पुनःपुनर्गुरुं प्राह शिष्यो निर्बन्धवान्यदा
शिष्याने पुन्हा पुन्हा गुरूंना आग्रहाने विचारले.
सुवर्णस्य सुवर्णस्य चतुर्दश समाहर
चौदा तोळे सोने गोळा कर.
इत्युक्तो गुरुणा कौत्सो विचार्य समुपागमत्
गुरूंनी असे सांगितल्यावर कौत्साने विचार केला आणि पुढे गेला.
इत्युक्तं ते मुनिवर त्वया पृष्टं हि यत्पुनः
हे मुनीश्रेष्ठ, तू जे पुन्हा विचारलेस त्याचे उत्तर मी दिले.
तस्माद्दक्षिणदिग्भागे संभेदः सिद्धसेवितः
म्हणून दक्षिण दिशेला सिद्ध लोक येतात असा संगम आहे.
तत्र स्नात्वा महाभाग भवन्ति विरजा नराः तदाप्नोति स धर्मात्मा तत्र स्नात्वा यतव्रतः ।। 2.8.5.
तेथे स्नान केल्यावर, हे महाभाग, माणसे पापरहित होतात; जो धर्मात्मा नियमाने तेथे स्नान करतो, त्याला हे फळ मिळते.
स्वर्णादिकं च यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे
जो कोणी वेदपारंगत ब्राह्मणाला सोने किंवा तत्सम वस्तू देतो,
तिलोदकीसरय्वोश्च संगमे लोकविश्रुते
लोकप्रसिद्ध तिलोदकी आणि सरस्वती या नद्यांच्या संगमावर,
उपवासं च यः कृत्वा विप्रान्संतर्पयेन्नरः
जो उपवास करून ब्राह्मणांना तृप्त करतो,
एकाहारस्तु यस्तिष्ठेन्मासं तत्र यतव्रतः
जो नियमाने तेथे एक महिना फक्त एकदाच जेवतो,
नभस्य कृष्णामावस्यां यात्रा सांवत्सरी भवेत्
नभस्य महिन्यातील कृष्ण अमावस्येला ही यात्रा दरवर्षी होते.
सिंधुजानां तुरंगाणां जलपानाय सुव्रत
सिंधू प्रदेशातील घोड्यांना पाणी पिण्यासाठी, हे धर्मनिष्ठा,
तिलोदकीति विख्याता पुण्यतोया सदा नदी स्नातो विमुच्यते पापैः सप्तजन्मार्जितैरपि
तिलोदकी ही नेहमी पवित्र आणि प्रसिद्ध नदी आहे; येथे स्नान केल्यावर माणूस सात जन्मांचेही पाप झटकतो.
तस्मात्तिलोदकीस्नानं सर्वपापहरं मुने स्नानं दानं व्रतं होमं सर्वमक्षयतां व्रजेत्
म्हणून, हे मुनी, तिलोदकीत स्नान केल्याने सर्व पापे नष्ट होतात; स्नान, दान, व्रत आणि होम सर्व अमर राहतात.
इति विविधविधानैस्तीर्थयात्रांक्रमेण प्रथितगुणविकासः प्राप्तपुण्योविधाय
अशा विविध नियमांनी तीर्थयात्रा करताना गुण वाढतात आणि पुण्य मिळते.
सीताकुण्डमितिख्यातं सर्वकामफलप्रदम्
सीतेचे कुंड म्हणून प्रसिद्ध असलेले हे सर्व इच्छित फळ देणारे आहे.
यत्र स्नात्वा नरो विप्र सर्वपापैः प्रमुच्यते रामेण वरदानाच्च महाफलनिधीकृतम्
येथे स्नान केल्यावर, हे ब्राह्मण, माणूस सर्व पापांतून मुक्त होतो; आणि रामाने वर दिल्यामुळे हे मोठ्या फळांचे ठिकाण झाले आहे.
त्वत्कुण्डस्यास्य सुभगे त्वत्प्रीत्या कथयाम्यहम्
हे सुभगे, तुझे समाधान व्हावे म्हणून मी या कुंडाची कथा सांगतो.
अत्र स्नानं च दानं च जपो होमस्तपोऽथवा
इथे स्नान, दान, जप, होम किंवा तप — या सर्वांचा समावेश आहे.
मार्गकृष्णचतुर्दश्यां तत्र स्नानं विशेषतः
मार्गशीर्ष महिन्यात कृष्ण पक्षातील चतुर्दशीला इथे स्नान केल्यास विशेष पुण्य मिळते.
इति रामो वरं प्रादात्सीतायै च प्रजाप्रियः
म्हणून राम, जो सर्वांना प्रिय आहे, त्याने सीतेला वर दिला.
सीताकुण्डमिति ख्यातं जनानां परमाद्भुतम्
लोकांमध्ये हे अद्भुत कुंड 'सीतेचे कुंड' म्हणून प्रसिद्ध आहे.
तत्र स्नानेन दानेन तपसा च विशेषतः रामं संपूज्य सीतां च मुक्तः स्यान्नात्र संशयः
इथे स्नान, दान आणि विशेषतः तप करून, राम व सीतेची पूजा केल्यास मुक्ती मिळते — यात शंका नाही.
मार्गे मासि च स्नातव्यं गर्भवासो न जायते
मार्गावर किंवा त्या महिन्यात स्नान केल्यास गर्भधारणा होत नाही.
विभोर्विष्णुहरेर्विप्र रम्ये पश्चिमदिक्तटे 2.8.6.
हे ब्राह्मण, विष्णू-हरिच्या रम्य पश्चिम किनाऱ्यावर—
तस्य चक्रहरेर्विप्र महिमा न हि मानवैः
हे ब्राह्मण, हरिच्या चक्राचे महत्त्व माणसांना कधीच कळू शकत नाही.
ततः पश्चिमदिग्भागे नाम्ना पुण्यं हरिस्मृति यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते
मग पश्चिम दिशेला 'हरिस्मरण' नावाचे पुण्यस्थान आहे; त्याचे केवळ दर्शन घेतल्याने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
तयोर्दर्शनतो यांति तेषां पापानि देहिनाम्
त्यांचे दर्शन घेतल्यावर देहधारकांच्या पापांचा नाश होतो.
पुरा देवासुरे जाते संग्रामे भृशदारुणे
पूर्वी देव आणि दैत्यांमध्ये एक अत्यंत भयंकर युद्ध झाले.
तेषां पलायमानानां देवानामग्रणीर्हरः
त्या वेळी पळणाऱ्या देवांचा प्रमुख हरि होता.