प्रत्युवाचाथ तं विप्रं वेपमानांगयष्टिकः 4.2.87.
मग त्याने त्या थरथरत्या अंगाच्या ब्राह्मणाला असे विचारले.
दीक्षामहमहो प्राप्तः कर्तुं नायाति किंचन
आहाहा, मला दीक्षा मिळाली आहे; आता काहीच उरलेले नाही.
भवान्केन समाहूतो यदत्रागान्महाजडः
तुला इथे कोण बोलावलं आणि तू का आलास, रे मोठ्या मूर्खा?
सर्वमंगलमांगल्यो यत्र श्रीमानयं हरिः
जिथे हा तेजस्वी हरि आहे, तिथे सर्व शुभ गोष्टींमध्येही श्रेष्ठ शुभता असते.
यत्र वज्रधरः शक्रः शतयज्ञैकदीक्षितः
जिथे वज्रधारी शक्र, शंभर यज्ञांची दीक्षा घेतलेला, उपस्थित आहे.
तं त्वंचोपमिमीषेमुं श्मशानेन महामखम्
तू त्या महान यज्ञाची तुलना स्मशानाशी करायची इच्छा धरतोस.
श्रीदोस्ति यत्र श्रीदाता साक्षाद्यत्राशुशुक्षणिः
जिथे श्रीमंती आहे, जिथे श्री देणारा प्रत्यक्ष आहे, जिथे जलद शुद्ध करणारा आहे.
देवाचार्यः स्वयं यत्र क्रतोराचार्यतागतः
जिथे देवगुरू स्वतः यज्ञाचा आचार्य म्हणून आलेला आहे.
यत्रार्त्विज्यं भजंतेऽमी वसिष्ठप्रमुखर्षयः
जिथे वसिष्ठांसारखे ऋषी यजमानपद स्वीकारतात.
निशम्येति मुनिः प्राह दधीचिर्ज्ञानिनां वरः
हे ऐकून ज्ञानींमध्ये श्रेष्ठ असलेला दधीचि ऋषी बोलला.
तथापि शांभवी शक्तिर्वेदे विष्णुः प्रपठ्यते 4.2.87.
तरीही वेदात शांभवी शक्ती सांगितली आहे आणि विष्णूचे माहात्म्य गायलं आहे.
दीक्षितो योश्वमेधानां शतस्य कुलिशायुधः
जो शंभर अश्वमेधांची दीक्षा घेतलेला, वज्रधारी आहे.
पुनराराध्य भूतेशं प्रापैकाममरावतीम्
त्याने पुन्हा भूतेशाची पूजा करून एकमेव अमरावती प्राप्त केली.
बलं तस्याखिलैर्ज्ञातं श्वेतं पाशयतः पुरा
त्याचं बळ सगळ्यांना माहीत होतं, जेव्हा त्याने पूर्वी श्वेताला दोरीने बांधलं होतं.
पार्ष्णिग्राह्यभवद्रुद्रो देवाचार्यस्य वै तदा
त्या वेळी पाष्णिग्राही असलेले रुद्र देवांचे गुरु झाले.
तं विदंति वसिष्ठाद्यास्तवार्त्विज्यं भजंति ये
वसिष्ठांसारखे जे यज्ञकर्म करतात, ते त्याला ओळखतात.
प्रावर्तंतर्षयोन्येपि गौरवात्तव ते क्रतौ
इतर ऋषींनीसुद्धा तुझ्या सन्मानासाठी तुझ्या यज्ञात भाग घेतला.
तदा क्रतुफलाधीशं विश्वेशं त्वं समाह्वय
म्हणून, यज्ञाचे फळ देणारा सर्वांचा स्वामी असलेल्या त्याला तू बोलाव.
सति तस्म्निमहादेवे विश्वकर्मैकसाक्षिणि
तो महादेव, साऱ्या सृष्टीचा एकमेव साक्षी, उपस्थित असेल तेव्हा,
यथा जडानि बीजानि न फलंति स्वयं तथा
जशी निर्जीव बियाणे आपोआप फळ देत नाहीत,
अर्थहीना यथा वाणी धर्महीना यथा तनुः ।। 4.2.87.
तशीच अर्थ नसलेली वाणी, किंवा धर्माशिवाय शरीर, निष्फळ असते.
गंगाहीना यथा देशाः पुत्रहीना यथा गृहाः
जसे गंगेशिवाय प्रदेश, किंवा मुलांशिवाय घर,
मंत्रिहीनं यथा राज्यं श्रुतिहीना यथा द्विजाः
जसे मंत्र्याशिवाय राज्य, किंवा वेदांशिवाय द्विज,
दर्भहीना यथा संध्या तिलहीनं च तर्पणम्
जशी कुशाशिवाय संध्या, किंवा तीळांशिवाय तर्पण,
इत्थं दधीचिनाख्यातं जग्राह वचनं न तत्
अशा प्रकारे दधीचिने सांगितले, पण त्याने ती वचने मान्य केली नाहीत.
प्रोवाच च भृशं क्रुद्धः का चिंता तव मे क्रतोः
आणि तो फार रागावून म्हणाला: 'माझ्या यज्ञाशी तुला काय संबंध?'
तानि सिद्ध्यंति नियतं यथार्थकरणादिह
योग्य रीतीने केलेली कर्मे इथे नक्कीच फळ देतात.
स्वकर्मसिद्धये चाथ सर्व एव हि चेश्वरः
आपल्या कर्माच्या सिद्धीसाठी सर्वत्र ईश्वरच आहे.
तत्तथास्तु परं साक्षी नार्थं दद्याच्च कुत्रचित्
तसेच असो; परब्रह्म साक्षी असावा, पण कुठेही फळ देऊ नये.
जडानि सर्वकर्माणि न फलंतीश्वरं विना
ईश्वराशिवाय सर्व कर्मे निर्जीव आहेत आणि त्यांना फळ मिळत नाही.