तव नामापि संकीर्त्य प्रयाति त्रिदिवालयम्। महादेव महादेव महादेवेति कीर्तनात्॥६.१.
फक्त तुझे नाव उच्चारले तरी तो स्वर्गलोकात पोहोचतो—'महादेव, महादेव, महादेव' असे कीर्तन केल्याने.
कोटयो ब्रह्महत्यानामगम्यागमकोटयः। सद्यः प्रलयमायांति महादेवेति कीर्तनात्॥६.१.
कोट्यवधी ब्रह्महत्येचे पाप आणि अनिष्ट कर्मे, 'महादेव' या नामस्मरणाने क्षणात नाहीशी होतात.
विप्रो यथा मनुष्याणां नदीनां वा महार्णवः। तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः॥६.१.
जसा ब्राह्मण माणसांत श्रेष्ठ आहे, किंवा महासागर नद्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे, तसाच तुम्ही सर्व देवतांमध्ये अधिपती आहात.
नक्षत्राणां यथा चंद्रः प्रदीप्तानां दिवाकरः। तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः॥६.१.
जसा चंद्र ताऱ्यांमध्ये, किंवा सूर्य तेजस्वी लोकांमध्ये श्रेष्ठ आहे, तसाच तुम्ही सर्व देवतांमध्ये अधिपती आहात.
धातूनां कांचनं यद्वद्गंधर्वाणां च नारदः। तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः॥६.१.
जसं सोनं धातूंमध्ये श्रेष्ठ आहे, किंवा नारद गंधर्वांमध्ये श्रेष्ठ आहे, तसंच तुम्ही सर्व देवतांमध्ये अधिपती आहात.
ओषधीनां यथा सस्यं नगानां हेमपर्वतः। तथा त्वं सर्वदेवानामाधिपत्ये व्यवस्थितः॥६.१.
जसं धान्य औषधींमध्ये, किंवा सुवर्ण पर्वत पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ आहे, तसंच तुम्ही सर्व देवतांमध्ये अधिपती आहात.
तस्मात्कुरु प्रसादं नः सर्वेषां च नृणां विभो। संधारय पुनर्लिंगं स्वकीयं सुरसत्तम॥६.१.
म्हणून, हे महाबळवान प्रभो, आमच्यावर आणि सर्व लोकांवर कृपा करा. हे सुरश्रेष्ठा, पुन्हा आपले लिंग धारण करा.
नोचेज्जगत्त्रयं देव नूनं नाशममुपेष्यति। यद्येतद्भूतले लिङ्गं पतति स्थास्यति प्रभो॥६.१.
नाहीतर, हे देव, हे लिंग पृथ्वीवर पडले आणि तसेच राहिले, तर हे त्रैलोक्य नक्कीच नष्ट होईल, हे प्रभो.
सूत उवाच। तेषां तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्बृषभध्वजः। प्रोवाच प्रणतान्सर्वांस्तान्देवान्व्रीडयान्वितः॥६.१.
सूतमुनी म्हणाले: त्यांचे बोल ऐकून, वृषध्वज भगवान, लाजेने भरून, सर्व वंदन करणाऱ्या देवांना उत्तर देऊ लागले.
मया सतीवियोगार्तियुक्तेन सुरसत्तम। लिंगमेतत्परित्यक्तं शापव्याजाद्द्विजन्मनाम्॥६.१.
'सतीपासून वेगळे झाल्याच्या दुःखामुळे, हे सुरश्रेष्ठ, द्विजांच्या शापाचा बहाणा करून मी हे लिंग सोडले.'
कोऽलं पातयितुं लिंगं ममैतद्भुवनत्रये। देवो वा ब्राह्मणो वापि वेत्थ यूयमपि स्फुटम्॥६.१.
'या त्रैलोक्यात, कोण देव किंवा ब्राह्मण, माझे हे लिंग खाली पाडू शकतो? हे तुम्हा सर्वांना स्पष्टपणे माहीत आहे.'
तस्मान्नैव धरिष्यामि लिंगमेतद्धरातलात्। किमनेन करिष्यामि भार्यया परिवर्जितः॥६.१.
'म्हणून मी हे लिंग पृथ्वीवरून उचलणार नाही; पत्नी नसताना मला याचा काय उपयोग?'
देवा ऊचुः। तव कांता सती नाम या मृता प्राक्सुरोत्तम। सा जाता मेनकागर्भे गौरी नाम हिमाचलात्॥६.१.
देवतांनी म्हटलं — हे देवश्रेष्ठ, तुझी प्रिय सती जी पूर्वी मरण पावली होती, ती मेनकेच्या पोटी हिमालयातून गौरी म्हणून जन्माला आली आहे.
भविष्यति पुनर्भार्या तवैव त्रिपुरांतक। तस्माल्लिंगं समादाय कुरु क्षेमं दिवौकसाम्॥६.१.
तीच पुन्हा तुझी पत्नी होईल, त्रिपुरांचा नाश करणारा. म्हणून हे लिंग उचल आणि देवतांच्या कल्याणासाठी प्रयत्न कर.
देवदेव उवाच। अद्यप्रभृति मे लिंगं यदि देवा द्विजातयः। पूजयंति प्रयत्नेन तर्हीदं धारयाम्यहम्॥६.१.
देवतांचा देव म्हणाला — आजपासून जर देव आणि ब्राह्मण माझ्या लिंगाची भक्तीने पूजा करतील, तर मी ते लिंग धारण करीन.
