विश्वकर्मेश लिंगस्य प्रादुर्भावं मनोहरम्
हे प्रभो, विश्वकर्म्याच्या लिंगाचा अद्भुत प्रादुर्भाव सांग.
विश्वकर्माभवत्पूर्वं ब्रह्मणस्त्वपरा तनुः
पूर्वी विश्वकर्मा हा ब्रह्माचा दुसरा अवतार होता.
कृतोपनयनः सोथ बालो गुरुकुले वसन्
त्याने उपनयन संस्कार करून गुरुकुलात बालक म्हणून वास्तव्य केले.
एकदा तद्गुरुः प्राह प्रावृट्काले समागते
एकदा पावसाळा सुरू झाल्यावर त्याच्या गुरूने असे सांगितले.
यत्कदाचिन्न भज्येत न पुरातनतां व्रजेत्
जे कधीही तुटू नये किंवा जुनंही होऊ नये.
ममांगयोग्यं नो गाढं न श्लथं च प्रयत्नतः
ते मला अगदी योग्य बसावं, फार घट्ट किंवा सैल नको, आणि काळजीपूर्वक तयार केलेलं असावं.
गुरुपुत्रेण चाज्ञप्तो ममार्थं पादुके कुरु
गुरुंच्या मुलाने सांगितल्याप्रमाणे, माझ्यासाठी पादत्राणं तयार कर.
चर्मादिबंधनिर्मुक्ते धावतो मे सुखप्रदे
चामड्याचे किंवा इतर बांधणी नसलेली, चालताना मला आरामदायक वाटावीत अशी असू देत.
गुरुकन्यापि तं प्राह त्वाष्ट्र मे श्रवणोचिते 4.2.86.
गुरुंच्या कन्येनेही सांगितले, 'माझ्या कानाला शोभतील अशी, त्वष्ट्याने घडविल्यासारखी कुंडले तयार कर.'
कुमारी क्रीडनीयानि कौतुकानि च देहि मे
'मी कुमारिका आहे, म्हणून मला खेळणी आणि मन रमवणाऱ्या गोष्टी दे.'
गृहोपकरणं द्रव्यं मुसलोलूखलादिकम्
घरात वापरण्याच्या वस्तू, मुसळ, ओखळी आणि अशा इतर वस्तू.
अक्षालितान्यपि यथा नित्यं पीठानि सत्तम
आणि, श्रेष्ठा, जरी धुतलेली नसली तरी नेहमीप्रमाणे पाट आणि आसने.
सूपकर्मण्यपि च मां प्रशाधि त्वष्ट्रनंदन
आणि स्वयंपाकाच्या कामातही मला शिकव, त्वष्ट्यपुत्रा.
एकस्तंभमयं गेहमेकदारुविनिर्मितम्
एकाच खांबावर उभे राहणारे, एकाच लाकडापासून बनवलेले घर.
ये सहाध्यायिनोप्यस्य वयोज्येष्ठाश्च तेपि हि
जे त्याच्यासोबत शिकले किंवा वयाने मोठे होते, त्यांनीही मागणी केली.
तथेति स प्रतिज्ञाय सर्वेषां पुरतोद्रिजे
‘तसेच होईल’ असे म्हणून त्याने सर्वांच्या समोर वचन दिले.
किंचित्कर्तुं न जानाति प्रतिज्ञातं च तेन वै
काही करावे हे त्याला माहीत नव्हते, तरीही त्याने वचन दिले होते.
किं करोमि क्व गच्छामि को मे साहाय्यमर्पयेत्
मी काय करू? कुठे जाऊ? मला मदत कोण करेल?
अंगीकृत्य गुरोर्वाक्यं गुरुपत्न्या गुरोः शिशोः 4.2.86.
गुरु, गुरुंची पत्नी आणि गुरुंच्या मुलाचे शब्द त्याने मान्य केले.
गुरुशुश्रूषणं धर्म एको हि ब्रह्मचारिणाम्
गुरुची सेवा करणे हेच विद्यार्थ्यांचे एकमेव कर्तव्य आहे.
गुरूणां वाक्यकरणात्सर्व एव मनोरथाः
गुरुंच्या आज्ञा पाळल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
कथं तद्वचसः सिद्धिं प्राप्स्याम्यत्र वने स्थितः
इथे या जंगलात राहून मी त्यांची आज्ञा कशी पूर्ण करणार?
आस्तां गुरुकथा दूरं योऽन्यस्यापि लघोरपि
गुरुची गोष्ट दूरच राहू दे, कारण दुसऱ्याच्या अगदी लहानशा गोष्टीचंही बोलणं फारच दूरचं आहे.
कथमेतानि कर्माणि करिष्येऽज्ञोऽसहायवान्
मी अज्ञानी आणि एकटाच असताना, ही कामं कशी पूर्ण करू शकेन?
यावदित्थं चिंतयति स त्वाष्ट्रो वनमध्यगः
तो त्वष्टृपुत्र असं विचार करत असताना, तो वनात भटकत होता.
अथ नत्वा स तं प्राह वने दृष्टं तपस्विनम्
मग त्याने वाकून, वनात दिसलेल्या त्या तपस्व्याला विचारलं.
त्वद्दर्शनेन मे गात्रं चिंतासंतापतापितम्
तुम्हाला पाहून माझं अंग चिंता आणि काळजीच्या तापाने जळून निघालं आहे.
किं त्वं मे प्राक्तनं कर्म प्राप्तं तापसरूपधृक्
हे तपस्वीरूपधारी, माझ्या कोणत्या पूर्वीच्या कर्माचा परिणाम म्हणून तुम्ही मला भेटला आहात?
योसि सोसि नमस्तुभ्यमुपदेशेन युंक्ष्व माम् 4.2.86.
तुम्ही जो कोणी असाल, मी तुम्हाला नमस्कार करतो; मला शिकवा आणि योग्य मार्गदर्शन करा.
कथं कर्तुमहं शक्तः कर्म तत्र दिशाद्भुतम्
मी त्या अद्भुत कर्माची पूर्तता कशी करू शकतो?