गृहकृत्यनियुक्तोऽसावेकदा बान्धवैर्नृप
तो राजन, एकदा आपल्या नातेवाइकांसोबत घरच्या कामात गुंतलेला होता.
अथासौ तैः परित्यक्तो गत्वार्बुदमथाचलम्
मग त्याने, त्यांच्याकडून टाकून दिल्यावर, अर्बुद पर्वताकडे प्रस्थान केलं.
लिंगं संस्थाप्य तत्रैव पूजयामास तं विभुम्
त्याने तिथेच एक लिंग स्थापून त्या प्रभूची भक्तीपूर्वक पूजा केली.
शिवभक्तिपरो जातो वायुभक्षो बभूव ह
तो शिवभक्त झाला आणि फक्त वायूवर उपजीविका करू लागला.
ततस्तुष्टो महादेवो ब्राह्मणं नृपसत्तम
मग, राजश्रेष्ठा, महादेव त्या ब्राह्मणावर प्रसन्न झाले.
तव दास्याम्यहं सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
मी तुला सर्व काही देईन, जरी ते फार कठीण असेल तरी.
पंगुभावोऽत्र मे यातु प्रसादात्तव शंकर
शंकरा, तुझ्या कृपेने माझं पांगुळपण इथेच नाहीसं होऊ दे.
तवास्तु सततं चात्र सांनिध्यं सह भार्यया 7.3.17.
इथे तुझं आणि तुझ्या पत्नीचं नेहमीचं वास्तव्य असू दे.
ख्यातिं तपःप्रभावेन तीर्थं यास्यति सत्तम
तपश्चर्येच्या प्रभावामुळे, हे तीर्थ, श्रेष्ठा, मोठी कीर्ती मिळवेल.
चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यां सांनिध्यं मे भवेत्तथा
चैत्र महिन्यातील शुद्ध चतुर्दशीला, माझंही इथे सान्निध्य असू दे.
पुलस्त्य उवाच स्नानमात्रेण विप्रोऽसौ दिव्यरूपमवाप ह
पुलस्त्य म्हणाले, त्या ब्राह्मणाने फक्त स्नान केल्यावर दिव्य रूप मिळवलं.
तस्मिन्दिने नृपश्रेष्ठ स्नानं तत्र समाचरेत्
त्या दिवशी, राजाधिराज, तिथे स्नान करावं.
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे पंगुतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तदशोऽध्यायः
अशी ही एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या स्कांद महापुराणातील सातव्या प्रभासखंडाच्या तिसऱ्या अर्बुदखंडात 'पंगुतीर्थ महात्म्य' या सतराव्या अध्यायाची समाप्ती.
पुलस्त्य उवाच ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ यमतीर्थमनुत्तमम्
पुलस्त्य म्हणाले, त्यानंतर, राजाधिराज, यमतीर्थ या श्रेष्ठ तीर्थाकडे जावं.
पुरा चित्रांगदो नाम राजा परमलोभवान्
पूर्वी चित्रांगद नावाचा एक राजा होता, तो फारच लोभी होता.
अतीव निष्ठुरो दुष्टो देवब्राह्मणपीडकः
तो अत्यंत निर्दयी, वाईट आणि देव- ब्राह्मणांना त्रास देणारा होता.
सत्यशौचविहीनस्तु मायामत्सरसंयुतः
त्याच्यात ना सत्य होतं, ना शुद्धता; फक्त कपट आणि मत्सर भरलेला होता.
अटनात्स परिश्रांतः क्षुत्पिपासासमाकुलः
फिरताना तो खूप थकला, भूक आणि तहानेने व्याकुळ झाला.
पद्मिनीभिः समाकीर्णो ग्राहनक्रझषाकुलः
ते जलाशय कमळांनी भरलेलं होतं, आणि तिथे मगर, घड्या, मासे भरपूर होते.
तृषार्तः संप्रविष्टः स तस्मिन्नेव जलाशये
तहान लागल्यामुळे तो त्या जलाशयात गेला.
तस्यार्थे नरका रौद्रा निर्मिताश्च यमेन च
त्याच्यासाठी यमाने भयंकर नरक तयार केले.
तस्य स्पर्शेन ते सर्वे नरकस्था सुखं गताः आचख्युर्विस्मयाविष्टा नरकस्थानां सुखोद्भवम्
त्याच्या स्पर्शाने नरकात राहणारे सगळे सुखी झाले; ते आश्चर्यचकित होऊन नरकवासीयांना मिळालेलं सुख सांगू लागले.
तदा वैवस्वतः प्राह भूमावस्त्यर्बुदाचलः 7.3.18.
तेव्हा वैवस्वत यम म्हणाला, 'पृथ्वीवर अर्बुद पर्वत आहे.'
तत्रासौ मृत्युमापन्नो भात्यदस्त्विह कारणम् ग्राहेण स धृतस्तत्र मृत्युं प्राप्तो नृपाधमः
तिथे त्याचा मृत्यू झाला; याचं कारण इथे सांगतो. तिथे मगराने त्याला पकडलं आणि तो दुष्ट राजा मरण पावला.
यम उवाच मुच्यतामाशु तेनायं नानेयाश्चापरे जनाः
यम म्हणाला, 'त्याला लगेच सोडा, आणि इतर लोकांना इथे आणू नका.'
ततस्तैः किंकरैर्मुक्तो यमवाक्यान्नृपोत्तम
मग यमाच्या आज्ञेने त्याच्या सेवकांनी त्याला सोडून दिलं, राजाधिराज.
यस्तु भक्तिसमायुक्तः स्नानं तत्र समाचरेत्
जो कोणी भक्तीने तिथे स्नान करतो—
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत्
म्हणून तिथे सर्वतोपरी प्रयत्न करून स्नान करावं.
तस्मिन्नेव नरः सम्यक्छ्राद्धकृत्यं समाचरेत्
त्या ठिकाणी मनुष्याने योग्य रीतीने श्राद्ध विधी पार पाडावा.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे यमतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोऽध्यायः
एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या स्कांद महापुराणातील सातव्या प्रभास खंडाच्या तिसऱ्या अर्बुद विभागातील 'यमतीर्थाचे माहात्म्य' या अठराव्या अध्यायाचा येथे समारोप झाला.