ब्रह्मोवाच। अहं तव स्वयं लिंगं पूजयिष्यामि शंकर। तथान्ये विबुधाः सर्वे किं पुनर्भुवि मानवाः॥६.१.
ब्रह्मा म्हणाले — शंकरा, मी स्वतः तुझ्या लिंगाची पूजा करीन, तसेच इतर सर्व देवताही करतील. मग पृथ्वीवरील माणसांचे काय?
ततः प्रविश्य पातालं देवैः सार्धं पितामहः। स्वयमेवाकरोत्पूजां तस्य लिंगस्य भक्तितः॥६.१.
मग पितामह देवतांसह पाताळात गेला आणि स्वतः भक्तीभावाने त्या लिंगाची पूजा केली.
तस्मादनंतरं विष्णुः श्रद्धापूतेन चेतसा। तथान्ये विबुधाः सर्वे शक्राद्याः श्रद्धयान्विताः॥६.१.
त्याच्या नंतर विष्णूने श्रद्धेने मन शुद्ध करून, तसेच इंद्रादी सर्व देवांनीही भक्तीने तशीच पूजा केली.
ततस्तुष्टो महादेवः पितामहमिदं वचः। प्रोवाच वासुदेवं च विनयावनतं स्थितम्॥६.१.
मग महादेव प्रसन्न होऊन, पितामह आणि विनयाने उभ्या असलेल्या वासुदेवाला असे शब्द बोलला.
भवद्भ्यां परितुष्टोऽस्मि तस्मान्मत्तः प्रगृह्यताम्। वरमिष्टं महाभागौ यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्॥६.१.
मी तुमच्यावर अत्यंत प्रसन्न आहे, म्हणून माझ्याकडून तुमच्या इच्छेचा वर मागा, अगदी तो मिळवायला कठीण असला तरी.
तावूचतुः। यदि तुष्टोसि देवेश त्रिभागेन समाश्रयम्। आवाभ्यां देहि लिंगेन येनैकत्राश्रयो भवेत्॥६.१.
ते दोघे म्हणाले — हे देवाधिदेव, जर तू प्रसन्न असशील तर आम्हा दोघांना लिंगात तिसऱ्या भागाने स्थान दे, म्हणजे आम्हा दोघांचा एकच आश्रय होईल.
सूत उवाच। स तथेति प्रतिज्ञाय लिंगमादाय च प्रभुः। स्थाने नियोजयामास सर्वदेवाधिपूजितम्॥६.१.
सूतेने सांगितले — प्रभूने 'तसेच होवो' असे मान्य करून, लिंग उचलून, सर्व देवांनी पूजलेले ते योग्य जागी स्थापले.
ततो हाटकमादाय तदाकारं पितामहः। कृत्वा लिंगं स्वयं तत्र स्थापयामास हर्षितः॥६.१.
मग पितामहाने सोनं घेऊन त्याच आकाराचं लिंग बनवलं आणि आनंदाने स्वतः तेथे स्थापलं.
प्रोवाच चाथ भो विप्राः साधुनादेन नादयन्। लोकत्रयं समस्तानां शृण्वतां त्रिदिवौकसाम्॥६.१.
मग, हे विप्रांनो, त्याने पवित्र घोष करून, सर्व त्रैलोक्य आणि स्वर्गातील देव ऐकतील अशा रीतीने जाहीर केलं.
मया ह्याद्यं त्विदं लिंगं हाटकेन विनिर्मितम्। ख्यातिं यास्यति सर्वत्र पाताले हाटकेश्वरम्॥६.१.
मी हे पहिले लिंग सोन्याचं बनवलं आहे; ते पाताळात सर्वत्र 'हाटकॆश्वर' म्हणून प्रसिद्ध होईल.
तथान्ये मनुजा ये च हाटकादीनि भक्तितः। मणिमुक्तासुरत्नैश्च कृत्वा लिंगानि कृत्स्नशः॥६.१.
तसेच, जे मनुष्य भक्तीने सोनं किंवा इतर मौल्यवान रत्न, मणी, मोती यांच्यापासून पूर्णपणे लिंग बनवतात—
त्रिकालं पूजयिष्यंति ते यास्यंति परां गतिम्। मृन्मयं संपरित्यज्य नीचधातुमयं तथा॥६.१.
ते जर सकाळ, दुपार, संध्याकाळ अशा तिन्ही वेळा पूजा करतील, तर ते श्रेष्ठ स्थानाला पोहोचतील; माती किंवा हलक्या धातूचं लिंग सोडून देतील.
एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रः सह सर्वैर्दिवालयैः। जगाम त्रिदिवं सोऽपि कैलासं शशिशेखरः॥६.१.
असं म्हणून चतुर्मुख ब्रह्मा सर्व देवांसह स्वर्गात गेला आणि चंद्रशेखर कैलासावर गेला.
एतस्मात्कारणाल्लिंगं पूज्यतेऽत्र सुरासुरैः। हरस्य चोत्तमांगानि परित्यज्य विशेषतः॥६.१.
या कारणामुळे येथे देव आणि दैत्य दोघेही लिंगाची पूजा करतात, विशेषतः हराच्या वरच्या भागांना बाजूला ठेवून.
ततः प्रभृति तल्लिंगं स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः। भगवान्वासुदेवश्च तेन पूज्यं शिवं हि तत्॥६.१.
त्यावेळीपासून ब्रह्मा स्वतः आणि भगवंत वासुदेव हे त्या लिंगाची पूजा करण्यासाठी स्थिर झाले आहेत, कारण तेच खरे शिव आहे.