कोत्र संप्रत्यधिष्ठाता किमधिष्ठातृ चेष्टितम्
आता अधिष्ठाता कुठे आहे आणि त्या अधिष्ठात्याने काय केलं आहे?
सोपि कार्पटिकस्तस्य गिरिराजस्य भाषितम्
मग त्या साधूने गिरिराजाच्या बोलण्याला उत्तर दिलं.
अहानि पंचषाण्येव व्यतिक्रांतानि मानद
मान्यवर, पाच-सहा दिवस उलटून गेले आहेत.
समायाते जगन्नाथे पर्वतेंद्र सुतापतौ
जगाचा स्वामी, पर्वतराज आणि भक्तपुत्र तिघेही एकत्र आले आहेत.
यो वै जगदधिष्ठाता सोधिष्ठातात्र सर्वगः
जो या जगाचा अधिष्ठाता आहे, तो सर्वत्र असणारा प्रभू इथेच आहे.
मन्ये दृषत्स्वरूपोसि दृषदोपि कठोरधीः
माझ्या मते, तू जरी दगडाचा रूप असलास, तरीसुद्धा तुझं मन कठोर आहे.
स्वभावकठिनात्मापि स वरं हिमवान्गिरिः 4.2.66.
जरी त्याचं स्वभावाने मन कठोर असलं, तरी हिमवान पर्वत श्रेष्ठ आहे.
बिभ्रत्सहज काठिन्यं जातो गौरीगुरुर्गुरुः
जन्मतःच कठोरपणा घेऊन तो गौरीचा वडील, मोठा गुरू झाला.
चेष्टितं तस्य को वेद वेदवेद्यस्य चेशितुः
ज्याच्या कृत्यांना वेदांनी ओळखलं आहे आणि जो वेदांचा स्वामी आहे, त्याची कृत्यं कोण जाणू शकतं?
अधिष्ठाता मया ख्यातस्तथाधिष्ठातृ चेष्टितम्
मी अधिष्ठात्याचं अस्तित्व आणि त्याची कृत्यं सांगितली आहेत.
शुभे ज्येष्ठेश्वरस्थाने सांप्रतं स उमापतिः
आत्ता त्या उमापती जेष्ठेश्वर या पवित्र स्थळी आहेत.
आविष्करोति पथिकोऽद्रींद्रो हृष्येत्तदातदा
जेव्हा पर्वतराज प्रवाशाला आपलं रूप दाखवतो, तेव्हा तो क्षणी तो अतिशय आनंदित होतो.
उमानामामृतं पीतं येनेह जगतीतले
ज्याने इथे पृथ्वीवर उमा या नावाचं अमृत प्यायलं आहे.
उमेतिद्व्यक्षरं मंत्रं योऽहर्निशमनुस्मरेत्
जो 'उमा' हे दोन अक्षरांचं मंत्र दिवस-रात्र आठवतो,
पुनः शुश्राव हिमवान्हृष्टः कार्पटिकोदितम् कार्पटिक उवाच राजन्विश्वेश्वरार्थेयः प्रासादो विश्वकर्मणा
पुन्हा हिमवान आनंदाने त्या साधूचं बोलणं ऐकतो. साधू म्हणाला: राजन, विश्वेश्वरासाठी विश्वकर्म्याने एक मंदिर बांधलं जात आहे.
निर्मीयते सुनिर्माणो जन्मि निर्वाणदायिनः
मोक्ष देणाऱ्या प्रभूच्या जन्मासाठी ते मंदिर उत्तम प्रकारे बांधलं जात आहे.
यत्रातिमित्रतेजोभिः शलाकाभिः समंततः 4.2.66.
जिथे सूर्याच्या तेजाचे मित्र, काठीसारख्या रेषांनी सर्व बाजूंनी मांडलेले आहेत,
यत्र संति शतं स्तंभा भास्वंतो द्वादशोत्तराः
जिथे शंभर आणि बारा तेजस्वी खांब आहेत,
चतुर्दशसु या शोभा विष्टपेषु समंततः
आणि चौदा लोकांत सर्वत्र जी शोभा आहे,
चंद्रकांतमणीनां च स्तंभाधार शिलाश्च याः
आणि खांबांची पायरी चंद्रकांत मण्यांनी बनलेली आहे,
पद्मरागेंद्रनीलानां शालीनाः शालभंजिकाः
पद्मराग आणि इंद्रनील या रत्नांच्या खांबांनी व मूर्त्यांनी सजलेले,
स्फुरत्स्फटिकनिर्माण श्लक्ष्ण पद्मशिलातले
चमकणाऱ्या स्फटिकाने घडवलेल्या, गुळगुळीत कमळाच्या दगडाच्या जमिनीवर,
आरक्तपीतमंजिष्ठ नीलकिर्मीरवर्णकैः
गडद लाल, पिवळ्या, मंजीष्ठा आणि सुंदर निळ्या रंगांनी,
दृक्पिच्छिला विलोक्यंते माणिक्यस्तंभराजयः
माणिक्याच्या खांबांचा राजेशाही तेज डोळ्यांनी पाहता येतो, ते चमकदार आहेत,
रत्नाकरेभ्यः सर्वेभ्यो गणा रत्नोच्चयान्बहून्
सर्व रत्नांच्या समुद्रांतून, अनेक रत्नांचे ढीग आणले जातात,
यत्र पातालतलतो नागानां कोशवेश्मतः
जिथे पाताळाच्या तळावर नागांच्या खजिन्यांचा साठा आहे,
शिवभक्तः स्वयं यत्र पौलस्त्यः स्वद्रिकूटतः 4.2.66.
आणि जिथे शिवभक्त पौलस्त्य स्वतः आपल्या डोंगरावरून आला आहे,
प्रासादनिर्मितिं श्रुत्वा भक्ता द्वीपांतरस्थिताः
त्या प्रासादाच्या बांधकामाची बातमी ऐकून, इतर बेटांवर राहणारे भक्त,
चिंतामणिः स्वयं यत्र कमर्णे विश्वकर्मणे
जिथे चिंतामणी स्वतः विश्वकर्म्याच्या हातात आहे,
नानावर्णपताकाश्च यत्र कल्पमहीरुहः
जिथे कल्पवृक्ष विविध रंगांच्या पताकांनी सजलेले आहेत,