तावूचतुः। यदि तुष्टोसि देवेश त्रिभागेन समाश्रयम्। आवाभ्यां देहि लिंगेन येनैकत्राश्रयो भवेत्॥६.१.
ते दोघे म्हणाले — हे देवाधिदेव, जर तू प्रसन्न असशील तर आम्हा दोघांना लिंगात तिसऱ्या भागाने स्थान दे, म्हणजे आम्हा दोघांचा एकच आश्रय होईल.
सूत उवाच। स तथेति प्रतिज्ञाय लिंगमादाय च प्रभुः। स्थाने नियोजयामास सर्वदेवाधिपूजितम्॥६.१.
सूतेने सांगितले — प्रभूने 'तसेच होवो' असे मान्य करून, लिंग उचलून, सर्व देवांनी पूजलेले ते योग्य जागी स्थापले.
ततो हाटकमादाय तदाकारं पितामहः। कृत्वा लिंगं स्वयं तत्र स्थापयामास हर्षितः॥६.१.
मग पितामहाने सोनं घेऊन त्याच आकाराचं लिंग बनवलं आणि आनंदाने स्वतः तेथे स्थापलं.
प्रोवाच चाथ भो विप्राः साधुनादेन नादयन्। लोकत्रयं समस्तानां शृण्वतां त्रिदिवौकसाम्॥६.१.
मग, हे विप्रांनो, त्याने पवित्र घोष करून, सर्व त्रैलोक्य आणि स्वर्गातील देव ऐकतील अशा रीतीने जाहीर केलं.
मया ह्याद्यं त्विदं लिंगं हाटकेन विनिर्मितम्। ख्यातिं यास्यति सर्वत्र पाताले हाटकेश्वरम्॥६.१.
मी हे पहिले लिंग सोन्याचं बनवलं आहे; ते पाताळात सर्वत्र 'हाटकॆश्वर' म्हणून प्रसिद्ध होईल.
तथान्ये मनुजा ये च हाटकादीनि भक्तितः। मणिमुक्तासुरत्नैश्च कृत्वा लिंगानि कृत्स्नशः॥६.१.
तसेच, जे मनुष्य भक्तीने सोनं किंवा इतर मौल्यवान रत्न, मणी, मोती यांच्यापासून पूर्णपणे लिंग बनवतात—
त्रिकालं पूजयिष्यंति ते यास्यंति परां गतिम्। मृन्मयं संपरित्यज्य नीचधातुमयं तथा॥६.१.
ते जर सकाळ, दुपार, संध्याकाळ अशा तिन्ही वेळा पूजा करतील, तर ते श्रेष्ठ स्थानाला पोहोचतील; माती किंवा हलक्या धातूचं लिंग सोडून देतील.
एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रः सह सर्वैर्दिवालयैः। जगाम त्रिदिवं सोऽपि कैलासं शशिशेखरः॥६.१.
असं म्हणून चतुर्मुख ब्रह्मा सर्व देवांसह स्वर्गात गेला आणि चंद्रशेखर कैलासावर गेला.
एतस्मात्कारणाल्लिंगं पूज्यतेऽत्र सुरासुरैः। हरस्य चोत्तमांगानि परित्यज्य विशेषतः॥६.१.
या कारणामुळे येथे देव आणि दैत्य दोघेही लिंगाची पूजा करतात, विशेषतः हराच्या वरच्या भागांना बाजूला ठेवून.
ततः प्रभृति तल्लिंगं स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः। भगवान्वासुदेवश्च तेन पूज्यं शिवं हि तत्॥६.१.
त्यावेळीपासून ब्रह्मा स्वतः आणि भगवंत वासुदेव हे त्या लिंगाची पूजा करण्यासाठी स्थिर झाले आहेत, कारण तेच खरे शिव आहे.
यस्तु पूजयते नित्यं श्रद्धायुक्तेन चेतसा। त्र्यंबकाच्युतब्रह्माद्यास्तेन स्युः पूजितास्त्रयः॥६.१.
