क्रीतः स्वरूपसंपत्त्या त्वयाहं देहि मे रहः
तुझ्या सौंदर्याने आणि रूपाने मी मोहित झालो आहे; मला तुझ्या जवळीक द्यावी.
नितरां बाधते कामस्त्वत्कृते मां सुलोचने
सुंदर डोळ्यांची, तुझ्या प्रेमासाठी माझ्या मनात प्रबळ इच्छा निर्माण झाली आहे.
उवाच सा पिता दाता तं प्रार्थय सुदुर्मते 4.2.59.
तिच्या वडिलांनी, जे दाता आहेत, त्याला सांगितले: 'मूर्खा, तिची मागणी कर.'
निशम्येति वचो धर्मो भाविनोर्थस्य गौरवात्
हे शब्द ऐकून, भविष्यातील गोष्टींचा आदर म्हणून धर्माने—
गांधर्वेण विवाहेन कुरु मे त्वं समीहितम्
गंधर्व विवाहाने माझी इच्छा पूर्ण कर.
इति निर्बंधवद्वाक्यं सा निशम्य कुमारिका
अशा आग्रहाने बोललेले शब्द ऐकून ती कन्या—
अरे जडमते मा त्वं पुनर्ब्रूहीति याह्यतः
'अरे, मूढा, असे पुन्हा बोलू नकोस; येथून निघून जा!'
ततः शशाप तं बाला प्रबला तपसो बलात्
मग त्या मुलीने आपल्या तपश्चर्येच्या सामर्थ्याने त्याला शाप दिला.
इति शप्तस्तया सोथ तां शशाप क्रुधान्वितः
तीने शाप दिल्यावर, तोही रागाने तिला शाप देतो.
अविमुक्ते महाक्षेत्रे ख्यातो धर्मनदो महान्
अविमुक्त या पवित्र स्थळी धर्मनदा ही महान नदी प्रसिद्ध आहे.
साप्याह पितरं त्रस्ता स्वशिलात्वस्य कारणम्
भीतीने तिने आपल्या वडिलांना आपल्याला शिळा का व्हावे लागले ते सांगितले.
मा भैः पुत्रि करिष्यामि तव सर्वं शुभोदयम्
'घाबरू नकोस, मुली; मी तुझ्यासाठी सर्व शुभ घडवून आणीन.'
चंद्रोदयमनुप्राप्य द्रवीभूततनुस्ततः 4.2.59.
चंद्राचा उदय होताच त्याचे शरीर पूर्णपणे द्रवावस्थेत गेले.
महापापांधतमसं किरणाख्या तरंगिणी 4.2.59.
किरण नावाची लाटांनी भरलेली नदी म्हणजे पापांचं घनदाट अंधार आहे.
आदौ धर्मनदः पुण्यो मिश्रितो धूतपापया
सुरुवातीला धर्मनदी पवित्र असते, कारण ती पापं धुऊन टाकणाऱ्यांसोबत मिसळलेली असते.
ततोपि मिलितागत्य किरणा रविणैधिता
त्यानंतर सूर्याच्या उष्णतेने तापलेल्या किरणांनी एकत्र येऊन प्रवेश केला.
स्नात्वा पंचनदे तीर्थे कृत्वा च पितृतर्पणम् 4.2.59.
पंचनदीच्या तीरावर स्नान करून आणि पितरांना तर्पण करून,
पंचकूर्चेन पीतेन यात्र शुद्धिरुदाहृता 4.2.59.
पंचकूर्चा पाणी प्यायल्याने यात्रा शुद्ध होते असं सांगितलं आहे.
बिंदुतीर्थे नरो दत्त्वा कांचनं कृष्णलोन्मितम् 4.2.59.
बिंदुतिर्थावर जर एखाद्या पुरुषाने काळ्या लोखंडाच्या मापाने सोनं दान केलं,
स्कंद उवाच इदानीं कथयिष्यामि माधवाविष्कृतिं पराम्
स्कंद म्हणाले : आता मी माधवाच्या श्रेष्ठ प्रकट स्वरूपाची कथा सांगतो.
यां श्रुत्वा श्रद्धया धीमान्पापेभ्यो मुच्यते क्षणात्
ही कथा श्रद्धेने ऐकली तर बुद्धिमान माणूस क्षणात पापांपासून मुक्त होतो.
आगत्य मंदरादद्रेरुपेंद्रश्चंद्रशेखरम्
मंदर पर्वतावरून उपेंद्र, चंद्रशेखर तेथे आले.
दिवो दासं महीपालं समुच्चाट्य स्वमायया
स्वतःच्या मायेमुळे त्यांनी दिवो नावाच्या पृथ्वीच्या राजाला स्वर्गातून हाकलून दिलं.
महिमानं परं काश्यां विचार्य सुविचार्य च
काशीमध्ये त्या परम महिमेचा नीट विचार केला आणि पुन्हा विचार केला.
उवाच च प्रसन्नात्मा पुंडरीकविलोचनः
पुण्डरीक डोळ्यांनी युक्त असा, शांतचित्त असलेला तो भगवंत बोलला.
क्व क्षीरनीरधौ संति तावंतो निर्मला गुणाः
दूधाच्या समुद्रात इतके निर्मळ गुण कुठे आहेत?
श्वेतद्वीपेपि सामग्री क्व गुणानां गरीयसी
श्वेतद्वीपातही गुणांची अशी समृद्धी कुठे आहे?
मुदे कौमोदकी स्पर्शस्तथा न मम जायते
कौमुदकी गदेला स्पर्श झाला तरी मला आनंद मिळत नाही.
न क्षीरनीरधिजया सुखं मे श्लिष्टगात्रया 4.2.60.
दूधाच्या समुद्रातून जन्मलेल्या तिच्या सहवासातही मला सुख मिळत नाही.
इत्थं पंचनदे तीर्थे क्षीरनीरधिजाधवः
अशा प्रकारे पंचनदीच्या तीरावर, दूधाच्या समुद्रातून जन्मलेला माधव,