महारुंडा प्रतीच्यां च देवी स्वप्नेश्वरी शुभा
पश्चिमेला महारुंडा ही देवी, शुभ अशी स्वप्नेश्वरी आहे.
तत्र स्वप्नेश्वरं लिंगं देवीं स्वप्नेश्वरीं तथा
तेथे स्वप्नेश्वराचं लिंग आणि देवी स्वप्नेश्वरी आहे.
उपोषणपरो धीमान्नारीवा पुरुषोपि वा
जो कोणी बुद्धिमान स्त्री किंवा पुरुष उपवासाला मन लावतो,
अद्यापि प्रत्ययस्तत्र कार्य एष विजानता
आजही हे व्रत जाणकारांनी पाळावं.
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां निशि वा दिवा
अष्टमी, चतुर्दशी, नवमी या दिवशी, रात्री किंवा दिवसा,
स्वप्नेश्वर्याश्च वारुण्यां दुर्गादेवी व्यवस्थिता
स्वप्नेश्वरीच्या वारुणीत दुर्गा देवी स्थिर आहे.
कथं च काश्यां सा सेव्या समाचक्ष्वेति मामिह
काशीत तिची सेवा कशी करावी, हे मला येथे सांग.
दुर्गा नामाभवद्देव्या यथा सेव्या च साधकैः
दुर्गा नावाची देवी कशी निर्माण झाली आणि साधकांनी तिची सेवा कशी करावी, हे सांग.
दुर्गो नाम मदादैत्यो रुरु दैत्यांगजोभवत्
दुर्ग नावाचा एक दैत्य होता, तो दैत्यांमध्ये रुरु नावाचा हत्ती म्हणून जन्माला आला.
ततस्तेनाखिला लोका भूर्भुवःस्वर्मुखा अपि
मग त्याने भू, भुवः, स्वः यांसह सर्व लोक आपल्या ताब्यात घेतले.
स्वयमिंद्रः स्वयं वायुः स्वयं चंद्रः स्वयं यमः
तो स्वतः इंद्र झाला, स्वतः वायू झाला, स्वतः चंद्र झाला आणि स्वतः यम झाला.
स्वयमीशानरुद्रार्क वसूनां पदमाददे
तो स्वतः ईशान, रुद्र, अर्क आणि वसु यांची जागा घेऊन बसला.
न वेदाध्ययनं चक्रुर्ब्राह्मणास्तद्भयादिताः
त्याच्या भीतीने ब्राह्मणांनी वेदांचे अध्ययन करणे सोडून दिले.
विध्वस्ता बहुशः साध्व्यस्तैरमार्गकृतास्पदैः
अनेक सती स्त्रिया, त्या दुष्टांनी वाईट कृत्यांसाठी स्थाने उभारल्यामुळे, नष्ट झाल्या.
अभोक्षिषुर्दुराचाराः क्रूरकर्मपरिग्रहाः
दुष्ट आणि क्रूर कृत्य करणाऱ्यांनी अन्यायाने सुख उपभोगले.
ज्योतींषि न प्रदीप्यंति तद्भयाकुलितान्यहो 4.2.71.
त्याच्या भीतीने, दिवेही लावले जात नसत; सर्वत्र घबराट पसरली होती.
धर्मक्रियाविलुप्ताश्च प्रवृत्ताः सुकृतेतराः
धार्मिक कृत्ये आणि विधी नष्ट झाले, आणि फक्त पापाचेच वर्चस्व राहिले.
सस्यानि तद्भयात्सूते त्वनुप्तापि वसुंधरा
त्याच्या भीतीने, पेरणी न करता देखील पृथ्वीवर पीक आले.
बंदीकृताः सुरर्षीणां पत्न्यस्तेनातिदर्पिणा
त्या अतिशय गर्विष्ठाने, देवर्षींच्या पत्नींचे बंदी बनवले.
मर्त्या अमर्त्यान्स्वगृहं प्राप्तानपि भयार्दिताः
माणसे इतकी घाबरली होती की, त्यांच्या घरी अमर आले तरी त्यांचे स्वागत करत नसत.
न कौलीन्यं न सद्वृत्तं महत्त्वाय प्रकल्पते
ना कुळाचा अभिमान, ना चांगले वर्तन, याला कोणी मोठेपणाचे लक्षण मानत नव्हते.
विपद्यपि हि ते धन्या न ये दैन्यप्रणोदिताः
अडचणीत असतानाही, जे दु:खाने वश होत नाहीत, तेच खरे भाग्यवान आहेत.
पंचत्वमेव हि वरं लोके लाघववर्ज्जितम्
या जगात अपमान सहन करण्यापेक्षा मृत्यूच केव्हाही श्रेष्ठ आहे.
त एव लोके जीवंति पुण्यभाजस्त एव वै
या जगात फक्त पुण्यवान लोकच खरे अर्थाने जगतात.
कदाचित्संपदुदयः कदाचिद्विपदुद्गमः
कधी संपत्ती येते, तर कधी संकट येते.
उदयानुदयौ प्राज्ञैर्द्रष्टव्यौ पुष्पवंतयोः 4.2.71.
शहाण्यांनी संपत्तीचे येणे आणि जाणे, फुलांच्या उमलण्यासारखे आणि कोमेजण्यासारखेच मानावे.
यस्त्वापदं समासाद्य दैन्यग्रस्तो विपद्यते
जो मनुष्य संकटात सापडून निराश होतो आणि अपयशी ठरतो,
आपद्यपि हि ये धीरा इह लोके परत्र च
पण जे धीर धरतात, ते या जगात आणि पुढच्या जन्मातही संकटात खंबीर राहतात.
भ्रष्टराज्याश्च विबुधा महेशं शरणं गताः
ज्ञानी लोक, आपले राज्य गमावूनसुद्धा, महादेवांच्या आश्रयाला गेले.
माहेश्वरीं समासाद्य भवान्याज्ञां प्रहृष्टवत्
माहेश्वरी देवीकडे जाऊन, त्यांनी भवानीची आज्ञा आनंदाने स्वीकारली.