ये वसंतीह विश्वेश राजधान्यां द्विजोत्तम 4.2.98.
"हे सर्वांच्या स्वामी, या राजधानीत जे राहतात, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण—"
परोद्धरणशीला ये ये परेच्छाप्रपूरकाः
"जे इतरांना वाचवतात, जे इतरांची इच्छा पूर्ण करतात—"
इति तद्वचनं श्रुत्वा प्रहृष्टेंद्रियमानसः
ती वाक्यं ऐकून त्याचे मन आणि इंद्रिये आनंदित झाली.
विश्वेशः प्रीयतां चेति प्रोच्य यातो यथागतः
"सर्वांच्या स्वामी समाधानी होवोत," असं म्हणून तो जसा आला तसा निघून गेला.
बहिर्निर्गतमात्रस्तु बहुभिः परिभूयते
बाहेर पडताच त्याचा अनेकांनी अपमान केला.
असावेव हि चांडालः सर्वलोकबहिष्कृतः
तो खरंच चांडाळ होता, सर्व लोकांनी वर्जित केलेला.
स च तद्भयतो गेहात्काकभीतदिवांधवत्
भीतीने तो घरातून कावळ्यांना घाबरलेल्या आंधळ्यासारखा पळून गेला.
स एकदा संप्रधार्य गृहिण्या लोकदूषितः
एकदा विचार करत असताना, त्याची पत्नी आणि लोकांनी त्याला टाकून दिलं.
मध्ये मार्गं स गच्छन्वै लक्षितस्तु सकांचनः
रस्त्याने जात असताना, तो मध्येच सोन्याचं दागिनं घेऊन जाताना दिसला.
नीत्वा ते तमरण्यानीं तस्कराः सपरिच्छदम् 4.2.98.
मग चोरांनी आपल्यासह त्याला जंगलात नेलं.
प्रोचुर्भूरिधनं चैतज्जीर्यत्यस्मिन्न जीवति
खरंच, ज्याच्याकडे खूप संपत्ती आहे, त्याच्या मृत्यूनंतर ती सगळी संपत्ती नष्ट होते.
संप्रधार्येति तेप्राहुः स्मर्तव्यं स्मर पांथिक
असं विचार करून, त्यांनी तुला सांगितलं, 'हे प्रवासी, हे लक्षात ठेव.'
निशम्येति मनस्येव कथयामास स द्विजः
हे ऐकून त्या ब्राह्मणाने मनात विचार केला आणि बोलू लागला.
कुटुंबमपि तन्नष्टं नष्टश्चापि प्रतिग्रहः
कुटुंबही हरवले आणि मिळालेली दानंही नष्ट झाली.
युगपत्सर्वमेवाशु नष्टं दुर्बुद्धिचेष्टया
मूर्खपणाच्या वागण्यामुळे सर्व काही एकदमच नष्ट झालं.
प्रांते कुटुंबस्मरणात्तथाकाशीस्मृतेरपि
शेवटी, कुटुंबाची आठवण आणि घराची आठवण यामुळेही तसेच झाले.
सा कुक्कुटी सुतौ तौ तु ताम्रचूडत्वमापतुः
ती कोंबडी आणि तिची दोन पिल्लं तांबड्या चोचीच्या पक्ष्यांमध्ये जन्माला आली.
इत्थं बहुतिथेकाले गते कार्पटिकोत्तमाः
अशा प्रकारे, खूप काळ गेल्यावर, श्रेष्ठ भिक्षुक—
वाराणस्याः कथां प्रोच्चैः कुर्वंतोऽन्योन्यमेव हि
वाराणसीची गोष्ट मोठ्याने सांगत, एकमेकांशी बोलू लागले.
जातिस्मृतिप्रभावेण तत्संगेन तु निर्गताः 4.2.98.
पूर्वजन्माची आठवण आणि त्या संगतीमुळे ते निघून गेले.
तंदुलादिपरिक्षेपैः प्रापिताः क्षेत्रमुत्तमम्
तांदूळ वगैरे अर्पणांमुळे ते उत्तम क्षेत्रात पोहोचले.
चरिष्यंतोऽत्र परितो मुक्तिमंडपमुत्तमम्
तेथे सर्वत्र फिरत, त्यांनी मुक्तीच्या सुंदर मंडपाजवळ प्रवेश केला.
प्रहासान्मत्कथालापाँल्लाभमोहविवर्जितान्
हसत-खेळत आणि माझ्या गोष्टी बोलत, लाभ आणि मोह यापासून मुक्त झाले.
मन्नामोच्चारणपरान्मत्कथार्पितसुश्रुतीन्
माझं नाव उच्चारण्यात मग्न, माझ्या कथांमध्ये मन लावून ऐकणारे,
मानयामासुरथ तान्कुक्कुटान्साधुवर्त्मनः क्रमेणाहारमाकुंच्य प्राणांस्त्यक्ष्यंति चात्र वै
मग त्यांनी सद्गतीने चालणाऱ्या त्या कोंबड्यांचा सन्मान केला; हळूहळू अन्न कमी करत, त्या इथेच प्राण सोडतील.
पश्यतां सर्वलोकानां विष्णो ते मदनुग्रहात्
हे विष्णू, माझ्या कृपेने, सर्व लोकांच्या समोर,
निर्विश्य सुचिरं कालं दिव्यान्भोगाननुत्तमान्
अत्युत्तम दिव्य सुखं खूप काळ उपभोगून,
ततो लोकास्तददारभ्य कथयिष्यंति सर्वतः
त्यावेळपासून, लोक सर्वत्र त्या लोकांची गोष्ट सांगतील.
चरित्रमपि वै तेषां ये स्मरिष्यंति मानवाः
जे माणसं त्यांच्या कृत्यांची आठवण काढतात, त्यांनाही खरंच मोठं भाग्य मिळतं.
इति यावत्कथां शंभुर्भविष्यामग्रतो हरेः 4.2.98.
अशा रीतीने शंभूनं, हरिपुढे भविष्यात काय घडेल याची कथा सांगितली.