यत्रैव हि तपस्यंति यत्रैव विहिताश्रमाः
जिथे जिथे तप केलं जातं, जिथे जिथे आश्रम वसवले जातात—
मनाक्चिंतितमात्रं तु चेल्लभंते न तापसाः
तपस्व्यांना त्यांच्या इच्छेप्रमाणे काही मिळालं, तर ते फक्त योगायोगानंच मिळतं.
तथापि तापसा मान्याः स्वश्रेयोवृद्धिकांक्षिभिः
तरीही, स्वतःच्या कल्याणाची इच्छा असणाऱ्यांनी तपस्व्यांचा सन्मान करावा.
इति यावन्महेशानो मनस्येव विचिंतयेत्
महेश्वर मनात असं विचार करत असतानाच—
तत्कोधानलधूमोघैर्व्यापितं यन्नभोंगणम्
मग त्याच्या रागाच्या ज्वाळांमधून उठलेल्या धुराने आकाश भरून गेलं.
ततो गणाः परिक्षुब्धाः प्रलयार्णव नीरवत्
मग सर्व गण प्रलयाच्या समुद्रासारखे अस्वस्थ झाले.
गर्जंतस्तर्जयंतश्च प्रोद्यता युधपाणयः 4.2.85.
ते गर्जत, धमकावत, युद्धासाठी शस्त्र उचलून पुढे सरसावले.
को यमः कोथवा कालः को मृत्युः कस्तथांतकः
यम कोण? काळ कोण? मृत्यू कोण? आणि अंत करणारा कोण?
अग्निं पिबामो जलवच्चूर्णीकुर्मोखिलान्गिरीन्
आपण अग्नी पाण्यासारखा प्यावू, आणि सगळ्या डोंगरांना चूर्ण करू.
पातालं चानयामोर्ध्वमधो दध्मोथवा दिवम्
पाताळ वर आणू, किंवा आकाश खाली ढकलू.
ब्रह्मांडभांडमथवा स्फोटयामः क्षणेन हि
क्षणातच आपण हे ब्रह्मांडाचं कवच फोडू शकतो.
ग्रसामो वाथ भुवनं मुक्त्वा वाराणसीं पुरीम्
किंवा संपूर्ण जग गिळून टाकू, फक्त वाराणसी नगरी सोडून.
कुतोऽयं धूमसंभारो ज्वालावल्यः कुतस्त्वमूः
हा धुराचा ढग कुठून आला? या ज्वाळा कुठून उठल्या?
इति पारिषदाः शंभोर्महाभय भयप्रदाः
अशा रीतीने, शंभूचे भयावह आणि भीती पेरणारे गण बोलू लागले.
शकलीकृत्य बहुशः शिलावत्प्रलयानलम्
ते वारंवार प्रलयाच्या ज्वाळा दगडासारख्या फोडत होते.
महाहनुर्महाग्रीवो महाकालो जितांतकः
महाकाय, महाकंठ, महाकाळ, मृत्यूला जिंकणारा,
क्षोभणो द्रावणो जृंभी पचास्यः पंचलोचनः 4.2.85.
हलवणारा, पळवणारा, फुलवणारा, तोंडात जाळणारा, पाच डोळ्यांचा,
चंडो भृंगिरिटिस्तुंडी प्रचंडस्तांडवप्रियः
तिव्र, भृंगाच्या मुकुटासारखा, चोच असलेला, अत्यंत उग्र, तांडवाला प्रिय,
क्षेमकः क्षेमधन्वा च वीरभद्रो रणप्रियः
रक्षण करणारा, कल्याणाचा धनुष्य असलेला, वीरभद्र, युद्धाला आवडणारा,
दीर्घग्रीवोथ पिंगाक्षः पिंगलः पिंगमूर्धजः
लांब मान असलेला, पिंगट डोळ्यांचा, पिंगट, पिंगट केस असलेला,
गोकर्णो गजकर्णश्च कोकिलाख्यो गजाननः
गाईसारखे कान, हत्तीचे कान, कोकिळ नाव असलेला, हत्तीचा चेहरा असलेला,
सीरपाणिः शिवारावो वैणिको वेणुवादनः
नांगर हातात असलेला, शिवाचा गजर करणारा, वीणा वाजवणारा, बासरी वाजवणारा,
इत्यादयो गणेशानाः शतकोटि दुरासदाः
अशा प्रकारचे हे गणेशांचे शंभर कोटी अजेय सेनापती होते.
क्षुब्धेषु तेषु वीरेषु चकंपे भुवनत्रयम्
ते वीर संतप्त झाले तेव्हा तीनही लोक थरथरले.
तदा विविशतुः काश्यां सूर्याचंद्रमसावपि
तेव्हा सूर्य आणि चंद्र सुद्धा काशीमध्ये शिरले.
निवार्य प्रमथानीकमतिक्षुब्धमुमाधवः
खूपच संतप्त असलेल्या प्रमथांच्या सैन्याला उमा-पतीने थांबवले.
अथो दुर्वाससे लिंगादाविरासीत्कृपानिधिः 4.2.85.
मग दुर्वासांच्या लिंगातून कृपेचा सागर प्रकट झाला.
माभूच्छापो मुनेः काश्यां निर्वाणप्रतिबंधकः
काशीमध्ये त्या ऋषीचा शाप मुक्तीला अडथळा ठरू नये.
उवाच च प्रसन्नोस्मि महाक्रोधन तापस
तो म्हणाला, "हे महाक्रोधी तपस्वी, मी तुझ्यावर खूश आहे."
ततो विलज्जितोगस्त्य शापोद्यतकरो मुनिः
मग अगस्त्य ऋषी, ज्यांनी शाप देण्यासाठी हात उचलला होता, ते लाजून गेले.