जडान्यपि च बीजानि कालं संप्राप्यवात्मनः 4.2.87.
निर्जीव बियाणेसुद्धा योग्य वेळ आल्यावर आपली शक्ती दाखवतात.
आदिदेश समीपस्थानालोक्य परितस्त्विति 4.2.87.
त्याने आजूबाजूला पाहून जवळ उभ्या असणाऱ्यांना आज्ञा दिली.
ब्रह्मघोषेण तारेण व्योमशब्दगुणं स्फुटम् 4.2.87.
ब्रह्मनादाच्या त्या सुरामुळे आकाशातील ध्वनीचे गुण अगदी स्पष्ट झाले.
विद्याधरैर्ननंदे च वसुधा ववृधे भृशम् इत्थं प्रवृत्तेऽथ मुनिः कैलासं नारदो ययौ
विद्याधरांच्या आनंदामुळे पृथ्वीवर मोठ्या प्रमाणात समृद्धी आली; असे घडल्यावर, तो मुनी नारद कैलासाकडे गेला.
अगस्त्य उवाच शिवलोकं समासाद्य मुनिना ब्रह्मसूनुना
अगस्त्य म्हणाले: ब्रह्मदेवाच्या पुत्राने, त्या मुनीने, शंकराच्या लोकात प्रवेश केला.
स्कंद उवाच शृणु कुंभज वक्ष्यामि नारदेन महात्मना
स्कंद म्हणाले: कुंभातून जन्मलेल्या, ऐक, मी तुला त्या महात्मा नारदाने सांगितलेले सांगतो.
मुनिर्गगनमार्गेण प्राप्य तद्धाम शांभवम्
तो मुनी आकाशमार्गाने प्रवास करून त्या शंभूच्या निवासस्थानी पोहोचला.
तदुद्दिष्टासनं भेजे पश्यंस्तत्क्रीडनं परम्
त्याच्यासाठी दाखवलेल्या आसनावर तो बसला आणि त्या परम खेळाकडे पाहू लागला.
तदौत्सुक्येन स मुनिः प्रेर्यमाण उवाच ह नारद उवाच देवदेव तव क्रीडाखिलं ब्रह्मांडगोलकम्
तेव्हा उत्कंठेने प्रेरित होऊन तो मुनी बोलला—नारद म्हणाला: देवाधिदेवा, तुझा संपूर्ण खेळ म्हणजे हे ब्रह्मांड आहे.
कृष्णाः कृष्णेतरा या वै तिथयस्ताश्च सारिकाः
कृष्ण पक्ष आणि शुक्ल पक्षातील तिथी या त्या खेळातील पक्ष्यांसारख्या आहेत.
सृष्टिप्रलय संज्ञौ द्वौ ग्लहौ जयपराजयौ
सृष्टी आणि प्रलय हे दोन खेळातील डाव आहेत, आणि विजय-पराभव हे त्यात आहेत.
भवतोः खेलसमयो यः सा स्थितिरुदाहृता
तुमच्या दोघांच्या खेळाचा जो काळ असतो, त्यालाच स्थिती असे म्हणतात.
न देवी जेष्यति पतिं नेशः शक्तिं विजेष्यति
देवी आपल्या पतीला कधीच जिंकू शकत नाही, आणि ईश्वरही आपल्या शक्तीला हरवू शकत नाही.
देवः सर्वज्ञनाथोपि न किंचिदवबुध्यति 4.2.88.
सर्वज्ञांचा स्वामी असला तरी देव काहीच पूर्णपणे समजू शकत नाही.
लीलात्मा गुणवानेष विचारादतिनिर्गुणः
ज्याचा स्वभाव लीला आहे, जो गुणांनी युक्त आहे, तो विचाराने सर्वथा निर्गुण आहे.
मध्यस्थोपि हि सर्वस्य माध्यस्थ्यमवलंबतै
तो सर्वांमध्ये तटस्थ असूनही, तटस्थतेचं पालन करतो.
त्वं शक्तिरस्य देवस्य सर्वेषां मान्यभूः परा
तू या देवाची शक्ती आहेस, सर्वांची मान्य आणि श्रेष्ठ आहेस.
परं त्वं सर्वजगतां जनयित्र्येकिका ध्रुवम्
तूच नक्की सर्व जगांची सर्वोच्च माता आहेस.
त्वमात्मानं न जानासि त्र्यक्षमायाविमोहिता
तुला स्वतःचं खरं स्वरूप माहीत नाही, कारण त्रिनेत्रधारीच्या मायेमुळे तू मोहात पडली आहेस.
अन्या अपि हि याः सत्यः पातिव्रत्यपरायणाः
इतरही ज्या सत्य आणि पतीपरायण आहेत,
अथवास्तामियं वार्ता प्रस्तुतं प्रब्रवीम्यहम्
किंवा, आता जी गोष्ट घडली आहे, ती मी सांगतो.
अपूर्वमिव संवीक्ष्य परिप्राप्तस्तवांतिकम्
पूर्वी कधीच न पाहिल्यासारखे वाटून, मी तुझ्या जवळ आलो आहे.
आश्चर्यहेतुरेवायं यत्पुंजातं त्रयीतले
माणसं वेदांच्या तीन मार्गांवर आली आहेत, हेच खरे आश्चर्याचे कारण आहे.
सालंकारं समानं च सानंदमुखपंकजम् 4.2.88.
सर्वांनी सारखेच अलंकार घातले होते आणि आनंदाने फुललेल्या कमळासारखे चेहरे होते.
विषादे कारणं चैतद्यतो जातमिदं जगत्
हेच दुःखाचे कारण आहे, कारण ह्याच्यामुळे हे जग निर्माण झाले.
तदेव तत्र नो दृष्टं भवद्वंद्वं भवापहम्
तेथेच, आम्ही तुझे दोघांचे रूप पाहिले, हे संसारातून सोडवणारे.
तदेव नाभवत्तत्र समभूदन्यदेव हि
तेथे तेच नव्हते; प्रत्यक्षात दुसरे काहीतरी घडले.
तानि वाक्यानि चाकर्ण्य द्रुहिणेन ययेततः
ती वचने ऐकून ब्रह्मा तेथून निघून गेला.
शप्तश्च वीक्षमाणानां देवर्षीणां प्रजापतिः
देवर्षी जे पाहत होते, त्यांनी प्रजापतीला शाप दिला.
दधीचिना समं केचिद्दुर्वासः प्रमुखा द्विजाः
दधीची आणि दुर्वासांसह काही ब्राह्मणही त्यात सामील झाले.