.
एवं चिंतयतस्तस्य बहुधा लक्ष्मणस्य सा
अशा अनेक प्रकारे लक्ष्मण विचार करत होता,
न तस्य निश्चयो जज्ञे तस्मिन्कृत्ये कथंचन
त्या कृतीबद्दल त्याला काहीच ठाम निर्णय होत नव्हता.
ततः प्रभाते विमले कृतपूर्वाह्णिकक्रियः
मग पहाटे, सकाळच्या पूजा आटोपून,
लक्ष्मणोऽपि धनुः सज्यं कृत्वा संधाय सायकम्
लक्ष्मणानेही आपले धनुष्य सज्ज केले, बाण लावला,