काथीं संकाक्षमाणानां पुरुषार्थचतुष्टयम्
ज्यांच्या मनात शंका आहे, त्यांच्यासाठी माणसाच्या जीवनाचे चार मुख्य उद्दिष्टे निरर्थक ठरतात.
आनंदकानने ह्यत्र ज्वलद्दावानलोस्म्यहम्
या आनंदाच्या अरण्यात मीच प्रज्वलित झालेली वनवासाची ज्वाळा आहे.
वस्तव्यं सततं काश्यां यष्टव्योहं प्रयत्नतः ।। जेतव्यौ कलिकालौ च रंतव्या मुक्तिरंगना
नेहमी काशीमध्ये राहावे, माझी भक्तीने पूजा करावी, कलियुग आणि कृतयुग जिंकण्यासाठी प्रयत्न करावा, आणि मुक्तीच्या रमणीयतेत आनंद मानावा.
प्राप्यापि काशीं दुर्बुद्धिर्यो न मां परिसेवते
ज्याने काशी गाठली तरीही जो मूर्ख माझी सेवा करत नाही—
धन्या मद्भक्तिलक्ष्माणो ब्राह्मणाः काशिवासिनः
माझ्या भक्तीच्या संपत्तीने सुशोभित, काशीमध्ये राहणारे ब्राह्मण खरोखरच धन्य आहेत.
दातव्यो वो वरः कोत्र व्रियतां मे यथारुचि
तुम्हाला वर द्यायचाच आहे; आता मला जे हवे ते मागा.
इति पीत्वा महेशानमुखक्षीराब्धिजां सुधाम्
म्हणून महेशाच्या मुखरूपी क्षीरसागरातून उत्पन्न झालेला अमृत पिऊन—
ब्राह्मणा ऊचुः उमापते महेशान सर्वज्ञ वर एष नः
ब्राह्मण म्हणाले: उमापती, महेश, सर्वज्ञ, हा आमचा वर आहे—
वचनाद्ब्राह्मणानां तु शापो मा प्रभवत्विह
ब्राह्मणांच्या वचनामुळे येथे कोणताही शाप लागू पडू नये.
तव पादाबुंजद्वंद्वे निर्द्वंद्वा भक्तिरस्तु नः 4.2.64.
तुझ्या कमलासारख्या पायांच्या जोडीत आमची अखंड भक्ती असो.
किमन्येन वरेणेश देय एष वरो हि नः
इतर कोणत्या वराची गरज आहे, हे प्रभु? हाच आमचा खरा वर आहे.
तव प्रतिनिधी कृत्यास्माभिस्त्वद्भक्तिभावितैः
आम्ही तुझ्या भक्तीने प्रेरित होऊन, तुझ्या वतीने तुझे कार्य करू.
श्रुत्वेति तेषां वाक्यानि तथास्त्विति पिनाकिना
त्यांची ही वचने ऐकून पिनाकधारी म्हणाला, 'तसेच होवो.'
पुनः प्रोवाच देवेशो निशामयत भो द्विजाः
पुन्हा देवांचा स्वामी म्हणाला: 'ऐका, हे द्विजजनांनो.'
सेव्योत्तरवहा नित्यं लिंगमर्च्यं प्रयत्नतः
नेहमी उत्तरेला वाहणाऱ्या नदीची सेवा करावी आणि लिंगाची भक्तीने पूजा करावी.
इदमेव रहस्यं च कथितं क्षेत्रवासिनाम्
हेच रहस्य या क्षेत्रात राहणाऱ्यांना सांगितले आहे.
मनसापि न कर्तव्यमेनोत्र विजिगीषुणा
इथे जिंकण्याची इच्छा ठेवून मनातसुद्धा काहीही करणे योग्य नाही.
अन्यत्र यत्कृतं पापं तत्काश्यां परिणश्यति
इतरत्र केलेले पाप काशीमध्ये नष्ट होते.
अंतर्गेहे कृतं पापं पैशाच्यनरकावहम्
घरात केलेले पाप माणसाला भुतांच्या आणि राक्षसांच्या नरकात नेते.
न कल्पकोटिभिः काश्यां कृतं कर्म प्रमृज्यते 4.2.64.७०. योनिं प्राप्यापि पैशाचीं वर्षाणामयुतत्रयम्
काशीत केलेले कर्म कोट्यवधी कल्पानंतरही नष्ट होत नाही; जरी पिशाच्च योनीत तीस हजार वर्षे मिळाली तरीही.
पुनरत्रैव निवसञ्ज्ञानं प्राप्स्यत्यनुत्तमम्
मग पुन्हा इथे राहून तो श्रेष्ठ ज्ञान प्राप्त करतो.
(संप्रांते) दुष्कृतानि विधायेह बहिः पंचत्वमागताः
इथे वाईट कर्मे करून, मरणानंतर ते निघून जातात.
यामाख्या मे गणाः संति घोरा विकृतमूर्त्तयः
माझे यम नावाचे सेवक आहेत, ते फार भयंकर आणि विचित्र रूपाचे आहेत.
नयंत्यनूपप्रायां च ततः प्राचीं दुरासदाम्
ते दुष्ट मनोवृत्ती असणाऱ्यांना त्या भयानक पूर्व दिशेला नेतात.
जलौकाभिः सपक्षाभिर्दंदशूकैर्जलोद्भवैः
तेथे जळव, पंख असलेली जीव, साप आणि पाण्यातून जन्मलेली प्राणी असतात.
ततो यामैर्हिमर्तौ ते नीयंतेऽद्रौ हिमालये
मग हिवाळ्यात, यम त्यांना हिमालयाच्या बर्फाच्छादित पर्वतावर नेतात.
मरुस्थले ततो ग्रीष्मे वारिवृक्षविवर्जिते
नंतर उन्हाळ्यात, पाणी आणि झाडे नसलेल्या वाळवंटात नेतात.
क्लेशितास्ते गणैरुग्रैर्यातनाभिः समंततः
तेथे त्यांना कठोर सेवक विविध यातनांनी सर्व बाजूंनी छळतात.
निवेदयंति ते यामाः कालराजांतिके ततः 4.2.64.
मग यम त्यांना काळराजाच्या समोर सादर करतात.
विवस्त्रान्क्षुत्तृषार्तांश्च लग्नपृष्ठोदरत्वचः
ते नग्न असतात, भूक आणि तहानेने त्रस्त, पाठ आणि पोटाला त्वचा चिकटलेली असते.