चैत्रकृष्णप्रतिपदं समारभ्य प्रयत्नतः
चैत्र महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील प्रतिपदेला, पूर्ण प्रयत्नाने,
एतेषां वार्षिकी यात्रा सुमहोत्सवपूर्वकम्
या सर्वांची वार्षिक यात्रा मोठ्या उत्सवाने साजरी केली जाते.
मुने चतुर्दशैतानि महालिंगानि यत्नतः
मुनी, ही चौदा मोठी लिंगं काळजीपूर्वक पूजावीत.
क्षेत्रस्य परमं तत्त्वमेतदेव प्रिये ध्रुवम्
प्रिय, या क्षेत्राचे हेच सर्वोच्च आणि निश्चित तत्त्व आहे.
क्षेत्रस्योपनिषच्चैषा मुक्तिबीजमिदं परम्
हेच क्षेत्राचे उपनिषद आणि मुक्तीचे सर्वोच्च बीज आहे.
एकैकस्यास्य लिंगस्य महिमाद्यंत वर्जितः
या प्रत्येक लिंगाचे महात्म्य आरंभ आणि अंत यांना पार नाही.
इति श्रुत्वा मुने प्राह देवी हृष्टतनूरुहा
हे ऐकून, मुनी, देवी आनंदाने रोमांचित झाली आणि बोलली.
तच्छ्रुत्वोत्सुकतां प्राप्तं मनो मेतीव वल्लभ ।। 4.2.73.
हे ऐकून, प्रिय, माझ्या मनात मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
यदुक्तं लिगमेकैकं महासारतरं परम्
माझ्या सांगण्याप्रमाणे प्रत्येक लिंग अतिशय महत्त्वाचे आणि गूढ आहे.
प्रत्येकं महिमानं मे ब्रूह्येषां भुवनेश्वर
हे भुवनांचे अधिपती, मी या प्रत्येकाचे महात्म्य सांगतो.
ओंकारेशस्य लिंगस्य कथमत्र समागमः
ओंकारेश्वराच्या लिंगाचा आणि ओंकाराचा एकत्र येणे येथे कसे घडते?
किमात्मकोऽयमोंकारो महिमास्य च को हर
हे हर, हा ओंकार नेमका कसा आहे आणि त्याचे महत्त्व काय आहे?
मृडानीवाक्सुधामेतां विधाय श्रुतिगोचराम्
हे मृड, ही वाणीची अमृततुल्य गोडी कानांपर्यंत सहज पोहोचेल अशी सांग.
यथोंकारस्य लिंगस्य प्रादुर्भाव इहाभवत्
जसे ओंकार आणि लिंग यांचा प्रकट होणे येथे घडले,
पुरानंदवने चात्र ब्रह्मणा विश्वयोनिना
पूर्वी आनंदवनात, विश्वाचा मूळ असलेल्या ब्रह्मदेवाने,
पूर्णे युगसहस्रेऽथ भित्त्वा पातालसप्तकम्
संपूर्ण हजार युगे पूर्ण झाल्यावर, सात पाताळे भेदून,
यदंतराविरभवन्निर्व्याजेन समाधिना
जेव्हा खरी आणि निर्मळ ध्यानस्थितीने अंतरात्मा प्रकट झाला,
योभूच्चटचटाशब्दः स्फुटतो भूमिभागतः ।। 4.2.73.
तेव्हा पृथ्वीच्या भागातून एक तीक्ष्ण, तडतडणारा आवाज उमटला.
स्रष्टाविसृष्ट तद्ध्यानो यावदुन्मील्यलोचने
सृष्टीकर्त्याने ते ध्यान सोडून डोळे उघडले.
अकारं सत्त्वसंपन्नमृक्क्षेत्रं सृष्टिपालकम्
त्याने 'अ' हा अक्षर, सत्त्वगुणयुक्त, पृथ्वीचे क्षेत्र, सृष्टीचे रक्षण करणारा असे पाहिले.
उकारमथ तस्याग्रे रजोरूपं यजुर्जनिम्
मग त्याच्या पुढे त्याने 'उ' हे अक्षर, रजोगुणस्वरूप, यजुर्वेदाचा उगम असे पाहिले.
नीरवध्वांतसंकेत सदनाभं तदग्रतः
त्याच्या पुढे त्याने अंतहीन अंधाराचा, आधार नसलेल्या निवासासारखा चिन्ह पाहिले.
साम्नो योनिं लये हेतुं साक्षाद्रुद्रस्वरूपिणम्
त्याने सामवेदाचा मूळ, विलयनाचा कारण, प्रत्यक्ष रुद्रस्वरूप असे पाहिले.
विश्वरूपमयाकारं सगुणं वापि निर्गुणम्
त्याने सर्व विश्व व्यापणारे, गुणयुक्त किंवा निर्गुण असे रूप पाहिले.
शव्दब्रह्मेति यत्ख्यातं सर्ववाङ्मयकारणम्
जे शब्दब्रह्म म्हणून ओळखले जाते, सर्व वाङ्मयाचे कारण आहे.
कारणं कारणानां च जगद्योनिं च तं परम्
सर्व कारणांचा मूळ, आणि जगाचा सर्वोच्च उगम तो आहे.
अवनादोमिति ख्यातं सर्वस्यास्य प्रभावतः
या सर्वाच्या सामर्थ्यामुळे याला 'अवनाद' असे ओळखले जाते.
अरूपोपि सरूपाढ्यः स धात्रा नेत्रगीकृतः ततस्तार इति ख्यातो यस्तं ब्रह्मा व्यलोकयत् ।। 4.2.73.
जरी तो निराकार असला तरी त्याच्याकडे अनेक रूपे आहेत; सृष्टीकर्त्याने त्याला डोळ्यांनी पाहण्याजोगा केला. म्हणून त्याला 'तार' असे म्हणतात, ज्याला ब्रह्मदेवाने पाहिले.
प्रणूयते यतः सर्वैः परनिर्वाणकामुकैः
ज्यांना परम मोक्षाची इच्छा आहे, असे सर्वजण त्याची स्तुती करतात.
स्वसेवितारं पुरुषं प्रणयेद्यः परंपदम्
जो त्याची सेवा करणाऱ्या माणसाला परमपदाकडे नेतो.