अनेकरत्ननिचयैः खचिताऽखिलभूमिकाम्
अनेक रत्नांच्या राशीने सारी पृथ्वी शोभून गेली.
सौधाग्रविविधस्वर्णकलशोज्वलदिङ्मुखाम्
महालांच्या छपरांवर विविध सोन्याच्या कलशांनी दिशा उजळून गेल्या.
महासिद्ध्यष्टकस्यापि क्रीडाभवनमद्भुतम्
महासिद्धींच्या आठही खेळांसाठीचे अद्भुत राजवाडेही होते.
इति काशीसमृद्धिं स विलोक्याभूद्विलज्जितः
काशीचे असे वैभव पाहून तो अत्यंत लाजला.
प्रासादेषु प्रतोलीषु प्राकारेषु गृहेषु च
प्रासाद, रस्ते, तटबंदी आणि घरांत,
मणिमाणिक्यरत्नानामुच्छलच्चारुरोचिषाम्
रत्ने, मणी आणि मौल्यवान दगडांची तेजस्वी प्रभा सर्वत्र पसरली होती.
द्यावाभूम्योरंतरालं तथेति समवैम्यहम् 4.2.66.
स्वर्ग आणि पृथ्वी यांच्या मधील जागा अशीच आहे, असे मला वाटते.
अपि वैकुंठभुवने नेतरस्येह का कथा
वैकुंठातही याची सर नाही, मग इथल्या इतर ठिकाणांची काय कथा?
तावत्कार्पटिकः कश्चित्तल्लोचनपथं गतः
तेवढ्यात एक साधू त्यांच्या नजरेस पडला.
स्वपुरोदंतमाख्याहि किमपूर्वमिहाध्वग
अहो प्रवासी, तुमच्या समोर इथे काही नवीन किंवा अद्भुत घडलं असेल तर सांगा.
कोत्र संप्रत्यधिष्ठाता किमधिष्ठातृ चेष्टितम्
आता अधिष्ठाता कुठे आहे आणि त्या अधिष्ठात्याने काय केलं आहे?
सोपि कार्पटिकस्तस्य गिरिराजस्य भाषितम्
मग त्या साधूने गिरिराजाच्या बोलण्याला उत्तर दिलं.
अहानि पंचषाण्येव व्यतिक्रांतानि मानद
मान्यवर, पाच-सहा दिवस उलटून गेले आहेत.
समायाते जगन्नाथे पर्वतेंद्र सुतापतौ
जगाचा स्वामी, पर्वतराज आणि भक्तपुत्र तिघेही एकत्र आले आहेत.
यो वै जगदधिष्ठाता सोधिष्ठातात्र सर्वगः
जो या जगाचा अधिष्ठाता आहे, तो सर्वत्र असणारा प्रभू इथेच आहे.
मन्ये दृषत्स्वरूपोसि दृषदोपि कठोरधीः
माझ्या मते, तू जरी दगडाचा रूप असलास, तरीसुद्धा तुझं मन कठोर आहे.
स्वभावकठिनात्मापि स वरं हिमवान्गिरिः 4.2.66.
जरी त्याचं स्वभावाने मन कठोर असलं, तरी हिमवान पर्वत श्रेष्ठ आहे.
बिभ्रत्सहज काठिन्यं जातो गौरीगुरुर्गुरुः
जन्मतःच कठोरपणा घेऊन तो गौरीचा वडील, मोठा गुरू झाला.
चेष्टितं तस्य को वेद वेदवेद्यस्य चेशितुः
ज्याच्या कृत्यांना वेदांनी ओळखलं आहे आणि जो वेदांचा स्वामी आहे, त्याची कृत्यं कोण जाणू शकतं?
अधिष्ठाता मया ख्यातस्तथाधिष्ठातृ चेष्टितम्
मी अधिष्ठात्याचं अस्तित्व आणि त्याची कृत्यं सांगितली आहेत.
शुभे ज्येष्ठेश्वरस्थाने सांप्रतं स उमापतिः
आत्ता त्या उमापती जेष्ठेश्वर या पवित्र स्थळी आहेत.
आविष्करोति पथिकोऽद्रींद्रो हृष्येत्तदातदा
जेव्हा पर्वतराज प्रवाशाला आपलं रूप दाखवतो, तेव्हा तो क्षणी तो अतिशय आनंदित होतो.
उमानामामृतं पीतं येनेह जगतीतले
ज्याने इथे पृथ्वीवर उमा या नावाचं अमृत प्यायलं आहे.
उमेतिद्व्यक्षरं मंत्रं योऽहर्निशमनुस्मरेत्
जो 'उमा' हे दोन अक्षरांचं मंत्र दिवस-रात्र आठवतो,
पुनः शुश्राव हिमवान्हृष्टः कार्पटिकोदितम् कार्पटिक उवाच राजन्विश्वेश्वरार्थेयः प्रासादो विश्वकर्मणा
पुन्हा हिमवान आनंदाने त्या साधूचं बोलणं ऐकतो. साधू म्हणाला: राजन, विश्वेश्वरासाठी विश्वकर्म्याने एक मंदिर बांधलं जात आहे.
निर्मीयते सुनिर्माणो जन्मि निर्वाणदायिनः
मोक्ष देणाऱ्या प्रभूच्या जन्मासाठी ते मंदिर उत्तम प्रकारे बांधलं जात आहे.
यत्रातिमित्रतेजोभिः शलाकाभिः समंततः 4.2.66.
जिथे सूर्याच्या तेजाचे मित्र, काठीसारख्या रेषांनी सर्व बाजूंनी मांडलेले आहेत,
यत्र संति शतं स्तंभा भास्वंतो द्वादशोत्तराः
जिथे शंभर आणि बारा तेजस्वी खांब आहेत,
चतुर्दशसु या शोभा विष्टपेषु समंततः
आणि चौदा लोकांत सर्वत्र जी शोभा आहे,
चंद्रकांतमणीनां च स्तंभाधार शिलाश्च याः
आणि खांबांची पायरी चंद्रकांत मण्यांनी बनलेली आहे,