दृश्यं विनश्वरं सर्वं विशेषाद्यदनीश्वरम्
दिसणारी सगळी वस्तू नाशिवंत आहे, गुणांमुळे वेगळी वाटते, पण ती स्वतःवर स्वाराज्य ठेवू शकत नाही.
अभाविनो हि भावस्य भावः क्वापि न संभवेत्
जे अस्तित्वातच नाही, त्यातून कधीच काही निर्माण होऊ शकत नाही.
शंभूदीरितमाकर्ण्य स इत्थं मुनिपुंगवः
शंभूंचे हे शब्द ऐकून तो श्रेष्ठ ऋषी मनात विचार करू लागला.
अवश्यमेव यद्भाव्यं तद्भूतं नात्र संशयः
जे घडायचंच आहे, ते नक्कीच घडतं—यात काहीही शंका नाही.
नापचीयेत ते किंचिन्नोपचीयेत तत्त्वतः 4.2.89.
खरं सांगायचं तर, तुझं काहीच कमी होत नाही, आणि काहीच वाढतही नाही.
अहो वराकः संसारः क्व भविष्यत्यनीश्वरः
अरे, हा संसार किती दयनीय आहे! याला कोणी स्वामी नाही, मग याचं पुढे काय होणार?
यतः प्रजापतिर्दक्षो न त्वामाहूतवान्क्रतौ
कारण प्रजापती दक्षाने तुला यज्ञासाठी बोलावलं नव्हतं.
तव रीढां करिष्यंति किमैश्वर्येण रीढिनाम् अथैश्वर्येण संपन्नाः प्रतिष्ठाभाजनं किमु
त्यांच्याकडे कितीही संपत्ती असली, तरी ते तुला लाजवू शकत नाहीत, श्रीमंत असूनही त्यांना खरी प्रतिष्ठा कुठे आहे?
महीयसायुषा तेषां वसुभिर्भूरिभिश्च किम्
त्यांना दीर्घायुष्य किंवा प्रचंड संपत्ती याचा काय उपयोग?
अचेतनाश्च सावज्ञा जीवंतोपि न कीर्तये
ज्यांच्यात जाणीवच नाही, ते तुच्छ आहेत; जिवंत असूनही मी त्यांची स्तुती करत नाही.
या त्वद्विनिंदाश्रवणात्तृणीचक्रे स्वजीवितम्
जिने तुझ्या निंदा ऐकून स्वतःचं जीवन तृणासमान मानलं—
सत्यं मुने सती देवी तृणीचक्रे स्वजीवितम्
खरंच ऋषी, देवी सतीने स्वतःचं जीवन गवतासारखं क्षुल्लक मानलं.
रुद्रश्चातीवरुद्रोभूद्बहुकोपाग्निदीपितः
आणि रुद्र अत्यंत क्रुद्ध झाले, त्यांच्या रागाच्या अनेक ज्वाळांनी ते पेटले.
प्रत्यक्षः प्रतिमाकारः कालमृत्युप्रकंपनः
ते प्रत्यक्ष, भयंकर रूपात प्रकट झाले, ज्यामुळे काळ आणि मृत्यूही थरथरले.
आज्ञां देहि पितः किं ते करवै दास्यमुत्तमम् 4.2.89.
आज्ञा द्या बाबा—मी तुमच्यासाठी कोणती उत्तम सेवा करू?
पिबामि चार्णवान्सप्ताप्येकेन चुलुकेन वै
मी एका मूठीत सातही समुद्र प्यायला तयार आहे.
त्वदाज्ञया नयामीश विनिमय्य स्वहेलया
तुमच्या आज्ञेने, प्रभो, मी ते सहजपणे पूर्ण करीन.
अपि वैकुंठनाथश्चेत्तत्साहाय्यं करिष्यति
आवश्यक असेल तर, वैकुंठनाथही या कार्यात मदत करतील.
दनुजा दितिजाः के वै वरा कारणदुर्बलाः
दानव आणि दैत्य हे कोण, जे मोठे म्हणवतात पण मूळातच कमकुवत आहेत?
कालं बध्नामि वा संख्ये मृत्योर्वा मृत्युमर्थये
मी युद्धात काळालाच बांधू का, की मृत्यूलाच मृत्यू शोधू?
त्वद्बलेन महेशान न कोपि स्थैर्यमेष्यति
महेश्वर, तुझ्या बळावर इथे कुणीही स्थिर राहू शकणार नाही.
कदलीदलवद्वाताद्वेपते सरसातलम्
जसा वाऱ्याने केळीच्या पानावर सरोवराचा पृष्ठभाग थरथरतो, तसंच होईल.
किं बहूक्तेन देह्याज्ञां ममासाध्यं न किंचन
अधिक बोलून काय उपयोग? मला आज्ञा दे, माझ्यासाठी काहीच अशक्य नाही.
इति प्रतिज्ञां तस्येशः श्रुत्वा कृतममन्यत
त्याची प्रतिज्ञा ऐकून प्रभूने ती गोष्ट घडलीच आहे असं मानलं.
महावीरोसि रे भद्र मम सर्वगणेष्विह 4.2.89.
हे भद्र, सर्व गणांमध्ये तू मोठा वीर आहेस.
कुरु मे सत्वरं कार्यं दक्षयज्ञं क्षयं नय
माझं काम लवकर पूर्ण कर, दक्षाचा यज्ञ नष्ट कर.
ते त्वयाप्यवमंतव्या व्रज पुत्र शुभोदय
तिथे असलेल्यांना तूही दुर्लक्ष कर, पुत्रा, शुभेच्छांसह जा.
हरं प्रदक्षिणीकृत्य जग्मिवानतिरंहसा
त्याने हराची प्रदक्षिणा करून क्षणाचाही विलंब न करता प्रस्थान केलं.
शतकोटिमितानुग्रान्गणानन्न्यानवासृजत्
त्याने शंभर कोटी भयंकर गण सोडले.
केचित्तदनुगा जाताः केचित्तत्पार्श्वगा ययुः
काही त्याचे अनुयायी झाले, काही त्याच्या बाजूला गेले.