विश्वेशितुः परेधाम्नि सीम्नि स्वर्गापवर्गयोः
सर्वांच्या स्वामीच्या त्या सर्वोच्च स्थानाच्या सीमारेषेवर, स्वर्ग आणि मुक्ती यांच्या संधीस्थळी,
एवंविधे महाक्षेत्रे सर्वदुःखौघहारिणि
अशा या महान पवित्र क्षेत्रात, जे सर्व दुःखांचे ओघ दूर करते,
यत्र कालभयं नास्ति यत्र नास्त्येनसो भयम्
जिथे काळाची किंवा मृत्यूची भीती नाही, जिथे पापाचीही भीती नाही,
तीर्थानि यानि लोकेस्मिञ्जंतूनामघहान्यहो
या जगातील तीर्थस्थाने, जी सर्व जीवांच्या पापांचा नाश करतात — खरंच,
अपि काश्यां वसेद्यस्तु सर्वाशी सर्वविक्रयी
कोणी जरी काशीमध्ये राहिला, सर्व काही इच्छित असेल किंवा सर्व काही विकत असेल,
रागबीजसमुद्भूतः संसारविटपो महान्
रागाच्या बीजातून उगवलेले हे संसाराचे मोठे झाड,
सर्वेषामूषराणां तु काशी परम ऊषरः 4.2.74.
सर्व वाळवंटांमध्ये काशी हेच सर्वोच्च वाळवंट आहे.
स्मरिष्यंतीह ये काशीमवश्यं तेपि साधवः
जे येथे काशीचे स्मरण करतात, तेही नक्कीच साधू होतात.
विभूतिः सर्वलोकानां सत्यादीनां सुभंगुरा
सर्व लोकांची, सत्याची वगैरेची कीर्ती फारच नाशवंत असते.
कृमिकीटपतंगानामविमुक्ते तनुत्यजाम्
अविमुक्त क्षेत्रात जिथे किडे, कीटक आणि पतंग आपले शरीर सोडतात,
वाराणसी यदा प्राप्ता कदाचित्कालपर्ययात्
जेव्हा वारणसी कधीही, नशिबाच्या फेऱ्यात, प्राप्त होते,
पूर्वतो मणिकर्णीशो ब्रह्मेशो दक्षिणे स्थितः
पूर्वेला मणिकर्णीश्वर उभा आहे, दक्षिणेला ब्रह्मेश्वर उभा आहे,
इत्येतदुत्तमं क्षेत्रमविमुक्ते महाफलम्
असे हे उत्तम क्षेत्र, अविमुक्त, मोठे फळ देणारे आहे.
क्षेत्रं प्रदक्षिणीकृत्य राजसूयफलं लभेत्
या क्षेत्राची प्रदक्षिणा केल्याने, राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते.
अविमुक्त समं क्षेत्रमपि ब्रह्मांडगोलके
अविमुक्तसारखे क्षेत्र या ब्रह्मांडातही दुसरे कुठेच नाही.
रक्षंति सततं क्षेत्रं यत्र पाशासिपाणयः
ज्यांच्या हातात फास आणि तलवार आहेत, ते नेहमी या क्षेत्राचे रक्षण करतात.
प्राग्द्वारमट्टहासश्च गणकोटिपरीवृतः 4.2.74.
पूर्वेकडील दरवाजावर अट्टहास आहे, जो गणांच्या समूहांनी वेढलेला आहे.
तथैव भूतधात्रीशः क्षेत्रदक्षिणरक्षकः
तसेच, दक्षिणेकडील क्षेत्राचे रक्षण भूतधात्रीश्वर करतो.
उदग्द्वारं तथा रक्षेद्घंटाकर्णो महागणः
उत्तर दरवाजाची राखण मोठा गण, घंटाकर्ण करतो.
रक्षः काष्ठां शंकुकर्णो दृमिचंडो मरुद्दिशम्
राक्षसांच्या लाकडाची राखण शंकुकर्ण करतो, तर वाऱ्याच्या दिशेची डृमिचंड करतो.
कालाक्षोरण भद्रस्तु कौलेयः कालकंपनः
काळाक्ष नावाचा, रणात शुभ मानला जाणारा, कौलेय आणि काळकंपन हेही आहेत.
वीरभद्रो नभश्चैव कर्दमालिप्तविग्रहः
वीरभद्र आणि नभस, दोघेही चिखलाने माखलेली देह असलेले.
विशालाक्षो महाभीमः कुंडोदरमहोदरौ
विशाल डोळ्यांचा, फारच भयंकर, कुंडोदरी आणि महोदरी हेही आहेत.
नंदिसेनश्च पंचालः खरपादकरंटकः
नंदिसेन आणि पांचाळ, खरपाद आणि करंटक हेही आहेत.
तस्मिन्क्षेत्रे महापुण्ये लिंगमोंकारसंज्ञकम्
त्या पुण्यवान क्षेत्रात ओंकार नावाचे एक लिंग आहे.
कपिलश्चैव सावर्णिः श्रीकंठः पिगलोंशुमान्
कपिल, सावर्णी, श्रीकंठ, पिंगळ आणि उंशुमान हेही आहेत.
एकदा तस्य लिंगस्य कृत्वा पंचापिपूजनम् 4.2.74.
एकदा त्या लिंगाची पाच प्रकारच्या नैवेद्यांनी पूजा केली गेली.
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तत्र यद्वृत्तमद्भुतम्
मुनिवर, तिथे घडलेली एक अद्भुत गोष्ट मी तुला सांगतो.
एका भेकी मुने तत्र चरंती लिंग सन्निधौ
त्या लिंगाजवळ एक बेडूकण चालत होती.
सा तत्र मृत्युं न प्राप शिवनिर्माल्यभक्षणात्
ती तिथे मेली नाही, कारण तिने शिवाच्या नैवेद्याचे उरलेले अन्न खाल्ले होते.