विदलोत्पल संज्ञाभ्यां दृप्ताभ्यां वरतो विधेः
त्यांना विदलोत्पल असे नाव होते, ते गर्वाने भरलेले आणि विधीने निवडलेले होते.
देवीं परिजिहीर्षू तौ विषमेषु प्रपीडितौ 4.2.65.
त्या दोघांना देवीला पकडायची इच्छा होती, पण ते कठीण प्रसंगात सापडले.
धृत्वा पारषदीं मूर्तिमायातावंबिकांतिकम्
ते दोघे पार्षदांचे रूप घेऊन अंबिकेच्या जवळ आले.
सर्वज्ञेन परिज्ञातौ चांचल्याल्लोचनोद्भवात्
सर्वज्ञाने त्यांच्या डोळ्यातील चंचलतेवरून त्यांना ओळखले.
तेनैव कंदुकेनाथ युगपन्निजघान तौ
मग तिने त्याच चेंडूने दोघांनाही एकाच वेळी मारले.
महाबलौ महादेव्या कंदुकेन समाहतौ
महादेवीच्या चेंडूने ते दोन्ही बलाढ्य दैत्य खाली पडले.
वृंतादिव फले पक्वे तालादनिललोलिते
जणू वाऱ्याने हलवलेल्या ताडाच्या घडातील पिकलेले फळ खाली पडावे तसे.
तौ निपात्य महादैत्यावकार्यकरणोद्यतौ
त्या मोठ्या दैत्यांना खाली पाडून ती त्यांना दूर करण्यासाठी सज्ज झाली.
कंदुकेश्वरसंज्ञं च तल्लिंगमभवत्तदा
मग ते लिंग 'कंदुकेश्वर' या नावाने प्रसिद्ध झाले.
कंदुकेश समुत्पत्तिं यः श्रोष्यति मुदान्वितः
जो आनंदाने कंदुकेशाचा जन्मकथा ऐकेल—
कंदुकेश्वर भक्तानां मानवानां निरेनसाम्
कंदुकेश्वर, तुझ्या भक्तांना आणि माणसांना कधीच थकवा येत नाही.
मृडानी तस्य लिंगस्य पूजां कुर्यात्सदैव हि 4.2.65.
मृडानीनं नेहमी आपल्या लिंगाची पूजा करावी.
कंदुकेशं महालिंगं काश्यां यैर्न समर्चितम्
जे लोक काशीमध्ये कंदुकेशाचं मोठं लिंग पूजत नाहीत—
द्रष्टव्यं च प्रयत्नेन तल्लिंगं कंदुकेश्वरम्
कंदुकेश्वराचं ते लिंग मन लावून पाहिलंच पाहिजे.
कंदुकेश्वर नामापि श्रुत्वा वृजिनसंततिः
कंदुकेश्वर हे नाव जरी ऐकलं, तरी पापांची साखळी तुटते.
यद्वृत्तांतमभूद्विप्र परमाश्चर्यकृद्ध्रुवम्
ब्राह्मणांनो, जे काही घडलं, ते खरंच फारच अद्भुत होतं.
दंडखाते महातीर्थे देवर्षिपितृतृप्तिदे
दंडखात या पवित्र तीर्थावर, जिथे देव, ऋषी आणि पितर तृप्त होतात—
दैत्यो दुंदुभिनिर्ह्रादो दुष्टः प्रह्लादमातुलः
तिथे दुष्ट दैत्य दुंदुभिनिर्ह्राद, प्रह्लादाचा मामा, होता.
किं बलाश्च किमाहाराः किमाधारा हि देवताः
देवतांनो, त्यांची शक्ती काय, त्यांचं अन्न काय, आणि त्यांचा आधार काय?
अवश्यमग्रजन्मानो हेतवोत्र विचारतः
इथे जन्माचं कारण नक्कीच शोधायला हवं.
यतः क्रतुभुजो देवाः क्रतवो वेदसंभवाः
कारण देव यज्ञातून अन्न घेतात, आणि यज्ञ वेदांतून निर्माण होतात.
निश्चितं ब्राह्मणाधाराः सर्वे वेदाः सवासवाः 4.2.65.
हे निश्चित आहे की, सर्व वेद आणि इंद्र ब्राह्मणांवर आधारलेले आहेत.
ब्राह्मणा यदि नष्टाः स्युर्वेदा नष्टास्ततः स्वयम्
जर ब्राह्मण नष्ट झाले, तर वेद आपोआप नष्ट होतात.
यज्ञेषु नाशं गच्छत्सु हृताहारास्ततः सुराः
जेव्हा यज्ञ नष्ट होतात, तेव्हा देवांना अन्न मिळेनासं होतं.
अहमेव भविष्यामि मान्यस्त्रिजगतीपतिः
मग मीच एकटा तीनही जगाचा मान्यताप्राप्त स्वामी होईल.
निर्वेक्ष्यामि सुखान्येव राज्ये निहतकंटके
राज्यात सगळे अडथळे दूर झाल्यावर मी सुख उपभोगेन.
द्विजाः क्व संति भूयांसो ब्रह्मतेजोतिबृंहिताः
ते तेजस्वी, ब्रह्मतेजानं भरलेले अनेक द्विज कुठे आहेत?
भूयसां ब्राह्मणानां तु स्थानं वाराणसी भवेत्
बहुतांश ब्राह्मणांचं निवासस्थान वाराणसी असावं.
यत्रयत्र हि तीर्थेषु यत्रयत्राश्रमेषु च
जिथे जिथे तीर्थस्थळे आहेत, आणि जिथे जिथे आश्रम आहेत,
इति दुंदुभिनिर्ह्रादो मतिं कृत्वा कुलोचिताम्
डमरूचा आवाज होताच, त्याने आपल्या कुलाला योग्य असं ठरवलं.