कंदुकेश्वर भक्तानां मानवानां निरेनसाम्
कंदुकेश्वर, तुझ्या भक्तांना आणि माणसांना कधीच थकवा येत नाही.
मृडानी तस्य लिंगस्य पूजां कुर्यात्सदैव हि 4.2.65.
मृडानीनं नेहमी आपल्या लिंगाची पूजा करावी.
कंदुकेशं महालिंगं काश्यां यैर्न समर्चितम्
जे लोक काशीमध्ये कंदुकेशाचं मोठं लिंग पूजत नाहीत—
द्रष्टव्यं च प्रयत्नेन तल्लिंगं कंदुकेश्वरम्
कंदुकेश्वराचं ते लिंग मन लावून पाहिलंच पाहिजे.
कंदुकेश्वर नामापि श्रुत्वा वृजिनसंततिः
कंदुकेश्वर हे नाव जरी ऐकलं, तरी पापांची साखळी तुटते.
यद्वृत्तांतमभूद्विप्र परमाश्चर्यकृद्ध्रुवम्
ब्राह्मणांनो, जे काही घडलं, ते खरंच फारच अद्भुत होतं.
दंडखाते महातीर्थे देवर्षिपितृतृप्तिदे
दंडखात या पवित्र तीर्थावर, जिथे देव, ऋषी आणि पितर तृप्त होतात—
दैत्यो दुंदुभिनिर्ह्रादो दुष्टः प्रह्लादमातुलः
तिथे दुष्ट दैत्य दुंदुभिनिर्ह्राद, प्रह्लादाचा मामा, होता.
किं बलाश्च किमाहाराः किमाधारा हि देवताः
देवतांनो, त्यांची शक्ती काय, त्यांचं अन्न काय, आणि त्यांचा आधार काय?
अवश्यमग्रजन्मानो हेतवोत्र विचारतः
इथे जन्माचं कारण नक्कीच शोधायला हवं.
यतः क्रतुभुजो देवाः क्रतवो वेदसंभवाः
कारण देव यज्ञातून अन्न घेतात, आणि यज्ञ वेदांतून निर्माण होतात.
निश्चितं ब्राह्मणाधाराः सर्वे वेदाः सवासवाः 4.2.65.
हे निश्चित आहे की, सर्व वेद आणि इंद्र ब्राह्मणांवर आधारलेले आहेत.
ब्राह्मणा यदि नष्टाः स्युर्वेदा नष्टास्ततः स्वयम्
जर ब्राह्मण नष्ट झाले, तर वेद आपोआप नष्ट होतात.
यज्ञेषु नाशं गच्छत्सु हृताहारास्ततः सुराः
जेव्हा यज्ञ नष्ट होतात, तेव्हा देवांना अन्न मिळेनासं होतं.
अहमेव भविष्यामि मान्यस्त्रिजगतीपतिः
मग मीच एकटा तीनही जगाचा मान्यताप्राप्त स्वामी होईल.
निर्वेक्ष्यामि सुखान्येव राज्ये निहतकंटके
राज्यात सगळे अडथळे दूर झाल्यावर मी सुख उपभोगेन.
द्विजाः क्व संति भूयांसो ब्रह्मतेजोतिबृंहिताः
ते तेजस्वी, ब्रह्मतेजानं भरलेले अनेक द्विज कुठे आहेत?
भूयसां ब्राह्मणानां तु स्थानं वाराणसी भवेत्
बहुतांश ब्राह्मणांचं निवासस्थान वाराणसी असावं.
यत्रयत्र हि तीर्थेषु यत्रयत्राश्रमेषु च
जिथे जिथे तीर्थस्थळे आहेत, आणि जिथे जिथे आश्रम आहेत,
इति दुंदुभिनिर्ह्रादो मतिं कृत्वा कुलोचिताम्
डमरूचा आवाज होताच, त्याने आपल्या कुलाला योग्य असं ठरवलं.
यथा कोपि न वेत्त्येव तथाच्छन्नोऽभवत्पुनः 4.2.65.
कोणीही ओळखू नये असं, तो पुन्हा अदृश्य झाला.
अदृश्यरूपी मायावी देवानामप्यगोचरः
तो अदृश्य रूप धारण करून, मायावी झाला आणि देवांनाही न दिसणारा झाला.
प्रवेशमुटजानां च निर्गमं च विलोकयन्
तो उट्यांमध्ये कोण येतंय आणि कोण जातंय हे पाहत होता.
निःशब्दमेव नयति नत्यजेदपि कीकसम्
तो अगदी शांतपणे सगळं करत असे, आणि अगदी लहानसा पक्षीही त्याने सोडला नाही.
एकदा शिवरात्रौ तु भक्तस्त्वेको निजोटजे
एकदा शिवरात्रीच्या दिवशी, एक भक्त आपल्या उट्यात एकटा होता.
स च दुंदुभिनिर्ह्राद दैत्येंद्रो बलदर्पितः
आणि त्या डमरूच्या आवाजाने, बलशाली दैत्यराज गर्वाने भरला होता.
तं भक्तं ध्यानमापन्नं दृढचित्तं शिवेक्षणे
तो भक्त शिवाच्या ध्यानात मग्न होता, आणि त्याचं मन दृढ होतं.
अथ सर्वगतः शंभुर्ज्ञात्वा तस्याशयं हरः
मग सर्वत्र असणारा शंभू, त्या भक्ताचा हेतू ओळखून, प्रकट झाला.
यावदादित्सति व्याघ्रस्तावदाविरभूद्धरः
वाघ हल्ला करणार इतक्यात, हराने तिथेच प्रकट झाला.
रुद्रमायांतमालोक्य तद्भक्तार्चित लिंगतः
रुद्राची माया पाहून, त्या भक्ताने पूजलेल्या लिंगातून तो प्रकट झाला.