तस्योपरि सुमुख्यानि तीर्थान्यायतनानि च
त्याच्या वरती उत्तम तीर्थस्थळे आणि देवळे आहेत.
आनर्त्ताधिपतिर्भूपश्चमत्कार इति स्मृतः ॥। स ददर्श मृगीं दूरान्निश्चलांगीं तरोरधः
आनर्त देशाचा राजा, चमत्कार नावाने प्रसिद्ध, त्याने दूरवर झाडाखाली शांतपणे उभी असलेली हरिणी पाहिली.
अथ तां पार्थिवस्तूर्णं शरेणानतपर्वणा
मग त्या राजाने पटकन, टोक न केलेल्या बाणाने तिला मारले.
सहसा सा हता तेन गार्द्ध्रपत्रेण पत्रिणा
त्या गृध्रपंखी बाणाने ती हरिणी अचानक मारली गेली.
अथ दृष्ट्वा महीपालं नातिदूरे धनुर्धरम्
मग जवळच धनुष्यधारी राजा उभा आहे हे पाहून,
हताऽहं बालवत्साऽद्य शरेणानतपर्वणा
ती म्हणाली: आज मी, माझ्या लहान वासराला सोडून, टोक नसलेल्या बाणाने मारली गेले.
नाऽहं शोचामि भूपाल मरणं स्वशरीरगम्
हे राजन, माझ्या मृत्यूचे, माझ्या शरीरावर आलेल्या अंताचे मला दुःख नाही.
यस्मात्त्वयेदृशं कर्म निर्दयं समनुष्ठितम्
पण कारण तू असे निर्दयी कृत्य केले आहेस.
तस्मात्स्वधर्मसंयुक्तं न मां त्वं शप्तुमर्हसि
म्हणून मी माझ्या कर्तव्याप्रमाणे वागलो, त्यामुळे तू मला शाप देऊ नकोस.
क्षत्त्रियाणां वधार्थाय मृगाः सृष्टाः स्वयंभुवा ॥ ६.१०.
क्षत्रियांनी मारण्यासाठी प्राण्यांची निर्मिती स्वयंभूने केली आहे.
परं तेन विधिस्तेषांकृतो यस्तं महीपते
राजा, ज्याने हे प्राणी निर्माण केले, त्यानेच त्यांच्या साठी हा नियम ठरवला.
सुप्तं मैथुनसंयुक्तं स्तनपानक्रियोद्यतम्
झोपलेले असो, मैथुनात गुंतलेले असो, किंवा दूध पिण्यास तयार असो,
एतस्मात्कारणाच्छापस्तव दत्तो मया नृप
राजा, या कारणासाठी मी तुला शाप दिला आहे.
एवमुक्त्वा मृगी प्राणान्सा मुमोच व्यथान्विता
अशी वाणी बोलून, ती हरिणी वेदनेने ग्रासून प्राण सोडून गेली.
स दृष्ट्वा कुष्ठसंयुक्तं पार्थिवः स्वं कलेवरम्
राजाने आपले शरीर कुष्ठरोगाने ग्रस्त झालेले पाहिले.
अहं तपश्चरिष्यामि पूजयिष्यामि शंकरम्
मी तप करीन आणि शंकराची पूजा करीन.
यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु प्रार्थयंति नराः सुखम्
तीनही लोकांत माणसे ज्या सुखाची इच्छा करतात,
समः शत्रुषु मित्रेषु समलोष्टाश्मकांचनः ६.१०.
तो शत्रू-मित्रांमध्ये समदृष्टी ठेवतो आणि माती, दगड, सोने यांना सारखेच मानतो.
एवं तान्सेवकान्भूपः सोऽभिधाय विसृज्य च
राजाने आपल्यासोबत असलेल्या सेवकांना असे सांगून त्यांना सोडून दिले.
ततः कालेन महता प्राप्य विप्रसमुद्भवम्
मग खूप काळानंतर त्याला ब्राह्मण म्हणून जन्म मिळाला.
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वव्याधिविनाशकम्
हाटकेश्वर क्षेत्रात, जे सर्व रोगांचा नाश करते,
तत्राऽसौ स्नानमात्रेण तत्क्षणात्पार्थिवोतमः
तेथे फक्त स्नान केल्यावर तो श्रेष्ठ राजा त्या क्षणी बरा झाला.
ऋषय ऊचुः चमत्कारः कथं राजा मुक्तः कुष्ठेन सूतज
ऋषींनी विचारले: सूतपुत्रा, चमत्कार राजा कुष्ठरोगातून कसा मुक्त झाला?
कतमे ब्राह्मणास्ते वै शंखतीर्थं प्रदर्शितम्
कोणत्या ब्राह्मणांनी त्याला शंखतीर्थ दाखवले?
कतमं शंखतीर्थं तत्कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितम्
ते शंखतीर्थ कोणते आणि ते कुठे आहे?
सर्वपापहरां विप्राश्चमत्कारनृपोद्भवाम्
ब्राह्मणहो, सर्व पापे दूर करणारे आणि चमत्कार राजाने सांगितलेले ते शंखतीर्थ आम्हाला सांगा.
स भ्रांतः सर्वतीर्थानि प्रभासाद्यानि कृत्स्नशः
तो सर्व तीर्थस्थळे, प्रभासपासून सुरू करून, फिरून फिरून पाहू लागला.
पृच्छमानो भिषग्मुख्यानौषधानि मुहुर्मुहुः
तो वारंवार उत्तम वैद्यांना औषधांबद्दल विचारत राहिला.
न लेभे किंचिदिष्टं वा स मंत्रं भेषजं च वा
त्याला हवी ती काहीही गोष्ट मिळाली नाही, ना मंत्र, ना औषध.
ततश्च पार्थिवश्रेष्ठो वैराग्यं परमं गतः
मग तो श्रेष्ठ राजा अत्युच्च वैराग्याला पोहोचला.