जो कोणी श्रद्धेने आणि एकाग्रतेने नेहमी शिवलिंगाची पूजा करतो, त्याने त्र्यंबक, अच्युत आणि ब्रह्मा — हे तिघेही पूजिले जातात.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शिवलिंगं प्रपूजयेत्। स्पर्शयेदीक्षयेन्नित्यं कीर्तयेच्च द्विजोत्तमाः॥६.१.
म्हणून सर्वतोपरी प्रयत्न करून शिवलिंगाची पूजा करावी, त्याला स्पर्श करावा, रोज दर्शन घ्यावे आणि त्याचे गुणगान करावे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो.
सूत उवाच। तस्मिन्नुत्पाटिते लिंगे भूतलाद्द्विजसत्तमाः। पातालाज्जाह्नवीतोयं तेन मार्गेण निःसृतम्। सर्वपापहरं नॄणां सर्वकामप्रदायकम्॥६.२.
सूतमुनी म्हणाले: त्या लिंगाचे पृथ्वीवरून उपटले गेल्यावर, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, त्या मार्गाने पाताळातून गंगेचे पाणी बाहेर आले, जे मनुष्यांचे सर्व पाप दूर करते आणि सर्व इच्छांची पूर्तता करते.
तत्र स्वयमभूत्पूर्वं यत्तद्द्विजवरोत्तमाः। शृणुध्वं वदतो मेऽद्य लोकविस्मयकारकम्॥६.२.
तेथे पूर्वी जे घडले ते आपोआप घडले, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो; आज मी सांगतो आहे, ते ऐका, कारण ती कथा जगाला आश्चर्यचकित करणारी आहे.
त्रिशंकुर्नाम राजेंद्रश्चंडालत्वं समागतः। तत्र स्नातः पुनर्लेभे शरीरं पार्थिवोचितम्॥६.२.
त्रिशंकू नावाचा एक राजा, जो चांडाळ झाला होता, त्याने तेथे स्नान केले आणि पुन्हा राजाला शोभेल असे शरीर मिळवले.
ऋषयः ऊचुः। चंडालत्वं कथं प्राप्तस्त्रिशंकुर्नृपसत्तमः। एतत्त्वं सर्वमाचक्ष्व विस्तरात्सूतनन्दन॥६.२.
ऋषी म्हणाले: त्रिशंकू राजा, जो राजांमध्ये श्रेष्ठ होता, त्याला चांडाळत्व कसे प्राप्त झाले? हे सर्व तपशीलवार सांग, सूतानंदना.
सूत उवाच। अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम्। सर्वपापहरां मेध्यां त्रिशंकुनृपसंभवाम्॥६.२.
सूता म्हणाले: मी तुम्हाला ही प्राचीन कथा सांगतो, जी सर्व पापांचा नाश करणारी आणि पवित्र आहे, आणि जी त्रिशंकू राजाशी संबंधित आहे.
सूर्यवंशोद्भवः पूर्वं त्रिशंकुरिति विश्रुतः। आसीत्पार्थिवशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः॥६.२.
पूर्वी सूर्यवंशातून जन्मलेला त्रिशंकू नावाचा राजा होता, जो राजांमध्ये वाघासारखा पराक्रमी आणि प्रसिद्ध होता.
वसिष्ठस्य मुनेः शिष्यो यज्वा दानपतिः प्रभुः। तेनेष्टं च मखैः सर्वैरग्निष्टोमादिभिः सदा॥६.२.
तो वसिष्ठ ऋषींचा शिष्य होता, यज्ञ करणारा, दानशूर आणि सामर्थ्यवान राजा होता; त्याने नेहमी अग्निष्टोम वगैरे सर्व यज्ञ केले.
संपूर्णदक्षिणैरेव वत्सरं वत्सरं प्रति। तथा दानानि सर्वाणि प्रदत्तानि महात्मना॥६.२.
त्या महात्म्याने प्रत्येक वर्षी भरपूर दक्षिणा दिली, आणि सर्व प्रकारची दानेही दिली.
ब्राह्मणेभ्यो विशिष्टेभ्यो दीनेभ्यश्च विशेषतः। व्रतानि च प्रचीर्णानि रक्षिताः शरणागताः॥६.२.
