कोटिहोमेन यत्प्रोक्तं फलमन्यत्र सूरिभिः
कोटी होमांनी जे फळ ज्ञानी लोकांनी इतरत्र सांगितले आहे—
यो जपेद्रुद्रसूक्तानि काश्यां विश्वेशसन्निधौ
जो कोणी काशीमध्ये विश्वेशाच्या सान्निध्यात रुद्रसूक्तांचे पठण करतो—
तस्य पुण्यं न जानामि चिंतिते चाक्षरे परे
जो प्रत्येक श्रेष्ठ अक्षराचा ध्यान करतो, त्याचे पुण्य मी सांगू शकत नाही.
आपद्यपि हि घोरायां काशी त्याज्या न कुत्रचित्
अगदी भयंकर संकटातसुद्धा काशी कधीच सोडू नये.
अवंध्यं दिवसं कुर्यात्स्नानदानजपादिभिः
स्नान, दान, जप वगैरे करून प्रत्येक दिवस फलदायी करावा.
कृच्छ्रचांद्रायणादीनि कर्तव्यानि प्रयत्नतः
कृच्छ्र, चांद्रायण यांसारख्या प्रायश्चित्ते मन लावून करावीत.
यदींद्रियाणि कुर्वंति विक्रियामिह देहिनाम् 4.2.96.
इथे इंद्रिये जर देहधारकांना त्रास देत असतील—
तेषां स्वरूपमाख्याहि स्कंदेंद्रिय विशुद्धये
त्यांच्या शुद्धीसाठी, स्कंदा, त्यांच्या खरी स्वरूप सांग.
यानि कृत्वात्र मनुजो देहशुद्धिं लभेत्पराम्
इथे जी कर्मे केली जातात, त्याने माणसाला शरीराची श्रेष्ठ शुद्धता मिळते.
एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च
एक वेळचं जेवण, रात्रीचं जेवण किंवा मागून मिळालेलं अन्न याप्रमाणेही.
वटोदुंबरराजीव बिल्वपत्रकुशोदकम्
वड, उंबर, कमळ, बेलाची पानं आणि कुशांसह पाणी.
पिण्याकघृततक्रांबु सक्तूनां प्रतिवासरम्
पिंड्या, तूप, ताक, पाणी आणि भाजलेलं पीठ, हे दररोज.
हविषा प्रातरश्नीत हविषा सायमेव च
त्याने सकाळी आणि संध्याकाळी हवनाचं अन्न खावं.
एकैकग्रासमश्नीयादहानि त्रीणि पूर्ववत्
तीन दिवस, रोज एक घास घ्यावा, पूर्वीप्रमाणेच.
कृच्छ्रातिकृच्छ्रं पयसा दिवसानेकविंशतिः
कृच्छ्रातिकृच्छ्र हा व्रत एकवीस दिवस दूध घेऊन करतात.
त्र्यहं प्रातस्त्रयहं सायं त्र्यहमद्यादयाचितम्
तीन दिवस सकाळी, तीन दिवस संध्याकाळी, आणि तीन दिवस मागून मिळालेलं अन्न खावं.
गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधिसर्पिः कुशोदकम् 4.2.96.
गायीचं मूत्र, शेण, दूध, दही, तूप आणि कुशांसह पाणी.
पृथक्सांतपनद्रव्यैः षडहः सोपवासकः
वेगवेगळ्या शुद्ध करणाऱ्या पदार्थांनी, सहा दिवस उपवासासह करावं.
तप्तकृच्छ्रं चरन्विप्रो जलक्षीरघृतानिलान्
ब्राह्मणाने तप्तकृच्छ्र करताना पाणी, दूध, तूप आणि वायू यांचा स्वीकार करावा.
त्र्यहमुष्णाः पिबेदापस्त्र्यहमुष्णं पयः पिबेत्
तीन दिवस गरम पाणी प्यावं, तीन दिवस गरम दूध प्यावं.
पलमेकं पयः पीत्वा सर्पिषश्च पलद्वयम्
एक पळ दूध आणि दोन पळ तूप प्यावं.
गोमूत्रेण समायुक्तं यावकं यः प्रयोजयेत्
जो गायीच्या मूत्रासोबत जव वापरतो.
हस्तावुत्तानतः कृत्वा दिवसं मारुताशनः
हात वर करून, एक दिवस फक्त वायूवर उपजीविका करावी.
एकैकं ह्रासयेद्ग्रासं कृष्णे शुक्ले च वर्धयेत्
कृष्ण पक्षात रोज एक घास कमी करावा, शुक्ल पक्षात वाढवावा.
एकैकं वर्धयेद्ग्रासं शुक्ले कृष्णे च ह्रासयेत्
शुक्ल पक्षात रोज एक घास वाढवावा, कृष्ण पक्षात कमी करावा.
चतुरः प्रातरश्नीयात्पिंडान्विप्रः समाहितः
एकाग्र ब्राह्मणाने सकाळी चार घास अन्न घ्यावेत.
अष्टावष्टौ समश्नीयात्पिंडान्मध्यंदिने स्थिते 4.2.96.
मध्यान्ह झाल्यावर आठ किंवा सोळा घास खावे.
यथाकथंचित्पिंडानां तिस्रोशीतीः समाहितः
जर ते शक्य नसेल, तर जसा जमेल तसा, मन लावून तीन घास घ्यावे.
अद्भिर्गात्राणि शुध्यंति मनः सत्येन शुद्ध्यति
पाणी घेतल्याने शरीर शुद्ध होते, आणि सत्याने मन शुद्ध होते.
तच्च ज्ञानं भवेत्पुंसां सम्यक्काशीनिषेवणात्
उपवास योग्य रीतीने केल्याने माणसाला हे ज्ञान मिळते.