तैः सुराः पूजिताः सर्वे ब्रह्मविष्णुमुखा मखैः
त्यांच्यामुळे ब्रह्मा, विष्णू यांसह सर्व देवतांची यज्ञांनी पूजा झालेली आहे.
अहं तेनोमया सार्धं दीक्षां संप्राप्य शांभवीम्
त्यांच्यासोबत, उमेसह मी शांभवी दीक्षा प्राप्त केली आहे.
तपांसि तेन तप्तानि शीर्णपर्णादिना चिरम्
त्यांनी पडलेल्या पानांसारख्या कठोर तपांनी दीर्घ काळ तपस्या केली आहे.
दत्त्वा दानानि भूरीणि मखानिष्ट्वा तु भूरिशः
अनेक दानं देऊन आणि बरेच यज्ञ करून, हे भूरिश, त्यांनी मोठं पुण्य केलं आहे.
विपुलेत्र महीपृष्ठे पंचक्रोश्यां मनोहरा
या विस्तीर्ण पृथ्वीवर, पाच क्रोशांच्या रम्य प्रदेशात,
दानानां च व्रतानां च क्रतूनां तपसामपि 4.2.84.
दान, व्रत, यज्ञ आणि तप या सर्वांत,
एतेषामपि तीर्थानां चतुर्णामपि सत्तम 4.2.84.
या चारही तीर्थांमध्ये, हे श्रेष्ठ पुरुष,
इति वीरेश्वराख्यानं तीर्थाख्यानप्रसंगतः
अशी ही वीरेश्वराची कथा, तीर्थांचे वर्णन सांगताना सांगितली.
यथाख्यायि कथा पुण्या तथा ते कथयाम्यहम्
जशी ही पुण्यकथा सांगितली गेली, तशी मी तुला सांगतो.
पुरा महीमिमां सर्वां ससमुद्राद्रिकाननाम्
पूर्वी मी ही सारी पृथ्वी, तिच्या समुद्र, पर्वत आणि जंगलांसह, फिरलो.
परिभ्रम्य महातेजा महामर्षो महातपाः
सर्वत्र भ्रमण करून, मोठ्या तेज, संयम आणि तपाने युक्त झालो.
विलोक्याक्रीडमखिलं बहुप्रासादमंडितम् । पदेपदे मुनीनां च जितकाल महाभियाम्
सर्वत्र सुंदर राजवाड्यांनी सजलेली ती जागा पाहिली, आणि प्रत्येक ठिकाणी, काळावर विजय मिळवणाऱ्या, महान संकल्प असलेल्या ऋषी दिसले.
सर्वर्तुकुसुमान्वृक्षान्सुच्छायस्निग्धपल्लवान्
सर्व ऋतूंमध्ये फुलणारी, गार सावली आणि मऊ, हिरवी पाने असलेली झाडे होती.
दुर्वासाश्चातिहृष्टोभू्द्दृष्ट्वा पाशुपतोत्तमान्
पाशुपतांचे श्रेष्ठ भक्त पाहून, दुर्वास अत्यंत आनंदित झाले.
कौपीनमात्र वसनान्स्मरारि ध्यान तत्परान्
फक्त कौपीन घालून, स्मरारि म्हणजे शंकराच्या ध्यानात मग्न झालेले.
करंडदंडपानीय पात्रमात्रपरिग्रहान्
फक्त कमंडलू आणि दंड एवढीच साधनं जवळ ठेवणारे.
कालादपि निरातंकान्विश्वेशशरणं गतान् 4.2.85.
काळाचाही भय नसलेले, सर्वांच्या ईश्वराच्या आश्रयाला गेलेले.
विलोक्य काश्यां दुर्वासा ब्राह्मणान्मुमुदेतराम्
काशीतले ब्राह्मण पाहून, दुर्वासांना अतिशय आनंद झाला.
पशुष्वपि च या तुष्टिर्मृगेष्वपि च या द्युतिः
जनावरांमध्ये जी तृप्ती, आणि हरिणांमध्ये जी तेजस्विता दिसते,
इदं सुश्रेयसो व्युष्टिः क्वामरेषु त्रिविष्टपे
हीच खरी श्रेष्ठ प्राप्ती आहे; अमरांच्या स्वर्गातसुद्धा अशी कुठे आहे?
वरमेतेपि पशव आनंदवनचारिणः
आनंदवनात मुक्तपणे फिरणारी जनावरेही येथे धन्य आहेत.
वरं काशीपुरीवासी म्लेच्छोपि हि शुभायतिः
काशीमध्ये राहणारा, अगदी म्लेच्छ असला तरी, शुभत्व प्राप्त करतो.
वैश्वेश्वरी पुरी चैषा यथा मे चित्तहारिणी
वैश्वेश्वरी ही नगरी माझं मन पूर्णपणे मोहून टाकते.
स्थैर्यं बबंध न क्वापि भ्रमतो मे मनोगतिः
माझं मन जिथे जिथे भटकत गेलं, तिथे कुठेही त्याला स्थैर्य मिळालं नाही.
रम्या पुरी भवेदेषा ब्रह्मांडादखिलादपि
ही नगरी अख्ख्या ब्रह्मांडापेक्षा जास्त रमणीय आहे.
तप्यमानोपि हि तपः सुचिरं स महातपाः
तो महान तपस्वी कितीही काळ कठोर तप करीत असला,
धिक्च मां तापसं दुष्टं धिक्च मे दुश्चरं तपः 4.2.85.
अरे, मी हा वाईट तपस्वी! आणि माझं कठीण तपही व्यर्थच!
यथा न मुक्तिरत्र स्यात्कस्यापि करवै तथा
इथे कुणालाही मुक्ती मिळू नये, असं मी वागेन.
तत्र लिंगमभूदेकं ख्यातं प्रहसितेश्वरम्
तेथे एकच लिंग प्रकट झालं, ज्याला प्रहसितेश्वर म्हणून ओळखतात.
उवाच विस्मयाविष्टो मनस्येव महेशिता
आश्चर्याने भरून गेलेला महेश्वर मनातच बोलला.