प्रियोदितं निशम्येति स भवित्री दशार्दितः
प्रिय व्यक्तीने सांगितलेले ऐकून ती दुःखाने व्याकुळ झाली.
अथापरस्मिन्नहनि स श्येनः प्रातरेव हि 4.2.76.
मग दुसऱ्या दिवशी तो घार सकाळीच आली.
अस्ताचलस्य शिखरं याते भानौ गते खगे
सूर्य पश्चिम डोंगराच्या शिखरावर गेला आणि पक्षी निघून गेला,
नाथ निर्गमनस्यायं कालः कालोऽतिदूरतः
नाथा, बाहेर जाण्याची ही वेळ नाही; अजून वेळ दूर आहे.
त्वयि जीवति दुष्प्राप्यं न किंचिज्जगतीतले
तुम्ही जिवंत असताना पृथ्वीवर काहीही मिळवणे कठीण नाही.
यद्यात्मा रक्षितः पुंसा दारैरपि धनैरपि
माणसाने स्वतःचे रक्षण केले, मग ते पत्नीने असो वा संपत्तीने,
अयमात्मा प्रियो बंधुरयमात्मा महद्धनम्
हा आत्मा आपल्याला प्रिय आहे, हा आत्मा आपला नातेवाईक आहे, हा आत्मा सर्वात मोठे धन आहे.
यावदात्मनि वै क्षेमं तावत्क्षेमं जगत्त्रये
जोपर्यंत स्वतःमध्ये सुख आहे, तोपर्यंत तिन्ही लोकांत सुख असते.
यशोहीनं तु यत्क्षेमं तत्क्षेमान्निधनं वरम्
कीर्ती नसलेल्या सुखापेक्षा, असे सुख सोडून मरण पत्करणे चांगले.
अतो नीतिपथं श्रुत्वा नाथ स्थानादितो व्रज
म्हणून, नीतीचा मार्ग ऐकून, नाथा, या जागेतून निघा.
इत्युक्तोपि स वै पत्न्या पारावत्या सुमेधया
अशी समजावूनही त्याच्या बुद्धिमान पत्नीने सांगितले,
अथोषसि समागत्य श्येनेन बलिना तदा 4.2.76.
मग पहाटे त्या ठिकाणी बलवान घार आली.
दिनानि कतिचित्तत्र स्थित्वा श्येनो महामतिः
काही दिवस तिथे थांबून, ती बुद्धिमान घार,
किंवा युध्यस्व दुर्बुद्धे किंवा निर्याहि मे गिरा
मूर्खा, लढ किंवा माझ्या सांगण्यावरून निघून जा.
द्वौ भवंतावहं चैकश्चलौ जयपराजयौ !। स्थानार्थं युध्यतः सत्त्वात्स्वर्गो वा दुर्गमेव वा
तुम्ही दोघे मिळून आणि मी एकटा; विजय किंवा पराभव अनिश्चित आहे. आपल्या ठिकाणासाठी धैर्याने लढा—स्वर्ग मिळो किंवा कठीण प्रसंग येवो.
पुरुपार्थं समालंब्य ये यतंते महाधियः
जे मोठ्या बुद्धीचे लोक अनेक उपायांनी प्रयत्न करतात,
इत्थं स श्येनसंप्रोक्तः पत्न्याप्युत्साहितः खगः
अशा प्रकारे त्या घारीने सांगितल्याप्रमाणे आणि पत्नीच्या आग्रहाने तो पक्षी पुढे गेला.
क्षुधितस्तृषितः सोथ श्येनेन बलिना धृतः
भुकेला आणि तहानलेला तो, बलवान घारीने पकडला.
तावादायोड्डयांचक्रे श्येनो व्योमनि सत्वरम्
घारीने दोघांनाही उचलून झपाट्याने आकाशात नेले.
अथ पत्न्या कलरवः प्रोक्तस्तत्र सुमेधया
तेव्हा त्याच्या बुद्धिमान पत्नीनं तिथे करूण स्वरात हाक दिली.
तदा हितं ते वक्ष्यामि कुरु चैवाविचारितम् 4.2.76.
आता मी तुला हिताचं सांगते, ते न विचारता कर.
यावदास्यगतास्म्यस्य यावत्खस्थो न भूमिगः
जोपर्यंत मी ह्याच्या तोंडात आहे आणि तो अजून जमिनीवर पोहोचलेला नाही—
सपीडितो दृढं पादे श्येनश्चीत्कृतवान्बहु
घारीच्या पायाखाली दडपली गेल्यावर तिने पुन्हा पुन्हा मोठ्याने ओरडले.
तेन चीत्करणेनाथ मुक्ता सा मुखसंपुटात्
त्या ओरडण्यामुळे ती घारीच्या चोचीच्या पकडीतून सुटली.
विपद्यपि च न प्राज्ञैः संत्या ज्यः क्वचिदुद्यमः
दुर्दैवातही सुज्ञ लोक कधीच प्रयत्न सोडत नाहीत.
क्व च द्वयोस्तथाभूता दरेर्मोक्षणमद्भुतम्
मृत्यूच्या जबड्यातून दोघांचं असं अद्भुत सुटणं अजून कुठे आहे?
तस्माद्भाग्यानुसारेण फलत्येव सदोद्यमः
म्हणून, नशिबानुसार, सातत्याने केलेला प्रयत्न नक्कीच फळतो.
अथ तौ कालयोगेन विपन्नौ सरयूतटे
मग काळाच्या योगाने ते दोघं सरयूच्या काठावर पडले.
मृतानां यत्र जंतूनां काशीप्राप्तिर्भवेद्ध्रुवम्
जिथे मरण पावलेल्या जीवांना काशी मिळणं निश्चित असतं.
अनेकविद्यानिलयः कलाकौशलभाजनम्
ती जागा अनेक प्रकारच्या विद्या आणि कलाकौशल्याचं माहेरघर आहे.