योगशास्त्रं मया दत्तं तव निर्वाणसाधकम्
मोक्ष मिळवण्यासाठीचे योगशास्त्र मी तुला दिले आहे.
रहस्यं योगविद्याया यथावत्त्वं तपोधन
तपस्व्या, योगविद्येचे रहस्य जसे आहे तसे मी तुला सांगितले आहे.
यथा नदी यथा भृंगी सोमनंदी यथा तथा
जशी नदी, जसा भृंगी, तसाच सोमाचा आनंद असतो.
संति व्रतानि भूयांसि नियमाः संत्यनेकधा
अनेक व्रते आहेत, आणि नियमही अनेक प्रकारचे आहेत.
श्रेयसां साधनान्यत्र पापघ्नान्यपि सर्वथा
इतरत्र श्रेष्ठ कल्याण मिळवण्यासाठी आणि पाप नष्ट करण्यासाठीही अनेक उपाय आहेत.
परो हि नियमश्चैष मां विलोक्य यदश्यते
पण माझे दर्शन घेऊन मगच भोजन करणे, हाच सर्वांत श्रेष्ठ नियम आहे.
असमर्च्य च यो भुङ्क्ते पत्रपुष्पफलैरपि
जो माझी पूजा न करता, अगदी पान, फुलं किंवा फळांनीही जेवतो—
महतो नियमस्यास्य भवतानुष्ठितस्य वै
या महान नियमाचे पालन तू केल्यावर—
अतो मच्चरणाभ्याशे त्वं निवत्स्यसि सर्वथा
म्हणून तू नेहमीच माझ्या पायाजवळ राहशील.
जैगीषव्येश्वरं नाम लिंगं काश्यां सुदुर्लभम् 4.2.63.
काशीत जैगीषव्येश्वर नावाचे एक लिंग आहे, जे मिळवणे फार कठीण आहे.
जैगीषव्यगुहां प्राप्य योगाभ्यसनतत्परः
जैगीषव्याच्या गुहेत पोहोचून, योगाभ्यासात मन लावणारा—
तव लिंगमिदं भक्तैः पूजनीयं प्रयत्नतः
हे तुझे लिंग भक्तांनी खूप काळजीपूर्वक पूजावे.
अत्र ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे त्वल्लिंगं सर्वसिद्धिदम्
या ज्येष्ठेश्वर क्षेत्रात तुझे लिंग सर्व सिद्धी देणारे आहे.
अस्मिञ्ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे संभोज्य शिवयोगिनः
या ज्येष्ठेश्वर क्षेत्रात, शिवयोगी भोजन करतील.
जैगीषव्येश्वरं लिंगं गोपनीयं प्रयत्नतः
जैगीषव्येश्वर लिंग येथे काळजीपूर्वक गुप्त ठेवावे.
करिष्याम्यत्र सांनिध्यमस्मिँल्लिंगे तपोधन
तपस्व्या, मी या लिंगात माझे सान्निध्य येथे प्रकट करीन.
ददे शृणु महाभाग जैगीषव्यापरं वरम्
हे महाभाग, ऐक. मी तुला जैगीषव्य व्रताबद्दल वर देतो.
महापापौघशमनं महापुण्यप्रवर्धनम्
हे व्रत मोठ्या पापांचा नाश करते आणि मोठे पुण्य वाढवते.
इति दत्त्वा वरं तस्मै स्मरारिः स्मेरलोचनः 4.2.63.
अशा प्रकारे वर देऊन स्मरारि हसतमुखाने बोलला.
निष्पापो जायते मर्त्यो नोपसर्गैः प्रबाध्यते
माणूस या व्रतामुळे निष्पाप होतो आणि कोणत्याही संकटाने त्याला त्रास होत नाही.
दृष्ट्वा भूदेवताः शंभुं किमाचख्युः षडानन
षडानन, पृथ्वीवरील देवांनी शंभूला पाहून काय सांगितले?
ज्येष्ठस्थाने महापुण्ये देवदेवस्य वल्लभे
सर्वश्रेष्ठ आणि अत्यंत पवित्र अशा देवदेवतेच्या प्रिय स्थळी,
मंदराद्रिं यदा देवो गतवान्ब्रह्मगौरवात्
जेव्हा देवाने ब्रह्मदेवाच्या सन्मानासाठी मंदार पर्वताकडे प्रस्थान केले,
तदा निराश्रया विप्राः क्षेत्रसंन्यासिनोनघाः
तेव्हा ब्राह्मण, आधार नसलेले, क्षेत्राचा त्याग करून शुद्ध झाले.
खातंखातं च दंडाग्रैर्भूमिं कंदादिवृत्तयः
ते आपल्या दंडाच्या टोकाने भूमी खणत राहिले आणि कंदमुळे वगैरे खाऊन जगू लागले.
तत्तीर्थं परितः स्थाप्य महालिंगान्यनेकशः
त्यांनी त्या तीर्थाच्या सभोवताली अनेक मोठी लिंगे स्थापली.
विभूतिधारिणो नित्यं नित्यरुद्राक्षधारिणः
ते नेहमी अंगावर विभूती लावणारे आणि कायम रुद्राक्ष घालणारे होते.
ते श्रुत्वा देवदेवस्य पुनरागमनं मुने
मुनिवर, देवांचा देव पुन्हा येणार हे ऐकून,
द्विजाः पंचसहस्राणि चरतो विपुलं तपः
पाच हजार ब्राह्मण कठोर तपश्चर्या करू लागले.
तीर्थान्मंदाकिनी नाम्नो द्विजाः पाशुपतव्रताः 4.2.64.
मंडाकिनी नावाच्या तीर्थातून, पाशुपत व्रत पाळणारे ब्राह्मण,