त्याने श्रेष्ठ ब्राह्मणांना आणि विशेषतः गरिबांना दान दिले, व्रते पाळली आणि जे शरण आले त्यांचे रक्षण केले.
पुत्रवल्लालिता लोकाः शत्रवश्च निषूदिताः। भ्रांतानि भूतले यानि तीर्थान्यायतनानि च। तपस्विभ्यो यथाकामं यच्छता वांछितं धनम्॥६.२.
त्याने आपल्या प्रजेला मुलांप्रमाणे जपले, शत्रूंना संपवले, पृथ्वीवरील सर्व तीर्थक्षेत्रे आणि देवळांना भेट दिली, आणि तपस्वींना त्यांच्या इच्छेनुसार धन दिले.
कस्यचित्त्वथ कालस्य वसिष्ठो भगवान्मुनिः। तेन प्रोक्तः सभामध्ये संस्थितो नतिपूर्वकम्॥६.२.
काही काळानंतर, भगवंत वसिष्ठ ऋषी सभेमध्ये उभे असताना, त्यांना आदरपूर्वक संबोधण्यात आले.
त्रिशंकुरुवाच। भगवन्यष्टुमिच्छामि तेन यज्ञेन सांप्रतम्। गम्यते त्रिदिवं येन सशरीरेण सत्वरम्॥६.२.
त्रिशंकू म्हणाला: भगवन्, मी असा यज्ञ करायची इच्छा आहे, ज्यामुळे मनुष्य आपल्या शरीरासह त्वरेने स्वर्गात जाऊ शकतो.
तस्मात्कुरु प्रसादं मे संभारानाहर द्रुतम्। तस्य यज्ञस्य सिद्ध्यर्थं यथार्हान्ब्राह्मणांस्तथा॥६.२.
म्हणून कृपा करून मला मदत करा; त्या यज्ञासाठी लागणाऱ्या सर्व वस्तू आणि योग्य ब्राह्मण लवकर जमवा, जेणेकरून यज्ञ यशस्वी होईल.
वसिष्ठ उवाच। न स कश्चित्क्रतुर्येन गम्यते त्रिदिवं नृप। अनेनैव शरीरेण सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्॥६.२.
वसिष्ठ म्हणाले: राजन्, असा कोणताही यज्ञ नाही, ज्यामुळे हेच शरीर घेऊन स्वर्गात जाता येईल; हे मी सत्य सांगतो.
अग्निष्टोमादयो यज्ञा ये प्रोक्ताः प्राक्स्वयंभुवा। अन्यदेहांतरे स्वर्गः प्राप्यते तैः कृतैर्नृप॥६.२.
अग्निष्टोम वगैरे जे यज्ञ स्वयंभूने सांगितले आहेत, त्यांचे फळ म्हणजे दुसऱ्या जन्मात स्वर्गप्राप्ती होते, हे राजन्.
यदि वा पृथिवीपाल त्वया यज्ञप्रभावतः। पार्थिवो वा द्विजो वाथ वैश्यो वान्यतरोऽपि वा॥६.२.
राजा असो, ब्राह्मण असो, वैश्य असो किंवा कुणीही असो, जर यज्ञाच्या प्रभावाने —
स्वयं दृष्टः श्रुतो वापि संजातोऽत्र धरातले। स्वर्गं गतः शरीरेण सहितस्तत्प्रकीर्तय॥६.२.
तू जर पृथ्वीवर कुणाला स्वतः पाहिलं असेल, ऐकलं असेल, किंवा माहित असेल की तो आपलं शरीर घेऊन स्वर्गात गेला, तर त्याचं नाव सांग.
त्रिशंकुरुवाच। नासाध्यं विद्यते ब्रह्मंस्तवाहं वेद्मि तत्त्वतः। तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा स्यान्मनसेप्सितम्॥६.२.
त्रिशंकू म्हणाला, 'ब्रह्मण, तुझ्यासाठी काहीच अशक्य नाही, हे मी खरोखरच जाणतो. म्हणून माझी इच्छा पूर्ण होईल अशी कृपा माझ्यावर कर.'