यथा तिलस्थितं तैलं यथा दधिगतं घृतम्। तथैवाधिष्ठितं कृत्स्नं त्वया गुप्तेन वै जगत्॥६.६.
जसं तीळामध्ये तेल आणि दह्यामध्ये तूप असतं, तसंच हे जग सर्वत्र तुझ्यामुळे व्यापलेलं आणि तुझ्या संरक्षणाखाली आहे, जरी तू लपलेला असलास तरी.
त्वं ब्रह्मा त्वं हृषीकेशस्त्वं शक्रस्त्वं हुताशनः। त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमिन्दुस्त्वं दिवाकरः॥६.६.
तुम्हीच ब्रह्मा, तुम्हीच हृषीकेश, तुम्हीच इंद्र, तुम्हीच अग्निदेव, तुम्हीच यज्ञ, तुम्हीच वषट्कार, तुम्हीच चंद्र, तुम्हीच सूर्य.
अथवा बहुनोक्तेन किं स्तवेन तव प्रभो। समासादेव वक्ष्यामि विभूतिं श्रुतिनोदिताम्॥६.६.
प्रभो, तुझी स्तुती करताना इतक्या शब्दांची काय गरज? मी संक्षिप्तपणे वेदांनी सांगितलेली तुझी महती सांगतो.
यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु स्थावरं जंगमं विभो। तत्सर्वं भवता व्याप्तं काष्ठं हव्यभुजा यथा॥६.६.
त्रिलोकांमध्ये जे काही स्थिर किंवा चल आहे, हे प्रभो, ते सर्व तुझ्यामुळे व्यापलेलं आहे, जसं लाकडात अग्नी असतो.
श्रीभगवानुवाच। परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते वरं प्रार्थय सन्मुने। यत्ते हृदि स्थितं नित्यं सर्वं दास्याम्यसंशयम्॥६.६.
श्रीभगवान म्हणाले: मी तुझ्यावर खूश आहे—तुला शुभ होवो! हे श्रेष्ठ मुनी, वर माग, तुझ्या मनात जे काही आहे ते मी नक्की देईन.
विश्वामित्र उवाच। यदि तुष्टोसि देवेश यदि देयो वरो मम। तन्मे स्यात्सृष्टिमाहात्म्यं त्वत्प्रसादान्महेश्वर॥६.६.
विश्वामित्र म्हणाले: जर तुम्ही समाधानी असाल आणि मला वर द्यायचा असेल, तर तुमच्या कृपेने मला सृष्टीचे महात्म्य मिळू दे, महेश्वरा.
एवमस्त्विति तं चोक्त्वा भगवान्वृषभध्वजः। सर्वैर्गणैः समायुक्तस्ततश्चादर्शनं गतः॥६.६.
'तसं होवो' असं म्हणत, वृषध्वज भगवान सर्व गणांसह अदृश्य झाले.
विश्वामित्रोऽपि तत्रैव स्थितो ध्यानपरायणः। चक्रे चतुर्विधां सृष्टिं स्पर्द्धया हंसगामिनः॥६.६.
विश्वामित्र तिथेच ध्यानात मग्न राहिले आणि हंसावर आरूढ असणाऱ्याशी स्पर्धा करत चार प्रकारची सृष्टी निर्माण केली.
सृष्टं संध्याद्वयं तच्च दृश्यतेऽद्यापि वै द्विजाः
त्यांनी दोन संध्यांचा निर्माण केला आणि आजही, हे द्विजांनो, त्या दिसतात.
ततो देवगणाः सर्वे सृष्टास्तेन महात्मना
मग त्या महात्म्याने सर्व देवगणांची सृष्टी केली.
मनुष्योरगरक्षांसि वीरुधो वृक्षसंयुताः
माणसांत, सर्पांत आणि राक्षसांत, झाडांवर वाढणाऱ्या औषधी असतात.
एवं हि भगवान्सृष्ट्वा विश्वामित्रः स मन्युमान्
अशा प्रकारे, कोपाने भरलेल्या आणि पूज्य असलेल्या विश्वामित्रांनी हे सर्व निर्माण केले.
