पितामहेश्वरं गत्वा ततस्तु कलशेश्वरम्
पितामहेश्वराला भेटून, पुढे कलशेश्वराकडे जा.
नागेश्वरो हरिश्चंद्रश्चिंतामणिविनायकः
नागेश्वर, हरिश्चंद्र, चिंतामणी आणि विनायक.
वसिष्ठवामदेवौ च मूर्तिरूपधरावुभौ
वसिष्ठ आणि वामदेव, दोघेही मूर्तिरूपात प्रकट झालेले.
सीमाविनायकं चाथ करुणेशं ततो व्रजेत् आशाविनायकश्चाथ वृद्धादित्यस्ततः पुनः
सीमाविनायकाला भेटून, त्यानंतर करुणेशाकडे जा. मग आशाविनायक, आणि पुन्हा वृद्धादित्य.
चतुर्वक्त्रेश्वरं लिंगं ब्राह्मीशस्तु ततः परः
मग चतुर्वक्त्रेश्वराचे लिंग, त्यानंतर ब्राह्मीश.
चंडीचंडीश्वरौ दृश्यौ भवानीशंकरौ ततः 4.2.100.
चंडी आणि चंडीश्वर हे पाहावेत, मग भवानी आणि शंकर.
लांगलीशस्ततोभ्यर्च्यस्ततस्तु नकुलीश्वरः
लांगलीशाची पूजा करावी, त्यानंतर नकुलीश्वर.
प्रतिग्रहेश्वरं वापि निष्कलंकेशमेव च
मग प्रतिग्रहीश्वर किंवा निष्कलंकश यांची पूजा करावी.
गंगेशोर्च्यस्ततो ज्ञानवाप्यां स्नानं समाचरेत्
गंगेच्या पूजेनंतर, ज्ञानवापीत स्नान करावे.
दंडपाणिं महेशं च मोक्षेशं प्रणमेत्ततः
मग दंडपाणी, महेश आणि मोक्षेश यांना नमस्कार करावा.
विनायकांस्ततः पंच विश्वनाथं ततो व्रजेत्
पाच विनायकांची पूजा करून, पुढे विश्वनाथाकडे जा.
अंतर्गृहस्य यात्रेयं यथावद्या मया कृता
अंतर्गृहातील ही यात्रा मी योग्यरीत्या सांगितली आहे.
इति मंत्रं समुच्चार्य क्षणं वै मुक्तिमंडपे
हा मंत्र उच्चारून, क्षणभर मुक्तिमंडपात थांबावे.
संप्राप्य वासरं विष्णोर्विष्णुतीर्थेषु सर्वतः
विष्णूचा दिवस आल्यावर, सर्व विष्णूतीर्थांमध्ये जावे.
नभस्य पंचदश्यां च कुलस्तंभं समर्चयेत्
नभस्य महिन्याच्या पंधराव्या दिवशी, कुलस्तंभाची पूजा करावी.
श्रद्धापूर्वमिमा यात्रा कर्तव्याः क्षेत्रवासिभिः 4.2.100.
श्रद्धेपूर्वक, या यात्रा क्षेत्रातील रहिवाशांनी कराव्यात.
अधीत्य चतुरो वेदान्सांगान्यत्फलमाप्यते 4.2.100.
चारही वेद आणि त्यांचे अंग अभ्यासल्यावर, हे फल मिळते.
य इदं श्रावयेद्विद्वान्समस्तं त्वर्धमेव वा 4.2.100.
जो विद्वान हे सर्व किंवा अर्धे ऐकवतो—
तस्य पुत्रो भवत्येव शंभोराज्ञा प्रभावतः 4.2.100.
शंभूंच्या आज्ञेच्या प्रभावामुळे त्याचा मुलगा नक्कीच जन्माला येतो.
सर्वेषां मंगलानां च महामंगलमुत्तमम्
सर्व शुभ गोष्टींपैकी तोच सर्वात मोठं आणि श्रेष्ठ मंगल आहे.
