पुलस्त्य उवाच स्नानमात्रेण विप्रोऽसौ दिव्यरूपमवाप ह
पुलस्त्य म्हणाले, त्या ब्राह्मणाने फक्त स्नान केल्यावर दिव्य रूप मिळवलं.
तस्मिन्दिने नृपश्रेष्ठ स्नानं तत्र समाचरेत्
त्या दिवशी, राजाधिराज, तिथे स्नान करावं.
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे पंगुतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तदशोऽध्यायः
अशी ही एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या स्कांद महापुराणातील सातव्या प्रभासखंडाच्या तिसऱ्या अर्बुदखंडात 'पंगुतीर्थ महात्म्य' या सतराव्या अध्यायाची समाप्ती.
पुलस्त्य उवाच ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ यमतीर्थमनुत्तमम्
पुलस्त्य म्हणाले, त्यानंतर, राजाधिराज, यमतीर्थ या श्रेष्ठ तीर्थाकडे जावं.
पुरा चित्रांगदो नाम राजा परमलोभवान्
पूर्वी चित्रांगद नावाचा एक राजा होता, तो फारच लोभी होता.
अतीव निष्ठुरो दुष्टो देवब्राह्मणपीडकः
तो अत्यंत निर्दयी, वाईट आणि देव- ब्राह्मणांना त्रास देणारा होता.
सत्यशौचविहीनस्तु मायामत्सरसंयुतः
त्याच्यात ना सत्य होतं, ना शुद्धता; फक्त कपट आणि मत्सर भरलेला होता.
अटनात्स परिश्रांतः क्षुत्पिपासासमाकुलः
फिरताना तो खूप थकला, भूक आणि तहानेने व्याकुळ झाला.
पद्मिनीभिः समाकीर्णो ग्राहनक्रझषाकुलः
ते जलाशय कमळांनी भरलेलं होतं, आणि तिथे मगर, घड्या, मासे भरपूर होते.
तृषार्तः संप्रविष्टः स तस्मिन्नेव जलाशये
तहान लागल्यामुळे तो त्या जलाशयात गेला.
तस्यार्थे नरका रौद्रा निर्मिताश्च यमेन च
त्याच्यासाठी यमाने भयंकर नरक तयार केले.
तस्य स्पर्शेन ते सर्वे नरकस्था सुखं गताः आचख्युर्विस्मयाविष्टा नरकस्थानां सुखोद्भवम्
त्याच्या स्पर्शाने नरकात राहणारे सगळे सुखी झाले; ते आश्चर्यचकित होऊन नरकवासीयांना मिळालेलं सुख सांगू लागले.
तदा वैवस्वतः प्राह भूमावस्त्यर्बुदाचलः 7.3.18.
तेव्हा वैवस्वत यम म्हणाला, 'पृथ्वीवर अर्बुद पर्वत आहे.'
तत्रासौ मृत्युमापन्नो भात्यदस्त्विह कारणम् ग्राहेण स धृतस्तत्र मृत्युं प्राप्तो नृपाधमः
तिथे त्याचा मृत्यू झाला; याचं कारण इथे सांगतो. तिथे मगराने त्याला पकडलं आणि तो दुष्ट राजा मरण पावला.
यम उवाच मुच्यतामाशु तेनायं नानेयाश्चापरे जनाः
यम म्हणाला, 'त्याला लगेच सोडा, आणि इतर लोकांना इथे आणू नका.'
ततस्तैः किंकरैर्मुक्तो यमवाक्यान्नृपोत्तम
मग यमाच्या आज्ञेने त्याच्या सेवकांनी त्याला सोडून दिलं, राजाधिराज.
यस्तु भक्तिसमायुक्तः स्नानं तत्र समाचरेत्
जो कोणी भक्तीने तिथे स्नान करतो—
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत्
म्हणून तिथे सर्वतोपरी प्रयत्न करून स्नान करावं.
तस्मिन्नेव नरः सम्यक्छ्राद्धकृत्यं समाचरेत्
त्या ठिकाणी मनुष्याने योग्य रीतीने श्राद्ध विधी पार पाडावा.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे यमतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोऽध्यायः
एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या स्कांद महापुराणातील सातव्या प्रभास खंडाच्या तिसऱ्या अर्बुद विभागातील 'यमतीर्थाचे माहात्म्य' या अठराव्या अध्यायाचा येथे समारोप झाला.
वाराहस्य हरेरिष्टं सदा वाससुखप्रदम्
वराहाचे तीर्थ, जे हरिला प्रिय आहे, तेथे नेहमीच वास्तव्याचा सुख मिळते.
वाराहेणावतारेण पृथ्वी तत्र समुद्धृता
तेथे वराह रूपाने पृथ्वीचे उद्धार झाले.
अहं चेतो गमिष्यामि वैकुण्ठे च पुनः शुभे
माझे मन पुन्हा त्या शुभ वैकुंठात जाईल.
अनेन वपुषा तिष्ठ ह्यस्मिंस्तीर्थे सदा हरे
हे हरि, या स्वरूपातच तू या तीर्थात सदैव राहा.
अहं स्थास्यामि ते वाक्यात्सदा लोक हिते रतः
तुझ्या वचनाप्रमाणे, मी येथे नेहमी लोकांच्या कल्याणात रमणारा राहीन.
ममाग्रे यो ह्रदः पुण्यः सुनिर्मलजलान्वितः
माझ्या समोर एक पवित्र सरोवर आहे, ज्यामध्ये अतिशय शुद्ध पाणी आहे.
तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या मुच्यते ब्रह्महत्यया
तेथे भक्तीने स्नान केल्याने मनुष्य ब्रह्महत्येच्या पापातून मुक्त होतो.
पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्
तेथे पितरांना सृष्टीच्या समाप्तीपर्यंत तृप्ती मिळते.
तस्मिन्दिने नृपश्रेष्ठ स्नात्वा व्रतं समाचरेत्
त्या दिवशी, राजश्रेष्ठा, स्नान करून व्रत घ्यावे.
तर्पणं पिंडदानं च यः कुर्याद्भक्तितत्परः 7.3.19.
जो भक्तिभावाने तर्पण व पिंडदान करतो—