ज्ञानेन तं समालोच्य वरमीदृग्गुणोदयम्
ज्ञानाने विचार करून, अशा गुणांनी युक्त असलेला वर निवडावा—
एषां गुणानामाधारो वरोस्तीति विनिश्चितम्
हे नक्की, या सर्व गुणांचा आधार म्हणजेच वर.
परं स सुखलभ्यो न नितरां सुभगाकृतिः 4.2.59.
तो खरा आनंदाने मिळतो, केवळ सुंदर रूपामुळे नाही.
तीर्थभारैः स सुलभो न कौलीन्येन कन्यके
तीर्थयात्रेच्या पुण्यामुळे तो सहज मिळतो, केवळ कुळामुळे नाही, कन्ये.
न सौंदर्येण वपुषा न बुद्ध्या न पराक्रमैः
सौंदर्याने, रूपाने, बुद्धीने किंवा पराक्रमाने नाही—
महातपः सहायेन दमदानदयायुजा
तर मोठ्या तपासह, संयम, दान आणि दयेसोबत मिळतो.
इति श्रुत्वाथ सा कन्या पितरं प्रणिपत्य च
हे ऐकून ती कन्या वडिलांना वंदन करून खाली वाकली.
तपस्तताप परमं यदसाध्यं तपस्विभिः
तिने असा कठोर तप केला, जो मोठ्या तपस्वींनाही साधता आला नाही.
क्व सा बालातिमृद्वंगी क्व च तत्तादृशं तपः
ती कोवळी, नाजूक मुलगी आणि असं कठीण तप — हे कसं शक्य झालं?
धारासारा सुवर्षासु महावातवतीष्वलम्
ती मुसळधार पावसात आणि प्रचंड वाऱ्यातही खंबीरपणे उभी राहिली.
श्रुत्वा गर्जरवं घोरं दृष्ट्वा विद्युच्चमत्कृतीः
भीषण गडगडाट ऐकून आणि विजेच्या चमकदार लाटा पाहूनही,
तडित्स्फुरंतीत्वसकृत्तमिस्रासु तपोवने
त्या काळोख्या तपोवनात सतत चमकणाऱ्या विजेच्या प्रकाशात,
तपर्तुरेव साक्षाच्च कुमारी कैतवात्किल 4.2.59.
ती कुमारिका खरोखरच कपट न करता तप करत होती.
जलाभिलाषिणी बाला न मनागपि सा पिबत्
पाणी प्यावे अशी तीला खूप इच्छा असूनही, तिने थोडाही पाणी प्यायले नाही.
रोमांच कंचुकवती वेपमानतनुच्छदा
तिच्या अंगावर रोमांच उभे राहत, जणू काही अंगावर झगा पांघरला आहे.
निशीथिनीषु शिशिरे श्रयंती सारसं रसम्
थंड रात्री ती कमळाच्या रसात आसरा शोधायची.
मनस्विनामपि मनोरागतां सृजते मधौ
वसंत ऋतूतही, जो धीरगंभीरांच्या मनातही इच्छा जागवतो,
वसंते निवसंती सा वने बालाचलंमनः
ती वसंतातही वनातच राहिली, तिचे मन लहान मुलासारखे स्थिर होते.
बंधुजीवेऽधररुचिं कलहंसे कलागतीः
तिने आपल्या ओठांचा लालपणा बंधुजीव फुलात आणि आपल्या आवाजातील माधुर्य कलहंसाच्या बोलण्यात पाहिले.
अपास्तभोगसंपर्का भोगिनां वृत्तिमाश्रिता
तिने सर्व भोगांपासून दूर राहून, सर्पांसारखी संयमाची वाट धरली.
शाणेन मणिवल्लीढा कृशाप्यायादनर्घताम्
ती जरी कृश झाली होती, तरीही शाणेवर घासलेल्या रत्नासारखी तिची किमती वाढली.
निरीक्ष्य तां तपस्यंतीं विधिः संशुद्धमानसाम्
ती मनाने शुद्ध होऊन तप करत आहे हे पाहून,
सा चतुर्वक्त्रमालोक्य हंसयानोपरिस्थितम् 4.2.59.
तिने चारमुखी ब्रह्मदेवांना हंसावर बसलेले पाहिले.
सर्वेभ्यः पावनेभ्योपि कुरु मामतिपावनीम्
ती म्हणाली, 'सर्व पावन वस्तूंहून मला अधिक पवित्र कर.'
स्रष्टा तदिष्टमाकर्ण्य नितरां तुष्टमानसः
सृष्टीकर्त्याने ती मागणी ऐकून मनापासून अत्यंत आनंद झाला.
तेभ्यः पवित्रमतुलं त्वमेधि वरतो मम
माझ्या वराने मी तुला सर्वात शुद्ध आणि अद्वितीय पावित्र्य देतो.
तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च संति तीर्थानि कन्यके
कन्ये, तीन कोटी आणि अर्धी कोटी अशी तीर्थस्थाने आहेत.
तानि सर्वाणि तीर्थानि त्वत्तनौ प्रतिलोम वै
ती सर्व तीर्थस्थाने तुझ्या अंगावर उलट्या क्रमाने आहेत.
इत्युक्त्वांतर्दधे वेधाः सापि निर्धूतकल्मषा
असे म्हणून सृष्टीकर्ता अदृश्य झाला आणि ती कन्या सर्व पापांपासून मुक्त झाली.
कदाचित्तां समालोक्य खेलंतीमुटजाजिरे
एकदा झोपडीच्या अंगणात खेळताना तिला पाहिले—