दुर्लभं जन्म मानुष्यं दुर्लभा काशिकापुरी 4.2.94.
माणूस जन्म दुर्मिळ आहे आणि काशी नगरी मिळणे तर त्याहूनही दुर्मिळ आहे.
क्व च तादृक्तपांसीह क्व तादृग्योग उत्तमः
इथे असं कठोर तप कुठे सापडेल? असं श्रेष्ठ योग अजून कुठे आहे?
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं सत्यपूर्वं पुनःपुनः
हे खरं आहे, खरंच आहे, पुन्हा पुन्हा खरं आहे—सत्यच सगळ्यात मोठं आहे, वारंवार सांगतो.
विश्वेशो मुक्तिदो नित्यं मुक्त्यै चोत्तरवाहिनी
संपूर्ण जगाचा स्वामी नेहमीच मुक्ती देणारा आहे, आणि मुक्तीकडे नेणारा मार्ग वरच्या दिशेने वाहतो.
एक एव हि विश्वेशो मुक्तिदो नान्य एव हि
खरंच, जगाचा स्वामी एकटाच मुक्ती देणारा आहे; दुसरा कोणी नाही.
सायुज्यमुक्तिरत्रैव सान्निध्यादिरथान्यतः
पूर्ण एकरूप होण्याची मुक्ती इथेच मिळते; जवळीक व इतर प्रकार दुसरीकडे मिळतात.
कृष्णद्वैपायनो व्यासोऽकथयद्यन्महद्वचः
कृष्णद्वैपायन व्यासांनी हे महान वचन सांगितले.
व्यास उवाच [। भविष्यं मम तस्याग्रे कुंभयोने महामते
व्यास म्हणाले: हे कुंभयोनि, महाबुद्धिमान, भविष्यात माझ्या आणि तुझ्या समोर हे घडणार आहे.
पाराशर्यो मुनिवरो यथा मोहमुपैष्यति
पराशरांचा पुत्र, तो महान ऋषी, एकदा मोहात पडेल.
व्यस्य वेदान्महाबुद्धिर्नाना शाखा प्रभेदतः
महान बुद्धिमान त्या ऋषीने वेदांचे अनेक शाखांमध्ये विभाजन केले.
श्रुतिस्मृतिपुराणानां रहस्यं यस्त्वचीकरत्
ज्याने वेद, स्मृती आणि पुराणांचे गूढ तुला सांगितले.
सर्वपापप्रशमनं सर्वशांतिकरं परम्
ते सर्वोच्च ज्ञान सर्व पापांचा नाश करते आणि सर्वांना शांती देते.
एकदा स मुनिः श्रीमान्पर्यटन्पृथिवीतले
एकदा तो तेजस्वी ऋषी पृथ्वीवर फिरत होता.
अष्टाशीतिसहस्राणि शौनकाद्यास्तपोधनाः
शौनक वगैरे तपश्चर्येने संपन्न अशा अठ्ठ्याऐंशी हजार ऋषी होते.
विभूतिधारिणो भक्त्या रुद्रसूक्तजपप्रियान्
जे विविध सिद्धी धारण करणारे, भक्तीने रुद्रसूक्ताचा जप करणारे होते.
एक एव हि विश्वेशो मुक्तिदो नान्य एव हि
खरंच, जगाचा स्वामी एकटाच मुक्ती देणारा आहे; दुसरा कोणी नाही.
विलोक्य स मुनिर्व्यासस्तासर्वान्गिरिशात्मनः 4.2.95.
ते सर्व पाहून, शिवस्वरूप असलेले ऋषी व्यास यांनी,
परिनिर्मथ्य वाग्जालं सुनिश्चित्यासकृद्बहु
शब्दांचा गुंता नीट तपासून, पुन्हा पुन्हा ठामपणे ठरवले,
वेदे रामायणे चैव पुराणेषु च भारते
वेद, रामायण, पुराणे आणि भारत या सर्व ग्रंथांमध्ये,
सत्यं सत्यं त्रिसत्यं पुनः सत्यं न मृषा पुनः
हे खरं आहे, खरं आहे, तिप्पट खरं आहे, पुन्हा सत्यच आहे—कधीच खोटं नाही, पुन्हा सांगतो.
लक्ष्मीशः सर्वदो नान्यो लक्ष्मीशोप्यपवर्गदः
लक्ष्मीचे स्वामीच सर्व काही देणारे आहेत; अगदी लक्ष्मीचे स्वामीही मोक्ष देतात.
भुक्तेर्मुक्तेरिहान्यत्र नान्यो दाता जनार्दनात्
जनार्दनाशिवाय इथे किंवा कुठेही भोग किंवा मोक्ष देणारा दुसरा कोणी नाही.
विहाय केशवादन्यं ये सेवंतेल्पमेधसः
जे कमी समज असलेले लोक केशवाशिवाय दुसऱ्याची सेवा करतात,
एक एव हि सर्वेशो हृषीकेशः परात्परः
हृषीकेश हा सर्वांचा एकच खरा स्वामी आहे, तोच सर्वोच्च आहे.
एको धर्मप्रदो विष्णुस्त्वेको बह्वर्थदो हरिः
विष्णू एकटाच धर्म देतो; हरी एकटाच अनेक प्रकारचे फल देतो.
शार्ङ्गिणं ये परित्यज्य देवमन्यमुपासते
जे शार्ङ्गधारीला सोडून दुसऱ्या देवाची उपासना करतात,
श्रुत्वेति वाक्यं व्यासस्य नैमिषारण्यवासिनः 4.2.95.
व्यासांचे हे शब्द ऐकून नैमिषारण्यातील रहिवासी—
यतो वेदास्त्वया व्यस्ताः पुराणान्यपि वेत्ति यत्
कारण वेदांची मांडणी तुझ्यामुळे झाली आणि पुराणांचेही तुला ज्ञान आहे,
यतश्च कर्ता त्वमसि महतो भारतस्य वै
आणि तूच मोठ्या भारताचा कर्ता आहेस,
तत्त्वज्ञः कोपरश्चात्र त्वत्तः सत्यवतीसुत
सत्यवतीपुत्रा, इथे फक्त तूच तत्त्वज्ञ आणि आमच्यात श्रेष्ठ आहेस.