एतस्मिन्नेव काले तु द्वौ सूर्यो युगपद्दिवि द्विगुणानि च भान्येव सह सप्तर्षिभिर्द्विजाः
त्याच वेळी, हे द्विजांनो, आकाशात एकाच वेळी दोन सूर्य दिसले आणि त्यांची किरणे दुप्पट झाली, आणि त्या सात ऋषींसह होती.
एवं वियति ते सर्वे स्पर्द्धमानाः परस्परम्
आकाशात ते सर्व एकमेकांशी स्पर्धा करू लागले.
एतस्मिन्नन्तरे शक्रः सह सर्वेर्दिवालयैः ७ प्रोवाचाथ प्रणम्योच्चैः कृतांजलिपुटः स्थितः
त्या दरम्यान, इंद्र सर्व देवांसह आला, नम्रपणे वाकला आणि हात जोडून मोठ्याने बोलू लागला.
सृष्टिः कृता सुरश्रेष्ठ विश्वामित्रेण सांप्रतम्
हे देवांमध्ये श्रेष्ठ, ही सृष्टी आता विश्वामित्रांनी निर्माण केली आहे.
तस्माद्वारय तं गत्वा स्वयमेव पितामह १० तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तेनैव सहितो विधिः
म्हणून, तू स्वतः जा, हे पितामह, आणि त्याला थांबव. हे शब्द ऐकून विधी त्याच्यासोबत गेला.
निवृत्तिं कुरु विप्रर्षे सांप्रतं वचनान्मम
हे श्रेष्ठ ऋषी, आता माझ्या आज्ञेने तुझी सृष्टी थांबव.
यदि गच्छति ते लोके तत्सृष्टिं न करोम्यहम्
जर तुझी सृष्टी या जगात पसरली, तर मी माझी सृष्टी करणार नाही.
अनेनैव शरीरेण त्वत्प्रसादान्मुनीश्वर ॥ १४ विरामं कुरु सृष्टेस्त्वं नैतदन्यः करिष्यति
हे मुनिश्रेष्ठ, तुझ्या कृपेने या देहानेच तुझी सृष्टी थांबव, हे दुसरे कोणी करू शकणार नाही.
तथाऽक्षयास्तु मे देव सृष्टिस्तव प्रसादतः
हे देव, तुझ्या कृपेने माझी सृष्टी कायमची राहो.
परं सर्वेषु कृत्येषु यज्ञार्हा न भविष्यति
पण सर्व कर्मांमध्ये, कोणतेही यज्ञासाठी योग्य ठरणार नाही.
??? एवमुक्त्वा समादाय त्रिशंकुं प्रपितामहः
असे म्हणून पितामहांनी त्रिशंकूला घेतले.
इति स्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठेनागरखंडे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये त्रिशंकूपाख्याने त्रिशंकुस्वर्गप्राप्तिवर्णनंनाम सप्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे, स्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सहाव्या नागरखंडातील हाटकेश्वर क्षेत्राच्या महात्म्यातील त्रिशंकू उपाख्यानातील त्रिशंकूच्या स्वर्गप्राप्तीचे वर्णन असलेला सातवा अध्याय समाप्त.
सशरीरे द्विजश्रेष्ठा विश्वामित्रसमुद्यमात् ॥ ६.८.
हे द्विजश्रेष्ठ, विश्वामित्रांच्या प्रयत्नाने त्रिशंकू देहासह वर गेला.
तत्तीर्थं ख्यातिमायातं समस्ते भुवनत्रये
ते तीर्थ संपूर्ण तीनही जगांत प्रसिद्ध झाले आहे.
अस्पृष्टं कलिदोषेण तथान्यैरुपपातकैः
त्या स्थळी कलियुगाचा दोष किंवा इतर कोणतेही मोठे पाप लागू होत नाही.
यस्तत्र त्यजति प्राणाञ्छ्रद्धा युक्तेन चेतसा
जो कोणी तिथे श्रद्धेने मन लावून प्राण सोडतो—
कृमिपक्षिपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः
किडे, पक्षी, पतंग, जनावरे आणि हरिण यांसारखी सर्व सजीव प्राणी,
स्नानं ये तत्र कुर्वंति श्रद्धापूतेन चेतसा
जे श्रद्धेने शुद्ध मनाने तिथे स्नान करतात,