अहो धार्ष्ट्यं महद्दृष्टं जटिलस्याद्य चाद्भुतम् 4.2.87.
अरे, आज या जटाधारी माणसाचं किती मोठं धाडस आणि आश्चर्य बघायला मिळालं!
एवंभूता भवंत्येव मातापितृविवर्जिताः
आई-वडिलांशिवाय जे वाढतात, ते असेच असतात.
स्वच्छंदचारिणोऽनाथाः सर्वत्र स्वाभिमानिनः
कोणाच्याही आधाराविना, मनमानी वागणारे, सर्वत्र गर्वाने वावरणारे.
जामातॄणां स्वभावोयं प्रायशो गर्वभाजनम्
जावयांचा स्वभावच असा असतो, बहुतेक वेळा गर्वाचा विषय.
द्विजराजः स गर्विष्ठो रोहिणीप्रेमनिर्भरः
तो द्विजांचा राजा फारच गर्विष्ठ आहे, आणि रोहिणीवर त्याचं प्रेम ओसंडून वाहतं.
अस्याहं गर्वसर्वस्वं हरिष्याम्येव शूलिनः
या त्रिशूळधाऱ्याचा सगळा गर्व मी नक्कीच हिरावून घेईन.
तथास्याहं करिष्यामि मानहानिं च सर्वतः
त्याचा मान मी सर्व प्रकारे कमी करून दाखवीन.
प्राप्य स्वभवनं देवानाजुहाव सवासवान्
आपल्या घरी पोहोचल्यावर त्याने सर्व देवांना आणि इंद्रालाही बोलावलं.
भवंतु यज्ञसंभारानानयंतु त्वरान्विताः
यज्ञासाठी लागणारी सर्व सामग्री लवकर आणा.
महाक्रतूपद्रष्टारं यज्ञपूरुषमेव च
महान यज्ञांचे साक्षीदार आणि प्रत्यक्ष यज्ञस्वरूप अशा व्यक्तीलाही इथे आणा.
प्रावर्तत ततस्तस्य दक्षस्य च महाध्वरः 4.2.87.
मग दक्षाचा तो महान यज्ञ सुरू झाला.
अनीश्वरांस्ततो वेधा व्याजं कृत्वा गृहं ययौ
नंतर विधाता काही कारण सांगून, असहाय्यपणे आपल्या घरी गेला.
दक्षयज्ञे समायातान्सतीश्वरविवर्जितान्
दक्षाच्या यज्ञाला जे आले होते, त्यांच्यासोबत प्रभू आणि सती नव्हते.
दक्षस्य हि शुभोदर्कमिच्छन्प्रोवाच चेति वै दधीचिरुवाच
दक्षाला शुभ फल मिळावे, अशी इच्छा ठेवून दधीचिने असे शब्द सांगितले.
न चास्ति तव सामर्थ्यं क्वापि कस्यापि निश्चितम्
तुला कुठेही, कोणत्याही गोष्टीत निश्चितच सामर्थ्य नाही.
न तादृङ्नेदसि प्रायः क्वापि ज्ञातो महामते
महामती, तू असा प्रकार सहसा कुठेही करत नाहीस, हे सर्वांना माहीत आहे.
कर्तव्यश्चेत्तदाकार्यः स्याच्चेत्संपत्ति रीदृशी
जर काही करायचे असेल, तर ते कर; आणि अशी समृद्धी मिळू शकते.
साक्षाच्च सर्वे मंत्रा वै साक्षाद्यज्ञपुमानसौ साक्षाद्ब्रह्मा स्वयं चैष भृगुर्वै कर्मकांडवित्
इथे सर्व मंत्र प्रत्यक्ष आहेत, यज्ञस्वरूप देवही इथे आहे, ब्रह्मा स्वतः उपस्थित आहेत आणि भृगु कर्मकांड जाणणारे आहेत.
अयं पूषा भगस्त्वेष इयं देवी सरस्वती
इथे पूषा आहे, भग आहे, आणि ही देवी सरस्वती आहे.
त्वं च दीक्षां शुभां प्राप्तो देव्या च शतरूपया
तू शुभ दीक्षा मिळवली आहेस आणि शंभर रूपांची देवीही तुझ्यासोबत आहे.
स्वयमेव हि कुर्वीत धर्मकार्यं प्रयत्नतः 4.2.87.
धार्मिक कर्तव्य स्वतःच मन लावून पार पाडावे.
सप्तविंशतिभिः सार्धं पत्नीभिस्तव कार्यकृत्
तुझ्या सत्तावीस पत्नींसह तू हे कार्य पूर्ण केले आहेस.
दीक्षितो राजसूयस्य दत्तत्रैलोक्यदक्षिणः त्रयोदशमिताभिश्च भार्याभिस्तव कार्यकृत्
राजसूयासाठी दीक्षा घेतलीस, त्रैलोक्य दक्षिणा दिलीस, आणि तुझ्या तेरा पत्नींसह कार्य पूर्ण केलेस.
हविः कामदुघा सूते कल्पवृक्षः समित्कुशान्
कामधेनू हविष्य देते आणि कल्पवृक्ष समिधा व कुश पुरवतो.
विश्वकर्माप्यलंकारान्कुरुतेभ्यागतर्त्विजाम्
विश्वकर्मा आलेल्या ऋत्विजांसाठी दागिने तयार करतो.
स्वयंलक्ष्मीरलंकुर्याद्यावै चात्र सुवासिनीः
लक्ष्मी स्वतः इथे असलेल्या सुशोभित स्त्रियांना अलंकार घालेल.
सर्वे सुखाय मे दक्ष वीक्षमाणस्य सर्वतः
दक्ष, मी सर्वत्र पाहतो तेव्हा प्रत्येक गोष्ट मला आनंद देते.
जीवहीनो यथा देहो भूषितोपि न शोभते
जसा प्राण नसलेला शरीर शोभत नाही, अगदी सजवलं असलं तरीही.
इत्थं दधीचिवचनं श्रुत्वा दक्षः प्रजापतिः
दधीचिंची ही वचने ऐकून प्रजापती दक्ष
पूर्वस्तुत्याति संहृष्टो दृष्टो योसौ दधीचिना
पूर्वीच्या स्तुतीमुळे आनंदित झाला, आणि दधीचिला पाहून प्रसन्न झाला.