वाराणसी यदा प्राप्ता कदाचित्कालपर्ययात्
जेव्हा वारणसी कधीही, नशिबाच्या फेऱ्यात, प्राप्त होते,
पूर्वतो मणिकर्णीशो ब्रह्मेशो दक्षिणे स्थितः
पूर्वेला मणिकर्णीश्वर उभा आहे, दक्षिणेला ब्रह्मेश्वर उभा आहे,
इत्येतदुत्तमं क्षेत्रमविमुक्ते महाफलम्
असे हे उत्तम क्षेत्र, अविमुक्त, मोठे फळ देणारे आहे.
क्षेत्रं प्रदक्षिणीकृत्य राजसूयफलं लभेत्
या क्षेत्राची प्रदक्षिणा केल्याने, राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते.
अविमुक्त समं क्षेत्रमपि ब्रह्मांडगोलके
अविमुक्तसारखे क्षेत्र या ब्रह्मांडातही दुसरे कुठेच नाही.
रक्षंति सततं क्षेत्रं यत्र पाशासिपाणयः
ज्यांच्या हातात फास आणि तलवार आहेत, ते नेहमी या क्षेत्राचे रक्षण करतात.
प्राग्द्वारमट्टहासश्च गणकोटिपरीवृतः 4.2.74.
पूर्वेकडील दरवाजावर अट्टहास आहे, जो गणांच्या समूहांनी वेढलेला आहे.
तथैव भूतधात्रीशः क्षेत्रदक्षिणरक्षकः
तसेच, दक्षिणेकडील क्षेत्राचे रक्षण भूतधात्रीश्वर करतो.
उदग्द्वारं तथा रक्षेद्घंटाकर्णो महागणः
उत्तर दरवाजाची राखण मोठा गण, घंटाकर्ण करतो.
रक्षः काष्ठां शंकुकर्णो दृमिचंडो मरुद्दिशम्
राक्षसांच्या लाकडाची राखण शंकुकर्ण करतो, तर वाऱ्याच्या दिशेची डृमिचंड करतो.
कालाक्षोरण भद्रस्तु कौलेयः कालकंपनः
काळाक्ष नावाचा, रणात शुभ मानला जाणारा, कौलेय आणि काळकंपन हेही आहेत.
वीरभद्रो नभश्चैव कर्दमालिप्तविग्रहः
वीरभद्र आणि नभस, दोघेही चिखलाने माखलेली देह असलेले.
विशालाक्षो महाभीमः कुंडोदरमहोदरौ
विशाल डोळ्यांचा, फारच भयंकर, कुंडोदरी आणि महोदरी हेही आहेत.
नंदिसेनश्च पंचालः खरपादकरंटकः
नंदिसेन आणि पांचाळ, खरपाद आणि करंटक हेही आहेत.
तस्मिन्क्षेत्रे महापुण्ये लिंगमोंकारसंज्ञकम्
त्या पुण्यवान क्षेत्रात ओंकार नावाचे एक लिंग आहे.
कपिलश्चैव सावर्णिः श्रीकंठः पिगलोंशुमान्
कपिल, सावर्णी, श्रीकंठ, पिंगळ आणि उंशुमान हेही आहेत.
एकदा तस्य लिंगस्य कृत्वा पंचापिपूजनम् 4.2.74.
एकदा त्या लिंगाची पाच प्रकारच्या नैवेद्यांनी पूजा केली गेली.
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तत्र यद्वृत्तमद्भुतम्
मुनिवर, तिथे घडलेली एक अद्भुत गोष्ट मी तुला सांगतो.
एका भेकी मुने तत्र चरंती लिंग सन्निधौ
त्या लिंगाजवळ एक बेडूकण चालत होती.
सा तत्र मृत्युं न प्राप शिवनिर्माल्यभक्षणात्
ती तिथे मेली नाही, कारण तिने शिवाच्या नैवेद्याचे उरलेले अन्न खाल्ले होते.
वरं विषमपिप्राश्यं शिवस्वं नैव भक्षयेत्
शिवाचे उरलेले खाण्यापेक्षा विष खाणेही चांगले.
शिवस्य परिपुष्टांगाः स्पर्शनीया न साधुभिः
शिवाच्या नैवेद्याने पोसलेली माणसे साधूंनी स्पर्श करू नयेत.
कश्चित्काकः समालोक्य मंडूकीं तामितस्ततः
एका कावळ्याने ती बेडूकण पाहून इकडून तिकडे तिच्याजवळ गेला.
वर्षाभ्वी तेन सा क्षिप्ता काकेन क्षेत्रबाह्यतः
पावसाळ्यात त्या कावळ्याने ती बेडूकण पकडून क्षेत्राबाहेर नेली.
प्रदक्षिणीकरणतो लिंगस्यस्पर्शनादपि
लिंगाची प्रदक्षिणा केल्यामुळे आणि त्याला स्पर्श केल्यामुळे,
शुभावयवसंस्थाना शुभलक्षणलक्षिता
तिला सुंदर अवयव आणि शुभ लक्षणे लाभली.
सम्यग्गीतरहस्यज्ञा नितरां मधुरस्वरा 4.2.74.
तिला गाण्याचं गुपित पूर्णपणे माहीत होतं आणि तिचा आवाज अतिशय गोड होता.
ताना एकोनपंचाश ताला एकोत्तरंशतम्
एकूण एकोणपन्नास सूर आणि एकशेएक ताल आहेत.
षड्विंशद्रागरागिण्य इति रागि मुदावहाः
सहा वीस राग आहेत आणि प्रत्येक राग आनंद देणारा आहे.
यावंत एव तालाः स्यु रागास्तावंत एव हि
जितके ताल आहेत तितकेच राग आहेत; खरंतर रागांची संख्या तालांइतकीच आहे.