रहस्यं परिविज्ञाय क्षेत्रस्य शशिमौलिनः
चंद्रकलाधारी परमेश्वराच्या क्षेत्राचं गूढ पूर्णपणे समजून घेतल्यावर,
आनंदकाननस्येह महिमानं महत्तरम्
इथे आनंदकाननाचं श्रेष्ठ महत्त्व सांगितलं जातं.
यथा देव्यै समाख्यायि शिवेन परमात्मना
जसं शिव या परमात्म्यानं देवीला सांगितलं,
तवाग्रे च समाख्यातं शुकादीनां च सत्तम 4.2.99.
तसंच हे तुझ्यासमोर आणि शुकासारख्या श्रेष्ठ लोकांना सांगितलं गेलं.
श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं सर्वकल्मषनाशनम्
हा पुण्यदायक अध्याय ऐकल्यावर सर्व पापांचा नाश होतो.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे विश्वेश्वरलिंगमहिमाख्यो नाम नवनवतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे एक्याऐंशी हजार श्लोक असलेल्या श्रीस्कांद महापुराणाच्या चौथ्या काशीखंडाच्या उत्तरार्धातील 'विश्वेश्वरलिंग महिमा' नावाचा नव्याण्णववा अध्याय संपला.
नितरां परितृप्तोस्मि हृदि चापि विधारितम्
माझं मन पूर्णपणे तृप्त झालं आहे आणि हे सर्व माझ्या हृदयात ठसलं आहे.
अनुक्रमणिकाध्यायं तथा माहात्म्यमुत्तमम्
अनुक्रमणिकेचा अध्याय आणि त्याचप्रमाणे उत्तम माहात्म्य,
शुकवैशंपायनाद्याः शृण्वंत्वपि च बालकाः
शुक, वैशंपायन आणि इतर बालकांनीही हे ऐकावं.
अनुक्रमणिकाध्यायं माहात्म्यं चापि खंडजम्
अनुक्रमणिकेचा अध्याय आणि या खंडाचं माहात्म्य,
विंध्यनारदसंवादः प्रथमे परिकीर्तितः
सर्वात आधी विंध्य आणि नारद यांचा संवाद सांगितला आहे.
अगस्तेराश्रमपदे देवानामागमस्ततः
मग अगस्त्याच्या आश्रमात देवांचं आगमन घडलं.
तीर्थप्रशंसा च ततः सप्तपुर्यस्ततः स्मृताः
त्यानंतर तीर्थांचं महत्त्व आणि मग सात नगरांची आठवण सांगितली आहे.
इंद्राग्न्योर्लोकसंप्राप्तिस्ततश्च शिवशर्मणः
मग इंद्र आणि अग्नी यांनी लोकांची प्राप्ती केली आणि शिवशर्म्याची कथा सांगितली आहे.
गंधवत्यलकापुर्योरीशयोस्तु समुद्भवः
गंधवती आणि अलका या दोन नगरांच्या राजांचा जन्म सांगितला आहे.
उडुलोक कथा तस्मात्ततः शुक्रसमुद्भवः 4.2.100.
त्यांनंतर उडू लोकांची कथा आणि मग शुक्राचा जन्म सांगितला आहे.
सप्तर्षीणां ततो लोका ध्रुवस्य च तपस्ततः
मग सप्तर्षींची लोकं आणि त्यानंतर ध्रुवाचं तप सांगितलं आहे.
दर्शनं सत्यलोकस्य तस्य वै शिवशर्मणः
शिवशर्म्यानं सत्यलोकाचं दर्शन केलं.
स्कंदागस्त्योश्च संवादो मणिकर्ण्याः समुद्भवः
स्कंद आणि अगस्त्य यांचा संवाद, आणि मणिकर्णिकेचा उगम.
प्रभावश्चापि गंगाया गंगानामसहस्रकम्
गंगेचे सामर्थ्य आणि गंगेची हजार नावे.
दंडपाणेः समुद्भूतिर्ज्ञानवाप्युद्भवस्ततः
दंडपाण्याचा जन्म आणि त्यानंतर ज्ञानवापीचा उगम.
ब्रह्मचारि प्रकरणं ततः स्त्रीलक्षणानि च
यानंतर ब्रह्मचर्यावरील प्रकरण आणि स्त्रियांचे गुणधर्म.
ततो गृहस्थधर्माश्च ततो योगनिरूपणम्
त्यानंतर गृहस्थधर्म आणि मग योगाचे वर्णन.
काश्याश्च वर्णनं तस्माद्योगिनीवर्णनं ततः
यानंतर काशीचे वर्णन आणि मग योगिनींचे कथन.
सांबादित्यस्य महिमा द्रुपदादित्य शंसनम्
सांबादित्याचे महत्त्व आणि द्रुपदादित्याचे स्तवन.
दशाश्वमेधिकं तीर्थं मंदराच्च गणागमः 4.2.100.
दहा अश्वमेधांचे तीर्थ, आणि मंदार पर्वतावरून गणांचा आगमन.
मायागणपतेश्चाथ ढुंढिप्रादुर्भवस्ततः
यानंतर मायागणपतीची कथा आणि मग ढुंढीचा प्रादुर्भाव.
ततः पंचनदोत्पत्तिर्बिंदुमाधवसंभवः
मग पाच नद्यांचा उगम आणि बिंदुमाधवाचा जन्म.
प्रयाणं मंदरात्काशीं वृषभध्वजशूलिनः
मंदार पर्वतावरून काशीला वृषभध्वज शूलधारींचे प्रयाण.
ततः क्षेत्ररहस्यस्य कथनं पापनाशनम्
यानंतर क्षेत्ररहस्याची, म्हणजे पाप नष्ट करणाऱ्या गोष्टीची, कथा.