निश्चलत्वेन देवेशोह्यष्टषष्टिषु मध्यमः
अचलतेमुळे देवांचा राजा अठ्ठ्याहत्तरमध्ये मध्यम मानला जातो.
तेन तत्पावनं क्षेत्रं सर्वेषामिह कीर्तितम् ६.१३.
म्हणून हे क्षेत्र सर्वांसाठी पावन म्हणून प्रसिद्ध आहे.
तथान्यदपि यद्वृत्तं वृत्तांतं तत्प्रभावजम्
आता मी तुला आणखी एक घटना सांगतो, जी त्याच्या महिमेमुळे घडली.
अचलेश्वरमाहात्म्यात्तस्मिन्क्षेत्रे नरा द्रुतम्
अचलेश्वराच्या महिमेमुळे त्या क्षेत्रात लोक लवकर—
स्वर्गमेके परे मोक्षं धनधान्यसुतांस्तथा तंतं स लभते मर्त्यः स्वल्पायासेन च द्रुतम्
काही लोक स्वर्गाची इच्छा करतात, काहींना मोक्ष हवे असते, तर काहींना धन, धान्य आणि मुले हवी असतात. प्रत्येक माणसाला जशी इच्छा असते, तशी ती त्याला लवकर आणि थोड्याच प्रयत्नात मिळते.
अथ दृष्ट्वा सहस्राक्षः सर्वे पापनरा भुवि
हे पाहून सहस्रनेत्री इंद्राने पृथ्वीवरील सर्व पापी लोकांकडे पाहिले.
ततः क्रोधं च कामं च लोभं द्वेषं भयं रतिम्
मग त्याने राग, इच्छा, लोभ, द्वेष, भीती आणि सुख या सर्वांना बोलावले.
सर्वान्मूर्तान्समाहूय ततः प्रोवाच सादरम्
या सर्वांचा साकार रूपाने बोलावून इंद्राने त्यांच्याशी आदराने संवाद साधला.
नरो वा यदि वा नारी चमत्कारपुरं प्रति
जो कोणी पुरुष किंवा स्त्री चमत्कारपूराकडे येतो,
तत्रैव वसमानोऽपि यो गच्छेदचलेश्वरम्
आणि तिथे राहत असतानाही जर तो अचलनाथाकडे जातो,
ते तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा शक्रस्य शासनात्
त्यांनी 'तसेच होईल' असे मान्य केले आणि इंद्राच्या आज्ञेने ते निघून गेले.
एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् ६.१३.
हे सर्व मी तुम्हाला सांगितले आहे—हे पवित्र कथा पापांचा नाश करणारी आहे.
तदहं कीर्तयिष्यामि रहस्यं हृदि संस्थितम्
आता मी तुमच्यासाठी मनात खोल रुतलेले गुपित सांगतो.
चमत्कारपुरे कश्चिद्वैश्यजातिसमुद्भवः
चमत्कारपूर या नगरीत एक वैश्य जातीचा माणूस राहत होता.
यो दौःस्थ्यात्सर्वलोकानां करोति पशुरक्षणम्
गरिबीमुळे तो सर्व लोकांच्या जनावरांची राखण करायचा.
कदाचिद्रक्षतस्तस्य पशूंस्तान्वनभूमिषु
एकदा तो जनावरांची राखण करत असताना, ते जनावरं जंगलात होती.
कृष्ण पक्षे चतुर्दश्यां चैत्रमासे द्विजोत्तमाः
चैत्र महिन्यात कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीच्या दिवशी, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो,
अथ यावद्गृहं प्राप्तः स मूकः पशुपालकः
मग तो मूक गवळा घरी परत आला.
किं पाप न समायातः पशुरेकोऽद्य नो यथा तस्मा दानय मे क्षिप्रं निराहारोऽपि गां त्वरात्
आज पाप का आले नाही? आज आपल्या एक गाय हरवली आहे. म्हणून, तू उपाशी असलास तरी पटकन मला एक गाय दे.
तच्छ्रुत्वा भयसंत्रस्तः स मूकः पशुपालकः
हे ऐकून तो मूक गवळा घाबरून गेला.
ततोऽरण्यं समासाद्य वीक्षांचक्रे समंततः ॥ सूक्ष्मदृष्ट्या स दुर्गाणि गहनानि वनानि च
मग तो जंगलात गेला आणि सर्वत्र शोध घेतला; ती गाय कुठे आहे हे पाहण्यासाठी त्याने बारकाईने दाट आणि कठीण जंगल तपासले.
अथ तेन क्वचिद्दृष्टं पदं तस्य पशोः स्फुटम् ६.१४.
मग त्याला कुठेतरी त्या गायीचे स्पष्ट पाऊलखुण दिसले.
ततश्च तत्पदान्वेषी स जगाम वनाद्वनम्
मग त्या पावलांच्या शोधात तो एक जंगल सोडून दुसऱ्या जंगलात गेला.
एवं प्रदक्षिणा तस्य जाता पशुदिदृक्षया
त्याला त्या जनावराला पाहायची इच्छा होती, म्हणून त्याने त्या जंगलाची प्रदक्षिणा केली.
प्रदक्षिणावसाने च पशुर्लब्धो हि तेन सः
प्रदक्षिणा पूर्ण झाल्यावर त्याला ते जनावर सापडले.
चैत्रे पुण्यतमे मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम्
चैत्र महिन्यातील सर्वात पवित्र काळात, कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीच्या दिवशी,
एवमज्ञानभावेन कृता ताभ्यां प्रदक्षिणा
अशा प्रकारे, अज्ञानामुळे, त्या दोघांनीही ती प्रदक्षिणा केली.
निराहारस्य मूकस्य साहारस्य पशोस्तथा
एक उपाशी आणि मूक होता, आणि जनावर मात्र खाऊन तृप्त होतं.
विना स्नानेन भक्षाच्च दैवाद्द्विजवरोत्तमाः उभौ पंचत्वमापन्नौ पृथक्त्वेनायुषः क्षये
स्नान न करता आणि अन्न न खाता, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो, दोघांचेही आयुष्य संपल्यावर ते वेगवेगळ्या वेळी मरण पावले.
ततश्च पशुपालस्तु दशार्णाधिपतेः सुतः
मग तो गवाळ, जो दशार्ण देशाच्या राजाचा मुलगा होता,