ॐनमः पुरुषोत्तमाय अथ स्कान्दे महापुराणे षष्ठनागरखण्डप्रारम्भः व्यास उवाच॥ स धूर्जटि जटाजूटो जायतां विजयाय वः। यत्रैकपलितभ्रांतिं करोत्यद्यापि जाह्नवी॥६.१.
ॐ, पुरुषोत्तमाला नमस्कार. आता स्कांद महापुराणातील सहाव्या नगरखंडाची सुरुवात होते. व्यास म्हणाले: ज्याच्या जटांमध्ये अजूनही एक पांढरा केस आहे आणि ज्यामुळे गंगा आजही गोंधळून जाते, तो धूर्जटी तुमच्या विजयासाठी प्रकट होवो.
ऋषय ऊचुः। हरस्य पूज्यते लिंगं कस्मादतन्महामते विशेषात्संपरित्यज्य शेषांगानि सुरासुरैः॥६.१.
ऋषी म्हणाले: हे महाज्ञानी, हराचं लिंग देव आणि दैत्य त्याच्या इतर रूपांना बाजूला ठेवून विशेषतः का पूजतात?
तस्मादेतन्महाबाहो यथावद्वक्तुमर्हसि। सांप्रतं सूत कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः॥६.१.
म्हणून, हे महाबाहू, तू आम्हाला हे नीट सांगावंस, कारण हे सर्व जाणून घेण्याची आम्हाला फारच उत्सुकता आहे.
सूत उवाच। प्रश्नभारो महानेष यो भवद्भिरुदाहृतः। कीर्तयिष्ये तथाप्येनं नमस्कृत्य स्वयंभुवे॥६.१.
सूतमुनी म्हणाले: तुम्ही विचारलेला हा प्रश्न फार मोठा आहे; तरीही, मी स्वतः स्वयंभूला नमस्कार करून तो सांगतो.
आनर्तविषये चास्ति वनं मुनिजनाश्रयम्। मनोज्ञं सर्वसत्त्वानां सर्वर्तुफलितद्रुमम्॥६.१.
आनर्त देशात एक वन आहे, जे ऋषींचं आश्रयस्थान आहे, सर्व जीवांना आनंद देणारं, आणि सर्व ऋतूंमध्ये फळांनी बहरलेलं आहे.
तत्राश्रमपदं रम्यं सौम्यसत्त्वनिषेवितम् ६.१.
त्या ठिकाणी एक रम्य आश्रम आहे, जिथे सौम्य स्वभावाचे जीव वावरतात.
अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशिभिस्तथा। दन्तोलूखलिभिर्विप्रैः सेवितं चाश्मकुट्टकैः॥६.१.
तेथे पाणी आणि वाऱ्यावर जगणारे, गळून पडलेली पानं खाणारे, दातांनी धान्य कुटणारे, आणि दगडाने धान्य कुटणारे असे विविध तपस्वी राहतात.
स्नानहोमपरैश्चैव जपस्वाध्यायतत्परैः। वानप्रस्थैस्त्रिदण्डैश्च हंसैश्चापि कुटीचरैः॥६.१.
तेथे स्नान आणि होम यांना वाहिलेले, जप व स्वाध्यायात मग्न, तीन दांड्यांचा आश्रय घेणारे, हंसासारखे साधू, आणि कुटीत राहणारे असे अनेक वनवासी आहेत.
स्नातकैर्यतिभिर्दान्तैस्तथा पंचाग्निसाधकैः। कस्यचित्त्वथ कालस्य भगवांस्त्रिपुरांतकः॥६.१.
तेथे स्नातक, संयमी यती, आणि पंचाग्नि साधना करणारेही आहेत; आणि कधीतरी, त्रिपुरांचा संहार करणारे भगवान तिथे आले.
सतीवियोगसंतप्तो भ्रममाण इतस्ततः। तस्मिन्वने समायातः सौम्यसत्त्वनिषेविते॥६.१.
सतीच्या वियोगाने व्याकुळ होऊन, इकडे तिकडे भटकत, तो सौम्य स्वभावाच्या जीवांनी वसलेल्या त्या वनात आला.