तत्रैव कुक्कुटेशाख्यं लिंगं वापीसमीपगम्
त्याच ठिकाणी, तळ्याजवळ कुक्कुटेश नावाचं लिंग आहे.
पितामहेश्वरं लिंगं ज्येष्ठवापीतटे शुभम्
ज्येष्ठ तळ्याच्या काठावर पितामहेश्वर नावाचं शुभ लिंग आहे.
पितामहेशान्नैर्ऋत्यां पूजनीयं प्रयत्नतः
पितामहेशाचं लिंग नैऋत्य दिशेला काळजीपूर्वक पूजन करावं.
दिशि पुण्यजनाख्यायां लिंगाज्ज्येष्ठेश्वरान्मुने
पुण्यजनां नावाच्या दिशेला, ज्येष्ठेश्वरापासून हे लिंग आहे, हे ऋषी.
तत्र वासुकिकुंडे च स्नानदानादिकाः क्रियाः
त्या वासुकी कुंडाजवळ स्नान, दान आणि इतर धार्मिक विधी करावेत.
यः स्नातो नागपंचम्यां कुंडे वासुकिसंज्ञिते
जो कोणी नागपंचमीच्या दिवशी वासुकी नावाच्या कुंडात स्नान करतो—
कर्तव्या नागपञ्चम्यां यात्रा वर्षासु तत्र वै 4.2.66.
नागपंचमीच्या दिवशी, पावसाळ्यात तिथे यात्रा करावी.
तत्कुण्डात्पश्चिमे भागे लिंगं वै तक्षकेश्वरम्
त्या कुंडाच्या पश्चिमेला तक्षकश्वर नावाचे शिवलिंग आहे.
मुनेस्तस्योत्तरे भागे कुण्डं तक्षकसंज्ञितम्
त्या ऋषीच्या उत्तरेला तक्षक नावाचे कुंड आहे.
तत्कुण्डादुत्तरे भागे क्षेत्रं क्षेमकरः सदा
त्या कुंडाच्या उत्तरेला नेहमीच कल्याण करणारे क्षेत्र आहे.
भैरवस्य महाक्षेत्रं तद्वै साधकसिद्धिदम्
ते भैरवाचे महान क्षेत्र असून, साधकांना सिद्धी देणारे आहे.
तत्र चण्डी महामुण्डा भक्तविघ्नोपशांतिदा। बलिपूजोपहाराद्यैः पूज्या स्वाभीष्टसिद्धये
तिथे चंडी महामुंडा भक्तांचे विघ्न दूर करते; बलिपूजा, नैवेद्य आणि इतर अर्पणांनी तिची पूजा करून इच्छित फळ मिळते.
तस्या यात्रां तु यः कुर्यान्महाष्टम्यां नरोत्तमः
जो श्रेष्ठ पुरुष महाष्टमीच्या दिवशी तिची यात्रा करतो—
महामुण्डा प्रतीच्यां तु चतुःसागरवापिका
महामुंडाच्या पश्चिमेला चतु:सागर नावाची विहीर आहे.
महाप्रसिद्धं तत्स्थानं चतुःसागरसंज्ञितम्
ते स्थान फार प्रसिद्ध असून त्याला चतु:सागर म्हणतात.
तस्या वाप्याश्चतुर्दिक्षु पूजितानि दहंत्यघम्
त्या विहिरीच्या चारही दिशांना पूजलेली देवता पाप जाळून टाकते.
हरस्य वृषभेणैव स्थापितं तत्स्वभक्तितः 4.2.66.
हराने आपल्या भक्तीने, वृषभासह, ते स्थापन केले.
वृषेश्वरादुदीच्यां तु गंधर्वेश्वरसंज्ञितम्
वृषेश्वराच्या उत्तरेला गंधर्वेश्वर नावाचे स्थान आहे.
गंधर्वेश्वरमभ्यर्च्य दत्त्वा दानानि शक्तितः
गंधर्वेश्वराची पूजा करून, आपल्या शक्तीनुसार दान दिल्यावर—
कर्कोटनामा नागोस्ति गन्धर्वेश्वरपूर्वतः
गंधर्वेश्वराच्या पूर्वेला कर्कोट नावाचा नाग आहे.
तस्यां वाप्यां नरः स्नात्वा कर्कोटेशं समर्च्य च
त्या विहिरीत स्नान करून, कर्कोटेश्वराची पूजा जो करतो—
कर्कोट नागो यैर्दृष्टस्तद्वाप्यां विहितोदकैः
त्या विहिरीत, विधिपूर्वक पाण्यात, ज्या लोकांना कर्कोट नागाचे दर्शन होते—
कर्कोटेशात्प्रतीच्यां तु धुंधुमारीश्वराभिधम्
कर्कोटेशाच्या पश्चिमेला धुंधुमारेश्वर नावाचा प्रभू आहे.
पुरूरवेश्वरं लिंगं तदुदीच्यां व्यवस्थितम्
त्याच्या उत्तरेला पुरूरवेश्वर नावाचं लिंग आहे.
दिग्गजेनार्चितं लिंगं सुप्रतीकेन तत्पुरः
त्या लिंगाची दिग्गज सुप्रतीकानं भक्तीपूर्वक पूजा केली आहे आणि ते त्याच्या समोर आहे.
सरश्च सुप्रतीकाख्यं तत्पुरो भासते महत्
आणि त्याच्या पुढे सुप्रतीक नावाचं मोठं सरोवर उजळून दिसतं.
तत्रास्त्येका महागौरी नाम्ना विजयभैरवी 4.2.66.
तेथे एकच मोठी गौरी आहे, जिनचं नाव विजयभैरवी आहे.
वरणायास्तटे रम्ये गणौ हुंडनमुंडनौ
वरणेच्या सुंदर काठावर हुंडन आणि मुंडन हे दोन गण आहेत.
तौ द्रष्टव्यौ प्रयत्नेन क्षेत्रनिर्विघ्न हेतवे
क्षेत्रातील अडथळे दूर व्हावेत म्हणून हे दोघं काळजीपूर्वक पाहावेत.
स्कंद उवाच इल्वलारे कथामेकां शृणुष्वावहितो भव
स्कंद म्हणाला: इल्वलार, एक गोष्ट सांगतो, लक्ष देऊन ऐक.