ततोऽरण्यं समासाद्य वीक्षांचक्रे समंततः ॥ सूक्ष्मदृष्ट्या स दुर्गाणि गहनानि वनानि च
मग तो जंगलात गेला आणि सर्वत्र शोध घेतला; ती गाय कुठे आहे हे पाहण्यासाठी त्याने बारकाईने दाट आणि कठीण जंगल तपासले.
अथ तेन क्वचिद्दृष्टं पदं तस्य पशोः स्फुटम् ६.१४.
मग त्याला कुठेतरी त्या गायीचे स्पष्ट पाऊलखुण दिसले.
ततश्च तत्पदान्वेषी स जगाम वनाद्वनम्
मग त्या पावलांच्या शोधात तो एक जंगल सोडून दुसऱ्या जंगलात गेला.
एवं प्रदक्षिणा तस्य जाता पशुदिदृक्षया
त्याला त्या जनावराला पाहायची इच्छा होती, म्हणून त्याने त्या जंगलाची प्रदक्षिणा केली.
प्रदक्षिणावसाने च पशुर्लब्धो हि तेन सः
प्रदक्षिणा पूर्ण झाल्यावर त्याला ते जनावर सापडले.
चैत्रे पुण्यतमे मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम्
चैत्र महिन्यातील सर्वात पवित्र काळात, कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीच्या दिवशी,
एवमज्ञानभावेन कृता ताभ्यां प्रदक्षिणा
अशा प्रकारे, अज्ञानामुळे, त्या दोघांनीही ती प्रदक्षिणा केली.
निराहारस्य मूकस्य साहारस्य पशोस्तथा
एक उपाशी आणि मूक होता, आणि जनावर मात्र खाऊन तृप्त होतं.
विना स्नानेन भक्षाच्च दैवाद्द्विजवरोत्तमाः उभौ पंचत्वमापन्नौ पृथक्त्वेनायुषः क्षये
स्नान न करता आणि अन्न न खाता, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो, दोघांचेही आयुष्य संपल्यावर ते वेगवेगळ्या वेळी मरण पावले.
ततश्च पशुपालस्तु दशार्णाधिपतेः सुतः
मग तो गवाळ, जो दशार्ण देशाच्या राजाचा मुलगा होता,
अथागत्य स राजेंद्रस्तेनैव सह मंत्रिणा ६.१४.
नंतर राजा आणि तोच मंत्री दोघेही तेथे आले.
चक्रे संवत्सरस्यांते श्रद्धया परया युतः
वर्षाच्या शेवटी, अत्यंत श्रद्धेने त्याने विधी केला.
एकदा तत्र चाऽऽयाता मुनयः शंसितव्रताः
एकदा तिथे व्रतस्थ ऋषी आले.
याज्ञवल्क्यो भरद्वाजः शुनःशेपोऽथ गालवः
याज्ञवल्क्य, भरद्वाज, शुनःशेप आणि गालव,
तथान्ये शंसिताऽऽत्मानो ब्रह्मचर्यपरायणाः
तसेच इतरही संयमी आणि ब्रह्मचर्याचे पालन करणारे होते.
तान्दृष्ट्वा स महीपालः प्रणिपत्य कृतांजलिः
त्यांना पाहून राजा हात जोडून वाकला.
ततस्तेषां स मध्ये च संनिविष्टो महीपतिः
मग त्या ऋषींच्या मध्ये राजा बसला.
ततश्चक्रुः कथा दिव्या मुनयस्ते महीपतेः । पुरतो मुनिमुख्यानां चरितानि महात्मनाम्
मग त्या ऋषींनी राजासमोर दिव्य कथा सांगितल्या, मोठ्या ऋषींची कृत्ये सांगितली.
राजर्षीणां पुराणानां धर्मशास्त्रसमुद्भवाः
पूर्वीच्या राजर्षींच्या आणि धर्मशास्त्रांमधून आलेल्या गोष्टी होत्या.
अथ क्वाऽपि कथांते स पार्थिवस्तैर्महर्षिभिः
मग कथेच्या शेवटी, त्या महर्षींनी त्या राजाला संबोधले.
करोषि मंत्रिणा सार्धं पुरस्याऽस्य प्रदक्षिणाम् ६.१४.
तू आणि तुझा मंत्री दोघे मिळून या नगराची प्रदक्षिणा कर.
अस्मिन्क्षेत्रे सुतीर्थानि संति पार्थिवसत्तम ॥ तथाऽन्यानि प्रसिद्धानि देवतायतनानि च
या प्रदेशात, राजांमध्ये श्रेष्ठा, उत्तम तीर्थस्थळे आहेत, तसेच देवतांच्या प्रसिद्ध मंदिरेही आहेत.
आदरस्तेषु वै राजन्नास्ति स्वल्पो ऽपि कर्हिचित्
राजा, तू कधीही त्यांना थोडाही आदर दाखवलेला नाही.
स प्रोवाच वचो भूपः किंचिद्व्रीडासमन्वितः
मग राजा थोडा लाजत म्हणाला.
यत्पृष्टोऽस्मि द्विजश्रेष्ठा युष्माभिः सांप्रतं मम
ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठा, तुम्ही मला आत्ता जे विचारले आहे,
तथाऽपि हि प्रकर्तव्यं युष्माकं सत्यमेव हि
तरीही, ते तुमच्या सांगण्यानुसार नक्कीच करायला हवे.
वृत्तांतं तन्मुनींद्राणां तेषां ब्राह्मणसत्तमाः
ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठा, त्या महान ऋषींची कथा—
यथा नष्टः पशुस्तस्य कृता यद्वदवेक्षणा ॥ यथा प्रदक्षिणा जाता चमत्कारपुरस्य तु
जसा त्याचा हरवलेला पशू शोधला, तसाच चमत्त्कारपुराची प्रदक्षिणा केली.
जातिस्मृतिर्यथा जाता प्राक्तनी तत्प्रभावतः
आणि जशी पूर्वजन्माची आठवण त्या शक्तीमुळे जागी झाली.
तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे प्रहृष्टाः पृथिवीपतेः
हे ऐकून सर्व ऋषी राजा पाहून आनंदित झाले.