यैर्न विश्वेश्वरो दृष्टो यैर्न विश्वेश्वरः स्मृतः
ज्यांनी विश्वेश्वराचे दर्शन घेतले नाही, ज्यांनी विश्वेश्वराचे स्मरण केले नाही,
यैरिदं प्रणतं लिंगं प्रणतास्ते सुरासुरैः दिक्पालपदतः पातः पातः शिवनतेर्नहि
ज्यांनी या लिंगाला वंदन केले नाही—त्यांना दिशा पालकपदावरून खाली पडू द्या, पडू द्या, कारण शिवभक्ताला कधीच पतन नाही.
शृण्वंतु देवर्षिगणाः समस्तास्तथ्यं ब्रुवे तच्च परोपकृत्यै
सर्व देवर्षीगणांनी ऐकावं, मी सत्य बोलतोय आणि हे इतरांच्या भल्यासाठी आहे.
न सत्यलोके न तपस्यहो सुरा वैकुंठकैलासरसातलेषु 4.2.99.
सत्यलोकात, तपाच्या लोकात, देवांमध्ये, वैकुंठ, कैलास किंवा रसातळ या कुठेही—
न विश्वनाथस्य समं हि लिंगं न तीर्थमन्यन्मणिकर्णिकातः
विश्वनाथांच्या लिंगासारखं दुसरं लिंग नाही, आणि मणिकर्णिकेपेक्षा मोठं दुसरं तीर्थ नाही.
वाराणसी तीर्थमयी समस्ता यस्यास्तुनामापि हि तीर्थतीर्थम्
वाराणसी ही पवित्र स्थळांनी भरलेली आहे; तिचं नाव सुद्धा सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
स्थानादमुष्मान्ममराजसौधात्प्राच्यां मनागीशसमाश्रितायाम्
माझ्या राजवाड्याच्या पूर्वेला, जिथे ईश्वराची पूजा होते, तिथे हे स्थान आहे.
हस्ताः शतं पंच सुरापगायामुदीच्यवाच्योर्मणिकर्णिकेयम्
स्वर्गीय गंगेत, उत्तरेला आणि दक्षिणेला पाचशे हात अंतरावर मणिकर्णिका आहे.
अस्मिन्ममानंदवने यदेतल्लिंगं सुधाधाम सुधामधाम
माझ्या या आनंदवनात, इथे असलेलं लिंग म्हणजे अमृताचं निवासस्थान, अमृताचा स्रोत आहे.
येस्मिञ्जनाः कृत्रिमभावबुद्ध्या लिंगं भजिष्यंति च हेतुवादैः
जे लोक कृत्रिम विचारांनी आणि कारणं देत लिंगाची पूजा करतात—
यद्यद्धितं स्वस्य सदैव तत्तल्लिंगेत्र देयं मम भक्तिमद्भिः
स्वतःसाठी जे नेहमी हितकारक आहे, ते भक्तांनी इथे माझ्या लिंगाला अर्पण करावं.
दूरस्थितैरप्यधिबुद्धिभिर्यैर्लिंगं समाराधि ममेदमत्र
जे दूर असले तरी, एकाग्र बुद्धीने इथे माझ्या लिंगाची पूजा करतात—
शृणुष्व विष्णो शृणु सृष्टिकर्तः शृण्वंतु देवर्षिगणाः समस्ताः
हे विष्णू, ऐक; हे सृष्टीकर्त्या, ऐक; सर्व देवर्षीगणांनीही ऐकावं.
अस्मिन्हि लिंगेऽखिलसिद्धिसाधने समर्पितं यैः सुकृतार्जितं वसु 4.2.99.
या सर्व सिद्धी देणाऱ्या लिंगात, जे काही पुण्याने मिळवलेलं धन अर्पण केलं जातं—
उत्क्षिप्य बाहुं त्वसकृद्ब्रवीमि त्रयीमयेऽस्मिंस्त्रयमेव सारम्
मी हात वर करून पुन्हा पुन्हा सांगतो: या तीन वेदांनी भरलेल्या स्थळी, फक्त त्यांचाच सार आहे.
उत्थाय देवोथ स शक्तिरीशस्तस्मिन्हि लिंगे कृतचारुपूजः
देव उभा राहिला आणि प्रभूची शक्ती, या लिंगावर सुंदर पूजा करून—
स्कंद उवाच क्षेत्रस्य मैत्रावरुणे विमुक्तस्य महामते
स्कंद म्हणतो: हे महाज्ञानी, मैत्रावरुण क्षेत्रात, जे मुक्त आहे—
तवाग्रे तु यथाबुद्धि काशीविश्लेषतापि नः
तुझ्यासमोर, समजुतीनुसार, काशीपासूनचं वेगळेपण आमचं आहे.
अस्ताचलस्य शिखरं प्राप्तवानेष भानुमान्
सूर्य पश्चिम पर्वताच्या शिखरावर पोहोचला आहे.
प्रणम्यौ मेयमसकृल्लोपामुद्रा समन्वितः
मी लोपामुद्रेला, तिच्यासोबत, वारंवार वंदन करतो.
रहस्यं परिविज्ञाय क्षेत्रस्य शशिमौलिनः
चंद्रकलाधारी परमेश्वराच्या क्षेत्राचं गूढ पूर्णपणे समजून घेतल्यावर,
आनंदकाननस्येह महिमानं महत्तरम्
इथे आनंदकाननाचं श्रेष्ठ महत्त्व सांगितलं जातं.
यथा देव्यै समाख्यायि शिवेन परमात्मना
जसं शिव या परमात्म्यानं देवीला सांगितलं,
तवाग्रे च समाख्यातं शुकादीनां च सत्तम 4.2.99.
तसंच हे तुझ्यासमोर आणि शुकासारख्या श्रेष्ठ लोकांना सांगितलं गेलं.
श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं सर्वकल्मषनाशनम्
हा पुण्यदायक अध्याय ऐकल्यावर सर्व पापांचा नाश होतो.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे विश्वेश्वरलिंगमहिमाख्यो नाम नवनवतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे एक्याऐंशी हजार श्लोक असलेल्या श्रीस्कांद महापुराणाच्या चौथ्या काशीखंडाच्या उत्तरार्धातील 'विश्वेश्वरलिंग महिमा' नावाचा नव्याण्णववा अध्याय संपला.
नितरां परितृप्तोस्मि हृदि चापि विधारितम्
माझं मन पूर्णपणे तृप्त झालं आहे आणि हे सर्व माझ्या हृदयात ठसलं आहे.
अनुक्रमणिकाध्यायं तथा माहात्म्यमुत्तमम्
अनुक्रमणिकेचा अध्याय आणि त्याचप्रमाणे उत्तम माहात्म्य,
शुकवैशंपायनाद्याः शृण्वंत्वपि च बालकाः
शुक, वैशंपायन आणि इतर बालकांनीही हे ऐकावं.
अनुक्रमणिकाध्यायं माहात्म्यं चापि खंडजम्
अनुक्रमणिकेचा अध्याय आणि या खंडाचं माहात्म्य,