शाणेन मणिवल्लीढा कृशाप्यायादनर्घताम्
ती जरी कृश झाली होती, तरीही शाणेवर घासलेल्या रत्नासारखी तिची किमती वाढली.
निरीक्ष्य तां तपस्यंतीं विधिः संशुद्धमानसाम्
ती मनाने शुद्ध होऊन तप करत आहे हे पाहून,
सा चतुर्वक्त्रमालोक्य हंसयानोपरिस्थितम् 4.2.59.
तिने चारमुखी ब्रह्मदेवांना हंसावर बसलेले पाहिले.
सर्वेभ्यः पावनेभ्योपि कुरु मामतिपावनीम्
ती म्हणाली, 'सर्व पावन वस्तूंहून मला अधिक पवित्र कर.'
स्रष्टा तदिष्टमाकर्ण्य नितरां तुष्टमानसः
सृष्टीकर्त्याने ती मागणी ऐकून मनापासून अत्यंत आनंद झाला.
तेभ्यः पवित्रमतुलं त्वमेधि वरतो मम
माझ्या वराने मी तुला सर्वात शुद्ध आणि अद्वितीय पावित्र्य देतो.
तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च संति तीर्थानि कन्यके
कन्ये, तीन कोटी आणि अर्धी कोटी अशी तीर्थस्थाने आहेत.
तानि सर्वाणि तीर्थानि त्वत्तनौ प्रतिलोम वै
ती सर्व तीर्थस्थाने तुझ्या अंगावर उलट्या क्रमाने आहेत.
इत्युक्त्वांतर्दधे वेधाः सापि निर्धूतकल्मषा
असे म्हणून सृष्टीकर्ता अदृश्य झाला आणि ती कन्या सर्व पापांपासून मुक्त झाली.
कदाचित्तां समालोक्य खेलंतीमुटजाजिरे
एकदा झोपडीच्या अंगणात खेळताना तिला पाहिले—
क्रीतः स्वरूपसंपत्त्या त्वयाहं देहि मे रहः
तुझ्या सौंदर्याने आणि रूपाने मी मोहित झालो आहे; मला तुझ्या जवळीक द्यावी.
नितरां बाधते कामस्त्वत्कृते मां सुलोचने
सुंदर डोळ्यांची, तुझ्या प्रेमासाठी माझ्या मनात प्रबळ इच्छा निर्माण झाली आहे.
उवाच सा पिता दाता तं प्रार्थय सुदुर्मते 4.2.59.
तिच्या वडिलांनी, जे दाता आहेत, त्याला सांगितले: 'मूर्खा, तिची मागणी कर.'
निशम्येति वचो धर्मो भाविनोर्थस्य गौरवात्
हे शब्द ऐकून, भविष्यातील गोष्टींचा आदर म्हणून धर्माने—
गांधर्वेण विवाहेन कुरु मे त्वं समीहितम्
गंधर्व विवाहाने माझी इच्छा पूर्ण कर.
इति निर्बंधवद्वाक्यं सा निशम्य कुमारिका
अशा आग्रहाने बोललेले शब्द ऐकून ती कन्या—
अरे जडमते मा त्वं पुनर्ब्रूहीति याह्यतः
'अरे, मूढा, असे पुन्हा बोलू नकोस; येथून निघून जा!'
ततः शशाप तं बाला प्रबला तपसो बलात्
मग त्या मुलीने आपल्या तपश्चर्येच्या सामर्थ्याने त्याला शाप दिला.
इति शप्तस्तया सोथ तां शशाप क्रुधान्वितः
तीने शाप दिल्यावर, तोही रागाने तिला शाप देतो.
अविमुक्ते महाक्षेत्रे ख्यातो धर्मनदो महान्
अविमुक्त या पवित्र स्थळी धर्मनदा ही महान नदी प्रसिद्ध आहे.
साप्याह पितरं त्रस्ता स्वशिलात्वस्य कारणम्
भीतीने तिने आपल्या वडिलांना आपल्याला शिळा का व्हावे लागले ते सांगितले.
मा भैः पुत्रि करिष्यामि तव सर्वं शुभोदयम्
'घाबरू नकोस, मुली; मी तुझ्यासाठी सर्व शुभ घडवून आणीन.'
चंद्रोदयमनुप्राप्य द्रवीभूततनुस्ततः 4.2.59.
चंद्राचा उदय होताच त्याचे शरीर पूर्णपणे द्रवावस्थेत गेले.
महापापांधतमसं किरणाख्या तरंगिणी 4.2.59.
किरण नावाची लाटांनी भरलेली नदी म्हणजे पापांचं घनदाट अंधार आहे.
आदौ धर्मनदः पुण्यो मिश्रितो धूतपापया
सुरुवातीला धर्मनदी पवित्र असते, कारण ती पापं धुऊन टाकणाऱ्यांसोबत मिसळलेली असते.
ततोपि मिलितागत्य किरणा रविणैधिता
त्यानंतर सूर्याच्या उष्णतेने तापलेल्या किरणांनी एकत्र येऊन प्रवेश केला.
स्नात्वा पंचनदे तीर्थे कृत्वा च पितृतर्पणम् 4.2.59.
पंचनदीच्या तीरावर स्नान करून आणि पितरांना तर्पण करून,
पंचकूर्चेन पीतेन यात्र शुद्धिरुदाहृता 4.2.59.
पंचकूर्चा पाणी प्यायल्याने यात्रा शुद्ध होते असं सांगितलं आहे.
बिंदुतीर्थे नरो दत्त्वा कांचनं कृष्णलोन्मितम् 4.2.59.
बिंदुतिर्थावर जर एखाद्या पुरुषाने काळ्या लोखंडाच्या मापाने सोनं दान केलं,
स्कंद उवाच इदानीं कथयिष्यामि माधवाविष्कृतिं पराम्
स्कंद म्हणाले : आता मी माधवाच्या श्रेष्ठ प्रकट स्वरूपाची कथा सांगतो.