श्रुतिस्मृतिपुराणानां रहस्यं यस्त्वचीकरत्
ज्याने वेद, स्मृती आणि पुराणांचे गूढ तुला सांगितले.
सर्वपापप्रशमनं सर्वशांतिकरं परम्
ते सर्वोच्च ज्ञान सर्व पापांचा नाश करते आणि सर्वांना शांती देते.
एकदा स मुनिः श्रीमान्पर्यटन्पृथिवीतले
एकदा तो तेजस्वी ऋषी पृथ्वीवर फिरत होता.
अष्टाशीतिसहस्राणि शौनकाद्यास्तपोधनाः
शौनक वगैरे तपश्चर्येने संपन्न अशा अठ्ठ्याऐंशी हजार ऋषी होते.
विभूतिधारिणो भक्त्या रुद्रसूक्तजपप्रियान्
जे विविध सिद्धी धारण करणारे, भक्तीने रुद्रसूक्ताचा जप करणारे होते.
एक एव हि विश्वेशो मुक्तिदो नान्य एव हि
खरंच, जगाचा स्वामी एकटाच मुक्ती देणारा आहे; दुसरा कोणी नाही.
विलोक्य स मुनिर्व्यासस्तासर्वान्गिरिशात्मनः 4.2.95.
ते सर्व पाहून, शिवस्वरूप असलेले ऋषी व्यास यांनी,
परिनिर्मथ्य वाग्जालं सुनिश्चित्यासकृद्बहु
शब्दांचा गुंता नीट तपासून, पुन्हा पुन्हा ठामपणे ठरवले,
वेदे रामायणे चैव पुराणेषु च भारते
वेद, रामायण, पुराणे आणि भारत या सर्व ग्रंथांमध्ये,
सत्यं सत्यं त्रिसत्यं पुनः सत्यं न मृषा पुनः
हे खरं आहे, खरं आहे, तिप्पट खरं आहे, पुन्हा सत्यच आहे—कधीच खोटं नाही, पुन्हा सांगतो.
लक्ष्मीशः सर्वदो नान्यो लक्ष्मीशोप्यपवर्गदः
लक्ष्मीचे स्वामीच सर्व काही देणारे आहेत; अगदी लक्ष्मीचे स्वामीही मोक्ष देतात.
भुक्तेर्मुक्तेरिहान्यत्र नान्यो दाता जनार्दनात्
जनार्दनाशिवाय इथे किंवा कुठेही भोग किंवा मोक्ष देणारा दुसरा कोणी नाही.
विहाय केशवादन्यं ये सेवंतेल्पमेधसः
जे कमी समज असलेले लोक केशवाशिवाय दुसऱ्याची सेवा करतात,
एक एव हि सर्वेशो हृषीकेशः परात्परः
हृषीकेश हा सर्वांचा एकच खरा स्वामी आहे, तोच सर्वोच्च आहे.
एको धर्मप्रदो विष्णुस्त्वेको बह्वर्थदो हरिः
विष्णू एकटाच धर्म देतो; हरी एकटाच अनेक प्रकारचे फल देतो.
शार्ङ्गिणं ये परित्यज्य देवमन्यमुपासते
जे शार्ङ्गधारीला सोडून दुसऱ्या देवाची उपासना करतात,
श्रुत्वेति वाक्यं व्यासस्य नैमिषारण्यवासिनः 4.2.95.
व्यासांचे हे शब्द ऐकून नैमिषारण्यातील रहिवासी—
यतो वेदास्त्वया व्यस्ताः पुराणान्यपि वेत्ति यत्
कारण वेदांची मांडणी तुझ्यामुळे झाली आणि पुराणांचेही तुला ज्ञान आहे,
यतश्च कर्ता त्वमसि महतो भारतस्य वै
आणि तूच मोठ्या भारताचा कर्ता आहेस,
तत्त्वज्ञः कोपरश्चात्र त्वत्तः सत्यवतीसुत
सत्यवतीपुत्रा, इथे फक्त तूच तत्त्वज्ञ आणि आमच्यात श्रेष्ठ आहेस.
अस्मिन्माणवकास्तत्र परिश्रद्दधते नहि
तरीही हे तरुण या गोष्टीवर पूर्ण विश्वास ठेवत नाहीत.
यदाऽऽनंदवने शंभोः प्रतिजानासि वै वचः
आनंदवनात शंभूंचे शब्द तू कबूल करतोस तेव्हा,
गच्छ वाराणसीं व्यास यत्र विश्वेश्वरः स्वयम्
व्यासा, तू वाराणसीला जा, जिथे विश्वेश्वर स्वतः आहे.
इति श्रुत्वा मुनिर्व्यासः किंचित्कुपितवद्धृदि
हे ऐकून ऋषी व्यासांच्या मनात थोडा राग आला.
प्राप्य वाराणसीं व्यासः स्नात्वा पंचनदे ह्रदे
व्यास वाराणसीला पोहोचला आणि पाच नद्यांच्या तलावात स्नान केला.
तत्र स्नानादिकं कृत्वा दृष्ट्वा चैवादिकेशवम्
तेथे स्नान वगैरे करून आणि आदिकेशवाचे दर्शन घेऊन,
अग्रतः पृष्ठतः शंखैर्वाद्यमानैः प्रमोदितः 4.2.95.
त्याच्या पुढे आणि मागे शंख वाजवले गेले, त्यामुळे तो आनंदित झाला.
अच्युतानंतवैकुंठ माधवोपेंद्रकेशव
अच्युत, अनंत, वैकुंठ, माधव, उपेंद्र, केशव—
श्रीवत्सवक्षः श्रीकांत पीतांबर मुरांतक
ज्याच्या छातीवर श्रीवत्साचा चिन्ह आहे, जो लक्ष्मीचा प्रिय आहे, पिवळ्या वस्त्रात शोभतो, मुराचा संहार करणारा आहे—
नारायणासुररिपो कृष्ण शौरे चतुर्भुज
नारायण, असुरांचा शत्रू, कृष्ण, शूराचा पुत्र, चार हातांचा—