तथाऽक्षयास्तु मे देव सृष्टिस्तव प्रसादतः
हे देव, तुझ्या कृपेने माझी सृष्टी कायमची राहो.
परं सर्वेषु कृत्येषु यज्ञार्हा न भविष्यति
पण सर्व कर्मांमध्ये, कोणतेही यज्ञासाठी योग्य ठरणार नाही.
??? एवमुक्त्वा समादाय त्रिशंकुं प्रपितामहः
असे म्हणून पितामहांनी त्रिशंकूला घेतले.
इति स्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठेनागरखंडे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये त्रिशंकूपाख्याने त्रिशंकुस्वर्गप्राप्तिवर्णनंनाम सप्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, स्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडातील हाटकेश्वर क्षेत्राच्या महात्म्यातील त्रिशंकू उपाख्यानातील त्रिशंकूच्या स्वर्गप्राप्तीचे वर्णन असलेला सातवा अध्याय समाप्त.
सशरीरे द्विजश्रेष्ठा विश्वामित्रसमुद्यमात् ॥ ६.८.
हे द्विजश्रेष्ठ, विश्वामित्रांच्या प्रयत्नाने त्रिशंकू देहासह वर गेला.
तत्तीर्थं ख्यातिमायातं समस्ते भुवनत्रये
ते तीर्थ संपूर्ण तीनही जगांत प्रसिद्ध झाले आहे.
अस्पृष्टं कलिदोषेण तथान्यैरुपपातकैः
त्या स्थळी कलियुगाचा दोष किंवा इतर कोणतेही मोठे पाप लागू होत नाही.
यस्तत्र त्यजति प्राणाञ्छ्रद्धा युक्तेन चेतसा
जो कोणी तिथे श्रद्धेने मन लावून प्राण सोडतो—
कृमिपक्षिपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः
किडे, पक्षी, पतंग, जनावरे आणि हरिण यांसारखी सर्व सजीव प्राणी,
स्नानं ये तत्र कुर्वंति श्रद्धापूतेन चेतसा
जे श्रद्धेने शुद्ध मनाने तिथे स्नान करतात,
घर्मार्त्ता वा तृषार्ता वा येऽवगाहंति तज्जलम्
किंवा जे उष्णतेने किंवा तहानेने त्रस्त होऊन त्या पाण्यात बुडतात,
विश्वामित्रोऽपि तद्दृष्ट्वा तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्
विश्वामित्रांनी हे पाहून त्या तीर्थाचे श्रेष्ठ महत्त्व ओळखले.
तथान्ये मुनयः शांतास्त्यक्त्वा तीर्थानि दूरतः
इतर शांत ऋषीही दूरच्या तीर्थस्थानांना सोडून आले,
तथैव मनुजाः सर्वे दूरादागत्य सत्वराः ६.८.
आणि सर्व माणसेही तसेच लांबून लवकर येऊ लागली.
एवं तस्य प्रभावेण तीर्थस्य द्विजसत्तमाः
त्या तीर्थाच्या प्रभावामुळे, हे श्रेष्ठ द्विजांनो,
अग्निष्टोमादिका सर्वाः समुच्छेदं गताः क्रियाः
अग्निष्टोमासारख्या सर्व विधींची गरजच उरली नाही.
न यच्छति तथा दानं न च तीर्थं निषेवते
तो ना तसा दान देतो, ना इतर तीर्थांना जातो,
ततः प्रगच्छति स्वर्गं विमानवरमाश्रितः
तरीही नंतर तो सुंदर विमानात बसून स्वर्गात पोहोचतो.
ततः प्रपूरिताः सर्वे स्वर्गलोका नरैर्द्विजाः
मग सर्व स्वर्गलोक माणसांनी भरून गेले, हे द्विजांनो,
ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः
म्हणून सर्व देवगण यज्ञातील आपला भाग न मिळाल्याने,
हाटकेश्वरमाहात्म्यात्स्वर्गलोकः प्रपूरितः
हाटकेश्वराच्या महिम्यामुळे स्वर्गलोक भरलेले पाहिले.
तस्मात्तत्क्रियतां कर्म येनोच्छेदं प्रगच्छति
म्हणून असे कर्म करा की ज्यामुळे हे थांबेल.
ततः संवर्तको वायुः शक्रादेशात्समंततः
मग इंद्राच्या आज्ञेने संहाराचा वारा सर्वत्र वाहू लागला.
एवं नाशमनुप्राप्ते तस्मिंस्तीर्थे स्थलोच्चये ६.८.
अशा रीतीने त्या तीर्थाचे नाश होऊन भूमी उंचावली.
ततः कालेन महता वल्मीकः समपद्यत
नंतर खूप काळाने तिथे एक मुंग्यांचे वारूळ तयार झाले.
अथ पातालतो नागास्तेन मार्गेण कौतुकात्
मग पाताळातून नाग त्या वाटेने कुतूहलाने वर आले.
तत्र ते मानवान्भोगान्भुक्त्वा चैव यथेच्छया
तेथे त्यांनी मनसोक्त मानवी सुखांचा उपभोग घेतला.
ततो नागबिलः ख्यातः स सर्वस्मिन्धरातले
नंतर सर्व पृथ्वीवर प्रसिद्ध असलेली नागबिल नावाची जागा आहे.
कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवान्पाकशासनः
काही काळाने, यमधर्मराज हे पूज्य देव प्रकट झाले.
ततः पितामहादेशं लब्ध्वा मार्गेण तेन सः
मग त्यांनी ब्रह्मदेवांचा आदेश मिळवून त्या मार्गाने पुढे गेले.