स्वस्य त्रिशूलघातेन म्रियते नान्यथा रणे
रणांगणात त्याचा स्वतःच्या त्रिशूळाचा घाव लागल्याशिवाय तो मरू शकत नाही.
यदि कोपि कृतज्ञो मां हत्वेमं दुष्टदानवम्
कोणी कृतज्ञ माझ्यासाठी या दुष्ट दानवाचा वध केला तर—
यदत्रोपचिकीर्षुस्त्वं रक्ष मां दुष्टदानवात्
तू इथे काही करायचं ठरवलं आहेस, म्हणून मला त्या वाईट दानवापासून वाचव.
विष्णुभक्तो युवा धीमान्पुत्रि त्वां परिणेष्यति
माझ्या लेकी, एक तरुण, बुद्धिमान, विष्णूभक्त तुझ्याशी लग्न करील.
तथा निमित्तमात्रं त्वं भव यत्नं समाचर युवानं चापि धीमंतं त्वामनु प्राप्तवानहम्
म्हणून, तू फक्त प्रसंगानुसार वाग आणि प्रयत्न कर. तो तरुण, बुद्धिमान पुरुष तुझ्याकडे आला आहे.
तद्गच्छ कार्यसिद्ध्यै त्वं हत्वा तं दुष्टदानवम्
म्हणून, त्या वाईट दानवाचा नाश करून तू आपलं काम पूर्ण करायला जा.
सा तु विद्याधरी जीवेद्विलोक्य त्वां नरेश्वर
राजा, ती विद्याधरी तुझं दर्शन झाल्यावर जिवंत राहील.
इति नारदवाक्यं स निशम्यामित्रजिन्नृपः
नारदाचं हे बोल ऐकून, अमित्रजिन राजा—
उपायं चापि पप्रच्छ गंतुं तां चंपकावतीम् 4.2.82.
—त्याने चंपकावतीला कसा जावं याचा उपाय विचारला.
तूर्णमर्णवमासाद्य पूर्णिमादिवसे नृप
राजा, पौर्णिमेच्या दिवशी त्याने पटकन समुद्र गाठला.
तत्र दिव्यांगना काचिद्दिव्यपर्यंक संस्थिता
तेथे एका दिव्य शय्येवर एक अप्सरा बसली होती.
यत्कर्मविहितं येन शुभं वाथ शुभेतरम्
ज्याचं जे कर्म ठरलंय, ते शुभ असो वा अशुभ—
गाथामिमां सा संगीय सरथा स महीरुहा
तीने रथ आणि वृक्ष यांच्या संगतीने ही गाथा गायली.
भवानप्यविशंकं च ततः पोतान्महार्णवे
तूही मग निर्भयपणे त्या महासागरातील नौकेत चढ.
ततो द्रक्ष्यसि पाताले नगरीं चंपकावतीम्
मग तुला पाताळात चंपकावती नगरी दिसेल.
इत्युक्त्वांतर्हितो देवि स चतुर्मुखनंदनः
हे बोलून ती देवी आणि चतुर्मुखाचा पुत्र अदृश्य झाले.
विवेशांतःसमुद्रं च नगरीमाससाद ताम्
तो समुद्राच्या आत गेला आणि त्या नगरीत पोहोचला.
तेन राज्ञा त्रिजगती सौंदर्यश्रीरिवैकिका
त्या राजाने त्रैलोक्याचं अद्वितीय सौंदर्य पाहिलं.
निरणायि मधुद्वेष्ट्रा स्रष्टुः सृष्टिविलक्षणा 4.2.82.
मधुचा शत्रू असलेल्या विष्णूने ती निर्मिली होती, जी सृष्टीकर्त्याच्या सृष्टीपेक्षा वेगळी होती.
योषिद्रूपं समाश्रित्य तिष्ठतेऽत्राकुतोऽभया
ती स्त्रीरूप धारण करून इथे निर्भयपणे व सुरक्षित राहते.
सा विलोक्याथ तं बाला नितरां मधुराकृतिम्
ती तरुणी, त्याचं अतिशय मोहक रूप पाहून,
शंखचक्रांकसुभग भुजद्वयविराजितम्
ज्याच्या दोन्ही हातांवर शंख आणि चक्राची सुंदर चिन्हं झळकत होती,
भवानीभक्तिबीजोत्थं भूरुहं पुरुषाकृतिम्
जो भवानीच्या भक्तीच्या बीजापासून जन्मलेला, झाडासारखा मानव रूपात होता,
दोलापर्यंकमुत्सृज्य ह्रीभरा नम्रकंधरा
तिने आपला झुला आणि पलंग सोडून, लाजेने मान खाली घातली,
कस्त्वमत्र कृतांतस्य भवनं मधुराकृते
ती म्हणाली, 'हे मधुर रूप असलेले, मृत्यूच्या घरात तू कोण आहेस?'
यावन्नायाति सुभग स कठोरतराकृतिः
'तो कठोर आणि भयंकर रूप असलेला इथे येण्याआधी—'
कंकालकेतुर्दुर्वृत्तस्त्ववध्यः परहेतिभिः
'दुष्ट कंकालकेतू, जो दुसऱ्यांच्या शस्त्रांनी मारता येत नाही—'
न मे कन्याव्रतं भंक्तुं स समर्थ उमा वरात्
'उमाच्या वरामुळे, तो माझं कन्याव्रत मोडू शकत नाही—'
संचिकीर्षति दुष्टात्मा गतायुर्मम शापतः 4.2.82.
'माझ्या शापामुळे ज्याचं आयुष्य संपलं आहे, तो दुष्ट माझं व्रत भंग करण्याचा प्रयत्न करतो—'
विद्याधर्येति चोक्तः स शस्त्रागारे निगूढवत्
'त्याला विद्याधर म्हणतात, आणि तो शस्त्रागारात लपून बसला आहे—'