हृषीकेशे हृषीकाणि यस्य स्थैर्यं गतान्यहो
ज्याचे इंद्रिये हृषीकेशामध्ये स्थिर झाली आहेत—किती अद्भुत आहे हे!
यौवनं धनमायुष्यं पद्मिनीजलबिंदुवत्
तरुणपण, संपत्ती आणि आयुष्य हे कमळाच्या पानावरील पाण्याच्या थेंबासारखे आहेत.
वाचि चेतसि सर्वत्र यस्य देवो जनार्दनः
ज्याच्या वाणी, मन आणि सर्वत्र जनार्दन देव वास करतो—
निर्व्याज प्रणिधानेन शीलयित्वा श्रियःपतिम्
खऱ्या भक्तीने श्रीच्या पतीचे पूजन केल्यावर—
अनया विष्णुभक्त्या ते संतुष्टेंद्रियमानसः
या विष्णूभक्तीमुळे तुझे इंद्रिये आणि मन संतुष्ट होतील.
बाला विद्याधरसुता नाम्ना मलयगंधिनी
एक बालिका आहे, विद्याधराची कन्या, तिचे नाव मल्यगंधिनी.
कपालकेतुपुत्रेण दानवेन बलीयसा
ती कपाळकेतूच्या पुत्र असलेल्या बलवान दानवाने पळवली.
पाताले चंपकावत्यां नगर्यां सास्ति सांप्रतम्
सध्या ती पाताळातील चंपकावती नगरीत आहे.
दृष्टः प्रणम्य विज्ञप्तो यथा तच्च निथामय 4.2.82.
त्याला पाहून, नमस्कार करून, योग्य रीतीने विनंती केली.
बालक्रीडनकासक्तां मोहयित्वा निनाय सः
बालक्रीडेत मग्न असताना त्याने तिला फसवून आपल्याबरोबर नेले.
स्वस्य त्रिशूलघातेन म्रियते नान्यथा रणे
रणांगणात त्याचा स्वतःच्या त्रिशूळाचा घाव लागल्याशिवाय तो मरू शकत नाही.
यदि कोपि कृतज्ञो मां हत्वेमं दुष्टदानवम्
कोणी कृतज्ञ माझ्यासाठी या दुष्ट दानवाचा वध केला तर—
यदत्रोपचिकीर्षुस्त्वं रक्ष मां दुष्टदानवात्
तू इथे काही करायचं ठरवलं आहेस, म्हणून मला त्या वाईट दानवापासून वाचव.
विष्णुभक्तो युवा धीमान्पुत्रि त्वां परिणेष्यति
माझ्या लेकी, एक तरुण, बुद्धिमान, विष्णूभक्त तुझ्याशी लग्न करील.
तथा निमित्तमात्रं त्वं भव यत्नं समाचर युवानं चापि धीमंतं त्वामनु प्राप्तवानहम्
म्हणून, तू फक्त प्रसंगानुसार वाग आणि प्रयत्न कर. तो तरुण, बुद्धिमान पुरुष तुझ्याकडे आला आहे.
तद्गच्छ कार्यसिद्ध्यै त्वं हत्वा तं दुष्टदानवम्
म्हणून, त्या वाईट दानवाचा नाश करून तू आपलं काम पूर्ण करायला जा.
सा तु विद्याधरी जीवेद्विलोक्य त्वां नरेश्वर
राजा, ती विद्याधरी तुझं दर्शन झाल्यावर जिवंत राहील.
इति नारदवाक्यं स निशम्यामित्रजिन्नृपः
नारदाचं हे बोल ऐकून, अमित्रजिन राजा—
उपायं चापि पप्रच्छ गंतुं तां चंपकावतीम् 4.2.82.
—त्याने चंपकावतीला कसा जावं याचा उपाय विचारला.
तूर्णमर्णवमासाद्य पूर्णिमादिवसे नृप
राजा, पौर्णिमेच्या दिवशी त्याने पटकन समुद्र गाठला.
तत्र दिव्यांगना काचिद्दिव्यपर्यंक संस्थिता
तेथे एका दिव्य शय्येवर एक अप्सरा बसली होती.
यत्कर्मविहितं येन शुभं वाथ शुभेतरम्
ज्याचं जे कर्म ठरलंय, ते शुभ असो वा अशुभ—
गाथामिमां सा संगीय सरथा स महीरुहा
तीने रथ आणि वृक्ष यांच्या संगतीने ही गाथा गायली.
भवानप्यविशंकं च ततः पोतान्महार्णवे
तूही मग निर्भयपणे त्या महासागरातील नौकेत चढ.
ततो द्रक्ष्यसि पाताले नगरीं चंपकावतीम्
मग तुला पाताळात चंपकावती नगरी दिसेल.
इत्युक्त्वांतर्हितो देवि स चतुर्मुखनंदनः
हे बोलून ती देवी आणि चतुर्मुखाचा पुत्र अदृश्य झाले.
विवेशांतःसमुद्रं च नगरीमाससाद ताम्
तो समुद्राच्या आत गेला आणि त्या नगरीत पोहोचला.
तेन राज्ञा त्रिजगती सौंदर्यश्रीरिवैकिका
त्या राजाने त्रैलोक्याचं अद्वितीय सौंदर्य पाहिलं.
निरणायि मधुद्वेष्ट्रा स्रष्टुः सृष्टिविलक्षणा 4.2.82.
मधुचा शत्रू असलेल्या विष्णूने ती निर्मिली होती, जी सृष्टीकर्त्याच्या सृष्टीपेक्षा वेगळी होती.
योषिद्रूपं समाश्रित्य तिष्ठतेऽत्राकुतोऽभया
ती स्त्रीरूप धारण करून इथे निर्भयपणे व सुरक्षित राहते.