मनसः स्थैर्यमापन्नमिव संप्राप्तसिद्धिना
माझे मन स्थिर झाले होते, जणू काही मी सिद्धी मिळवली आहे.
तेनैव महती सिद्धिर्भवित्री मम नान्यथा
याच्यामुळेच मला मोठी सिद्धी मिळेल, दुसऱ्या कोणत्याही मार्गाने नाही.
अनेनैव शरीरेण पार्थिवेन प्रथीयसी
या पृथ्वीच्या, बलवान शरीरानेच मी हे साध्य करीन.
प्रत्यक्षदृष्टं प्रोवाच महदाश्चर्यमुत्तमम् मुमुक्षूणां धृतवतां महापाशुपतं व्रतम्
त्याने प्रत्यक्ष पाहिलेली एक अद्भुत आणि श्रेष्ठ गोष्ट सांगितली—मुक्तीची इच्छा असणाऱ्यांसाठी आणि दृढ राहणाऱ्यांसाठी महापाशुपत व्रत.
शृणुष्वावहितो भूत्वा तदा ते कथयाम्यहम्
आता तू लक्ष देऊन ऐक, मी तुला ते सांगतो.
अविमुक्ते महाक्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदे सताम्
अविमुक्त या पवित्र क्षेत्रात, जे सत्पुरुषांना सर्व सिद्धी देणारे आहे,
समाश्रितानां जंतूनां सर्वेषां सर्वकर्मणाम् 4.2.74.
जेथे शरण आलेल्या सर्व जीवांना आणि त्यांच्या सर्व कर्मांना,
कर्मभूरुह दावाग्नौ संसाराब्ध्यौर्वशोचिपि
कर्मरूपी वृक्षाच्या दावानळात, संसारसागराच्या दुःखद ज्वाळांमध्ये,
दीर्घनिद्रा प्रसुप्तानां परमोद्बोधदायिनि
ज्यांना दीर्घ झोपेत गाढ झोप लागली आहे, त्यांना ते परम जागृती देते.
अनेकजन्मजनित महापापाद्रिवज्रिणि
अनेक जन्मांत साचलेल्या महापापांच्या पर्वताला ते वज्रासारखे भेदते.
विश्वेशितुः परेधाम्नि सीम्नि स्वर्गापवर्गयोः
सर्वांच्या स्वामीच्या त्या सर्वोच्च स्थानाच्या सीमारेषेवर, स्वर्ग आणि मुक्ती यांच्या संधीस्थळी,
एवंविधे महाक्षेत्रे सर्वदुःखौघहारिणि
अशा या महान पवित्र क्षेत्रात, जे सर्व दुःखांचे ओघ दूर करते,
यत्र कालभयं नास्ति यत्र नास्त्येनसो भयम्
जिथे काळाची किंवा मृत्यूची भीती नाही, जिथे पापाचीही भीती नाही,
तीर्थानि यानि लोकेस्मिञ्जंतूनामघहान्यहो
या जगातील तीर्थस्थाने, जी सर्व जीवांच्या पापांचा नाश करतात — खरंच,
अपि काश्यां वसेद्यस्तु सर्वाशी सर्वविक्रयी
कोणी जरी काशीमध्ये राहिला, सर्व काही इच्छित असेल किंवा सर्व काही विकत असेल,
रागबीजसमुद्भूतः संसारविटपो महान्
रागाच्या बीजातून उगवलेले हे संसाराचे मोठे झाड,
सर्वेषामूषराणां तु काशी परम ऊषरः 4.2.74.
सर्व वाळवंटांमध्ये काशी हेच सर्वोच्च वाळवंट आहे.
स्मरिष्यंतीह ये काशीमवश्यं तेपि साधवः
जे येथे काशीचे स्मरण करतात, तेही नक्कीच साधू होतात.
विभूतिः सर्वलोकानां सत्यादीनां सुभंगुरा
सर्व लोकांची, सत्याची वगैरेची कीर्ती फारच नाशवंत असते.
कृमिकीटपतंगानामविमुक्ते तनुत्यजाम्
अविमुक्त क्षेत्रात जिथे किडे, कीटक आणि पतंग आपले शरीर सोडतात,
वाराणसी यदा प्राप्ता कदाचित्कालपर्ययात्
जेव्हा वारणसी कधीही, नशिबाच्या फेऱ्यात, प्राप्त होते,
पूर्वतो मणिकर्णीशो ब्रह्मेशो दक्षिणे स्थितः
पूर्वेला मणिकर्णीश्वर उभा आहे, दक्षिणेला ब्रह्मेश्वर उभा आहे,
इत्येतदुत्तमं क्षेत्रमविमुक्ते महाफलम्
असे हे उत्तम क्षेत्र, अविमुक्त, मोठे फळ देणारे आहे.
क्षेत्रं प्रदक्षिणीकृत्य राजसूयफलं लभेत्
या क्षेत्राची प्रदक्षिणा केल्याने, राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते.
अविमुक्त समं क्षेत्रमपि ब्रह्मांडगोलके
अविमुक्तसारखे क्षेत्र या ब्रह्मांडातही दुसरे कुठेच नाही.
रक्षंति सततं क्षेत्रं यत्र पाशासिपाणयः
ज्यांच्या हातात फास आणि तलवार आहेत, ते नेहमी या क्षेत्राचे रक्षण करतात.
प्राग्द्वारमट्टहासश्च गणकोटिपरीवृतः 4.2.74.
पूर्वेकडील दरवाजावर अट्टहास आहे, जो गणांच्या समूहांनी वेढलेला आहे.
तथैव भूतधात्रीशः क्षेत्रदक्षिणरक्षकः
तसेच, दक्षिणेकडील क्षेत्राचे रक्षण भूतधात्रीश्वर करतो.
उदग्द्वारं तथा रक्षेद्घंटाकर्णो महागणः
उत्तर दरवाजाची राखण मोठा गण, घंटाकर्ण करतो.
रक्षः काष्ठां शंकुकर्णो दृमिचंडो मरुद्दिशम्
राक्षसांच्या लाकडाची राखण शंकुकर्ण करतो, तर वाऱ्याच्या दिशेची डृमिचंड करतो.