कालाक्षोरण भद्रस्तु कौलेयः कालकंपनः
काळाक्ष नावाचा, रणात शुभ मानला जाणारा, कौलेय आणि काळकंपन हेही आहेत.
वीरभद्रो नभश्चैव कर्दमालिप्तविग्रहः
वीरभद्र आणि नभस, दोघेही चिखलाने माखलेली देह असलेले.
विशालाक्षो महाभीमः कुंडोदरमहोदरौ
विशाल डोळ्यांचा, फारच भयंकर, कुंडोदरी आणि महोदरी हेही आहेत.
नंदिसेनश्च पंचालः खरपादकरंटकः
नंदिसेन आणि पांचाळ, खरपाद आणि करंटक हेही आहेत.
तस्मिन्क्षेत्रे महापुण्ये लिंगमोंकारसंज्ञकम्
त्या पुण्यवान क्षेत्रात ओंकार नावाचे एक लिंग आहे.
कपिलश्चैव सावर्णिः श्रीकंठः पिगलोंशुमान्
कपिल, सावर्णी, श्रीकंठ, पिंगळ आणि उंशुमान हेही आहेत.
एकदा तस्य लिंगस्य कृत्वा पंचापिपूजनम् 4.2.74.
एकदा त्या लिंगाची पाच प्रकारच्या नैवेद्यांनी पूजा केली गेली.
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तत्र यद्वृत्तमद्भुतम्
मुनिवर, तिथे घडलेली एक अद्भुत गोष्ट मी तुला सांगतो.
एका भेकी मुने तत्र चरंती लिंग सन्निधौ
त्या लिंगाजवळ एक बेडूकण चालत होती.
सा तत्र मृत्युं न प्राप शिवनिर्माल्यभक्षणात्
ती तिथे मेली नाही, कारण तिने शिवाच्या नैवेद्याचे उरलेले अन्न खाल्ले होते.
वरं विषमपिप्राश्यं शिवस्वं नैव भक्षयेत्
शिवाचे उरलेले खाण्यापेक्षा विष खाणेही चांगले.
शिवस्य परिपुष्टांगाः स्पर्शनीया न साधुभिः
शिवाच्या नैवेद्याने पोसलेली माणसे साधूंनी स्पर्श करू नयेत.
कश्चित्काकः समालोक्य मंडूकीं तामितस्ततः
एका कावळ्याने ती बेडूकण पाहून इकडून तिकडे तिच्याजवळ गेला.
वर्षाभ्वी तेन सा क्षिप्ता काकेन क्षेत्रबाह्यतः
पावसाळ्यात त्या कावळ्याने ती बेडूकण पकडून क्षेत्राबाहेर नेली.
प्रदक्षिणीकरणतो लिंगस्यस्पर्शनादपि
लिंगाची प्रदक्षिणा केल्यामुळे आणि त्याला स्पर्श केल्यामुळे,
शुभावयवसंस्थाना शुभलक्षणलक्षिता
तिला सुंदर अवयव आणि शुभ लक्षणे लाभली.
सम्यग्गीतरहस्यज्ञा नितरां मधुरस्वरा 4.2.74.
तिला गाण्याचं गुपित पूर्णपणे माहीत होतं आणि तिचा आवाज अतिशय गोड होता.
ताना एकोनपंचाश ताला एकोत्तरंशतम्
एकूण एकोणपन्नास सूर आणि एकशेएक ताल आहेत.
षड्विंशद्रागरागिण्य इति रागि मुदावहाः
सहा वीस राग आहेत आणि प्रत्येक राग आनंद देणारा आहे.
यावंत एव तालाः स्यु रागास्तावंत एव हि
जितके ताल आहेत तितकेच राग आहेत; खरंतर रागांची संख्या तालांइतकीच आहे.
माधवी मधुरालापा सदोंकारं समर्चयेत्
माधवी आपल्या मधुर बोलण्याने आणि ओंकाराच्या ध्वनीसह पूजा करायची.
प्राग्जन्मवासनायोगादोंकारं बह्वमंस्त वै
पूर्वजन्मातील संस्कारांमुळे तिला ओंकाराचा फार मोठा आदर होता.
दमनस्थैर्यमगमद्योगेनेव महात्मनः
स्वयंवर संयम आणि स्थैर्यामुळे तिने महात्म्य प्राप्त केलं.
अतंद्रितमना आसीत्सा तल्लिंग निरीक्षणे
तिचं मन एकाग्र होतं आणि ती त्या लिंगाकडे पाहत बसली होती.
तावत्कालस्तया साध्व्या महान्विघ्नोऽनुमीयते लिंगानवेक्षणात्तत्र प्रायश्चित्तं कथं भवेत
ती साध्वी जिथेपर्यंत होती तिथे लिंग न पाहिल्यामुळे मोठा विघ्न जाणवला; यासाठी प्रायश्चित्त काय असावं?
इति संचितयंत्येव सेवां तत्याज नोंकृतेः
ती सेवा करत असतानाही तिने ओंकाराची पूजा कधीच सोडली नाही.
नान्य द्दिदृक्षिणी तस्या अक्षिणी श्रुतिगे अपि 4.2.74.
तिच्या डोळ्यांना दुसरं काहीच पाहायचं नव्हतं, आणि कानांनाही दुसरं काही ऐकायचं नव्हतं.
तस्याः शब्दग्रहौ नान्य शब्दग्रहणतत्परौ
तिचे ऐकण्याचे इंद्रिय दुसऱ्या कोणत्याही गोष्टीत गुंतले नव्हते, किंवा दुसरे आवाज ऐकण्याची इच्छा नव्हती.
नान्यत्र चरणौ तस्याश्चरतः सुखवांछया
तिचे पाय दुसरीकडे गेले नाहीत, ते फक्त सुखाच्या शोधात चालायचे.
ओंकारं प्रणवं सारं परब्रह्मप्रकाशकम्
ओंकार, म्हणजे प्रणव, हेच सार आहे आणि तेच परब्रह्म प्रकट करणारं आहे.