श्रुत्वा गर्जरवं घोरं दृष्ट्वा विद्युच्चमत्कृतीः
भीषण गडगडाट ऐकून आणि विजेच्या चमकदार लाटा पाहूनही,
तडित्स्फुरंतीत्वसकृत्तमिस्रासु तपोवने
त्या काळोख्या तपोवनात सतत चमकणाऱ्या विजेच्या प्रकाशात,
तपर्तुरेव साक्षाच्च कुमारी कैतवात्किल 4.2.59.
ती कुमारिका खरोखरच कपट न करता तप करत होती.
जलाभिलाषिणी बाला न मनागपि सा पिबत्
पाणी प्यावे अशी तीला खूप इच्छा असूनही, तिने थोडाही पाणी प्यायले नाही.
रोमांच कंचुकवती वेपमानतनुच्छदा
तिच्या अंगावर रोमांच उभे राहत, जणू काही अंगावर झगा पांघरला आहे.
निशीथिनीषु शिशिरे श्रयंती सारसं रसम्
थंड रात्री ती कमळाच्या रसात आसरा शोधायची.
मनस्विनामपि मनोरागतां सृजते मधौ
वसंत ऋतूतही, जो धीरगंभीरांच्या मनातही इच्छा जागवतो,
वसंते निवसंती सा वने बालाचलंमनः
ती वसंतातही वनातच राहिली, तिचे मन लहान मुलासारखे स्थिर होते.
बंधुजीवेऽधररुचिं कलहंसे कलागतीः
तिने आपल्या ओठांचा लालपणा बंधुजीव फुलात आणि आपल्या आवाजातील माधुर्य कलहंसाच्या बोलण्यात पाहिले.
अपास्तभोगसंपर्का भोगिनां वृत्तिमाश्रिता
तिने सर्व भोगांपासून दूर राहून, सर्पांसारखी संयमाची वाट धरली.
शाणेन मणिवल्लीढा कृशाप्यायादनर्घताम्
ती जरी कृश झाली होती, तरीही शाणेवर घासलेल्या रत्नासारखी तिची किमती वाढली.
निरीक्ष्य तां तपस्यंतीं विधिः संशुद्धमानसाम्
ती मनाने शुद्ध होऊन तप करत आहे हे पाहून,
सा चतुर्वक्त्रमालोक्य हंसयानोपरिस्थितम् 4.2.59.
तिने चारमुखी ब्रह्मदेवांना हंसावर बसलेले पाहिले.
सर्वेभ्यः पावनेभ्योपि कुरु मामतिपावनीम्
ती म्हणाली, 'सर्व पावन वस्तूंहून मला अधिक पवित्र कर.'
स्रष्टा तदिष्टमाकर्ण्य नितरां तुष्टमानसः
सृष्टीकर्त्याने ती मागणी ऐकून मनापासून अत्यंत आनंद झाला.
तेभ्यः पवित्रमतुलं त्वमेधि वरतो मम
माझ्या वराने मी तुला सर्वात शुद्ध आणि अद्वितीय पावित्र्य देतो.
तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च संति तीर्थानि कन्यके
कन्ये, तीन कोटी आणि अर्धी कोटी अशी तीर्थस्थाने आहेत.
तानि सर्वाणि तीर्थानि त्वत्तनौ प्रतिलोम वै
ती सर्व तीर्थस्थाने तुझ्या अंगावर उलट्या क्रमाने आहेत.
इत्युक्त्वांतर्दधे वेधाः सापि निर्धूतकल्मषा
असे म्हणून सृष्टीकर्ता अदृश्य झाला आणि ती कन्या सर्व पापांपासून मुक्त झाली.
कदाचित्तां समालोक्य खेलंतीमुटजाजिरे
एकदा झोपडीच्या अंगणात खेळताना तिला पाहिले—
क्रीतः स्वरूपसंपत्त्या त्वयाहं देहि मे रहः
तुझ्या सौंदर्याने आणि रूपाने मी मोहित झालो आहे; मला तुझ्या जवळीक द्यावी.
नितरां बाधते कामस्त्वत्कृते मां सुलोचने
सुंदर डोळ्यांची, तुझ्या प्रेमासाठी माझ्या मनात प्रबळ इच्छा निर्माण झाली आहे.
उवाच सा पिता दाता तं प्रार्थय सुदुर्मते 4.2.59.
तिच्या वडिलांनी, जे दाता आहेत, त्याला सांगितले: 'मूर्खा, तिची मागणी कर.'
निशम्येति वचो धर्मो भाविनोर्थस्य गौरवात्
हे शब्द ऐकून, भविष्यातील गोष्टींचा आदर म्हणून धर्माने—
गांधर्वेण विवाहेन कुरु मे त्वं समीहितम्
गंधर्व विवाहाने माझी इच्छा पूर्ण कर.
इति निर्बंधवद्वाक्यं सा निशम्य कुमारिका
अशा आग्रहाने बोललेले शब्द ऐकून ती कन्या—
अरे जडमते मा त्वं पुनर्ब्रूहीति याह्यतः
'अरे, मूढा, असे पुन्हा बोलू नकोस; येथून निघून जा!'
ततः शशाप तं बाला प्रबला तपसो बलात्
मग त्या मुलीने आपल्या तपश्चर्येच्या सामर्थ्याने त्याला शाप दिला.
इति शप्तस्तया सोथ तां शशाप क्रुधान्वितः
तीने शाप दिल्यावर, तोही रागाने तिला शाप देतो.
अविमुक्ते महाक्षेत्रे ख्यातो धर्मनदो महान्
अविमुक्त या पवित्र स्थळी धर्मनदा ही महान नदी प्रसिद्ध आहे.